کارت آبی اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: ورود متخصصان بدون کلیک‌دی و قرارداد اقامت آنلاین

برای متخصصان و نیروهای دارای مهارت بالا که قصد کار در ایتالیا را دارند، «کارت آبی اتحادیه اروپا» یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود قانونی است. این مسیر خارج از سهمیه‌های سالانه فرمان جریان‌های مهاجرتی قرار دارد و بنابراین به «کلیک‌دی» وابسته نیست. در سال ۲۰۲۶ نیز یک تغییر عملی مهم ایجاد شده است: از ۱۹ ژوئن، امضای قرارداد اقامت برای دارندگان کارت آبی می‌تواند به‌صورت الکترونیکی از طریق پرتال خدمات اداره مهاجرت انجام شود.

کارت آبی اتحادیه اروپا چیست؟

کارت آبی اتحادیه اروپا برای شهروندان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا طراحی شده است که قصد دارند در ایتالیا یک فعالیت شغلی با سطح تخصص بالا انجام دهند. مبنای اصلی این مسیر ماده ۲۷-کوآتر قانون مهاجرت ایتالیا است. مزیت اساسی آن این است که ورود کارگر متخصص خارج از سهمیه‌های فرمان «دِکرتو فلوسی» انجام می‌شود و کارفرما لازم نیست منتظر سهمیه یا روز ارسال انبوه درخواست‌ها بماند.

چه کسانی می‌توانند از این مسیر استفاده کنند؟

متقاضی باید یکی از شرایط حرفه‌ای پیش‌بینی‌شده در قانون را داشته باشد. مهم‌ترین حالت، داشتن مدرک آموزش عالی یا صلاحیت پس از دوره متوسطه با حداقل سه سال تحصیل است. در برخی مشاغل، تجربه حرفه‌ای سطح بالا نیز می‌تواند جایگزین مدرک دانشگاهی شود: معمولاً دست‌کم پنج سال تجربه مرتبط، و برای برخی مدیران و متخصصان فناوری اطلاعات و ارتباطات، حداقل سه سال تجربه مرتبط در هفت سال پیش از درخواست.

برای مشاغل دارای نظام حرفه‌ای یا عضویت اجباری در نظام‌های تخصصی، مانند برخی حرفه‌های پزشکی یا فنی، علاوه بر شرایط کارت آبی باید مقررات مربوط به شناسایی صلاحیت حرفه‌ای نیز رعایت شود.

قرارداد کار باید چه شرایطی داشته باشد؟

کارفرما باید یک پیشنهاد کاری الزام‌آور یا قرارداد برای فعالیتی با سطح تخصص بالا ارائه کند. مدت قرارداد یا پیشنهاد کار نباید کمتر از شش ماه باشد. میزان حقوق سالانه نیز باید حداقل مطابق با قرارداد جمعی ملی مرتبط با شغل باشد و در هر حال نباید از متوسط حقوق ناخالص سالانه‌ای که توسط مؤسسه آمار ایتالیا، ISTAT، اعلام می‌شود کمتر باشد.

بنابراین صرف داشتن مدرک دانشگاهی برای گرفتن کارت آبی کافی نیست. نوع شغل، سطح تخصص مورد نیاز، مدت قرارداد و میزان حقوق باید با یکدیگر هماهنگ باشند.

مدارک تحصیلی خارجی چگونه اثبات می‌شوند؟

در بسیاری از پرونده‌ها، به‌ویژه زمانی که مدرک در کشوری خارج از اتحادیه اروپا صادر شده است، لازم است ارزش و اصالت مدرک به شکل قابل قبول برای اداره ایتالیا اثبات شود. بسته به پرونده، «اعلامیه ارزش» صادرشده از نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی ایتالیا، یا گواهی مقایسه‌پذیری و اصالت CIMEA می‌تواند مورد نیاز باشد. برای متقاضیانی که مدارک دانشگاهی خود را در ایران، افغانستان یا دیگر کشورهای خارج از اتحادیه اروپا گرفته‌اند، آماده‌سازی درست این اسناد پیش از شروع روند اهمیت ویژه‌ای دارد.

درخواست را چه کسی ارائه می‌کند؟

در روند عادی، درخواست اجازه کار از سوی کارفرما به «Sportello Unico per l’Immigrazione» ارائه می‌شود. در پرونده کارت آبی، کارفرما باید مدارک مربوط به پیشنهاد کار، شرایط حرفه‌ای متقاضی، میزان حقوق و سایر شرایط قانونی را ارائه کند. پس از صدور اجازه لازم و ورود قانونی فرد به ایتالیا، مراحل مربوط به قرارداد اقامت و صدور اجازه اقامت ادامه پیدا می‌کند.

تغییر مهم سال ۲۰۲۶: قرارداد اقامت آنلاین

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، در بخش «Sportello Unico Immigrazione» از پرتال خدمات، امکان امضا و ارسال الکترونیکی قرارداد اقامت برای کارگرانی که با مسیر کارت آبی اتحادیه اروپا وارد ایتالیا شده‌اند فراهم شده است. این تغییر از نظر عملی مهم است، زیرا بخشی از روندی که قبلاً نیازمند حضور یا تبادل کاغذی مدارک بود، اکنون می‌تواند به شکل دیجیتال انجام شود.

این امکان جدید به معنای حذف تمام مراحل اداری نیست. کارفرما و کارگر باید همچنان به ارتباطات اداره مهاجرت، مهلت‌ها، درخواست‌های تکمیل مدارک و مراحل مربوط به صدور کارت اقامت توسط پلیس مهاجرت توجه کنند.

آیا دارنده کارت آبی می‌تواند کارفرما را تغییر دهد؟

در دوازده ماه نخست اشتغال قانونی در ایتالیا، دارنده کارت آبی با محدودیت‌های خاصی روبه‌رو است. فعالیت اصلی باید همچنان در سطح «کار با تخصص بالا» باقی بماند و تغییر کارفرما در این دوره نیازمند کنترل و مجوز قبلی اداره بازرسی کار است. طبق مقررات فعلی، اگر مدارک مربوط به قرارداد جدید به‌طور کامل ارائه شود و اداره ظرف پانزده روز مخالفتی اعلام نکند، نظر لازم می‌تواند حاصل‌شده تلقی شود.

در کنار شغل اصلی تخصصی، دارنده کارت آبی می‌تواند در شرایط مقرر قانونی فعالیت خوداشتغالی نیز انجام دهد، مشروط بر اینکه مجوزهای حرفه‌ای یا اداری لازم را داشته باشد.

اگر کار از بین برود چه اتفاقی می‌افتد؟

از دست دادن شغل به‌خودی‌خود به معنی لغو فوری کارت آبی نیست. مقررات حمایت از کارگر خارجی در صورت بیکاری، در حدود مقرر قانون، برای دارنده کارت آبی نیز قابل اعمال است. با این حال، پیدا کردن شغل جدید باید با شرایط خاص کارت آبی و محدودیت‌های دوره نخست اشتغال هماهنگ باشد.

آیا فردی که از قبل در ایتالیا زندگی می‌کند هم می‌تواند کارت آبی بگیرد؟

در بسیاری از موارد پاسخ مثبت است. قانون جدید دامنه اشخاصی را که می‌توانند به کارت آبی دسترسی داشته باشند گسترش داده است و صرفاً محدود به کسانی نیست که از خارج ایتالیا وارد می‌شوند. با این حال، برخی گروه‌ها از این مسیر مستثنا هستند و نوع اجازه اقامت فعلی فرد باید قبل از شروع پرونده بررسی شود.

چرا این مسیر برای متخصصان فارسی‌زبان اهمیت دارد؟

برای مهندسان، متخصصان فناوری اطلاعات، مدیران، پژوهشگران، کارشناسان فنی و دیگر نیروهای دارای مهارت بالا، کارت آبی می‌تواند جایگزین بسیار مؤثری برای مسیرهای عادی فرمان جریان‌های مهاجرتی باشد. مزیت آن فقط خارج بودن از سهمیه نیست؛ امکان تحرک حرفه‌ای در اتحادیه اروپا، قواعد مساعدتر برای خانواده و مسیر خاص برای اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا نیز می‌تواند در برنامه‌ریزی بلندمدت مهاجرت حرفه‌ای اهمیت داشته باشد.

با این حال، پرونده کارت آبی یک پرونده صرفاً «تحصیلی» نیست. موفقیت آن به هماهنگی دقیق میان مدرک یا تجربه حرفه‌ای، نوع شغل، پیشنهاد کار، حقوق، مدارک مربوط به صلاحیت و مراحل اداری وابسته است. پیش از ارائه درخواست باید مشخص شود که شغل پیشنهادی واقعاً در چارچوب «کار با تخصص بالا» قرار می‌گیرد و اسناد خارجی نیز به شکل قابل قبول برای مقامات ایتالیایی آماده شده‌اند.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

رد ویزای ایتالیا در سال ۲۰۲۶: چه زمانی می‌توان اعتراض کرد و کدام دادگاه صالح است؟

رد شدن درخواست ویزا پایان راه نیست. در نظام حقوقی ایتالیا، نوع ویزای درخواستی تعیین می‌کند که اعتراض باید در چه مهلتی و نزد کدام دادگاه مطرح شود. برای متقاضیان ایرانی، شناخت این تفاوت پیش از پایان مهلت اعتراض اهمیت عملی بسیار زیادی دارد.

رد ویزا باید به‌صورت رسمی و مستدل ابلاغ شود

سفارت یا کنسولگری ایتالیا در صورت رد درخواست ویزا باید تصمیم خود را به متقاضی ابلاغ کند. اصل بر این است که تصمیم رد، دلایل حقوقی و واقعی آن را مشخص کند و به زبانی قابل فهم برای متقاضی یا در یکی از زبان‌های مورد پذیرش اعلام شود. صرف ارائه کامل مدارک نیز به‌خودی‌خود حق قطعی برای دریافت ویزا ایجاد نمی‌کند؛ مقام کنسولی همچنان صلاحیت بررسی شرایط قانونی، هدف سفر، توان مالی، قابلیت اعتماد اسناد و سایر عناصر پرونده را دارد.

برای بیشتر ویزاها، مهلت اعتراض ۶۰ روز است

اگر ویزای شنگن یا ویزای ملی ایتالیا ـ به استثنای برخی ویزاهای خانوادگی ـ رد شود، اصل کلی این است که متقاضی می‌تواند ظرف ۶۰ روز از تاریخ ابلاغ رسمی تصمیم، از طریق وکیل نزد دادگاه اداری منطقه‌ای لاتزیو در رم، یعنی TAR Lazio، اعتراض کند.

این مهلت اهمیت اساسی دارد. پس از انقضای آن، امکان اعتراض قضایی عادی نسبت به همان تصمیم ممکن است از بین برود. بنابراین تاریخ دریافت نامه یا فرم رد ویزا، نحوه ابلاغ و مدارکی که نشان می‌دهد تصمیم در چه روزی به متقاضی رسیده است باید به‌دقت حفظ شود.

ویزای خانوادگی قاعده متفاوتی دارد

در مورد رد ویزای ملی برای الحاق یا همراهی با عضو خانواده، صلاحیت معمولاً با دادگاه عادی ایتالیا است، نه TAR Lazio. بر اساس اطلاعات رسمی وزارت امور خارجه ایتالیا، برای این دسته از دعاوی محدودیت زمانی ۶۰ روزه پیش‌بینی نشده است. این تفاوت می‌تواند در عمل تعیین‌کننده باشد، زیرا انتخاب دادگاه اشتباه ممکن است موجب اتلاف زمان و هزینه شود.

اعتراض قضایی با درخواست جدید یکی نیست

پس از رد ویزا، متقاضی در بسیاری از موارد می‌تواند به‌جای اعتراض قضایی یا در کنار ارزیابی امکان آن، درخواست جدیدی ارائه دهد. اما درخواست جدید، تصمیم قبلی را خودبه‌خود لغو نمی‌کند. اگر علت رد ناشی از نقص قابل اصلاح، ابهام در مدارک، اثبات ناکافی هدف سفر یا نبود اسناد مالی مناسب باشد، یک درخواست جدید با مدارک کامل‌تر ممکن است راه عملی‌تری باشد. در مقابل، زمانی که تصمیم بر برداشت حقوقی نادرست، ارزیابی نامعقول مدارک یا نقض قواعد قانونی استوار باشد، اعتراض قضایی می‌تواند ضروری شود.

در اعتراض چه چیزهایی باید بررسی شود؟

پیش از اقدام قضایی باید متن کامل تصمیم رد، مدارک تحویل‌شده به سفارت، فرم درخواست، دعوت‌نامه یا پذیرش دانشگاه، مدارک مالی، اسناد خانوادگی و تمام مکاتبات با مرکز دریافت ویزا بررسی شود. در دعاوی ویزا، موفقیت معمولاً به این بستگی دارد که بتوان نشان داد مقام اداری یکی از مدارک تعیین‌کننده را نادیده گرفته، دلایل کافی ارائه نکرده، واقعیت‌های پرونده را نادرست ارزیابی کرده یا قواعد مربوط به نوع خاص ویزا را به‌درستی اعمال نکرده است.

وضعیت کنونی خدمات ویزا در تهران

سفارت ایتالیا در تهران اعلام کرده است که پس از بازگشایی سفارت در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، بخش کنسولی از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ ارائه کامل خدمات کنسولی را از سر گرفته است. وقت اکثر دسته‌های ویزا از طریق مرکز رسمی VisaMetric مدیریت می‌شود و سفارت در اطلاعیه ۱۱ اوت ۲۰۲۶ تأکید کرده است که متقاضیان باید از واسطه‌هایی که مدعی داشتن مسیر ترجیحی یا ارتباط ویژه با سفارت هستند اجتناب کنند.

نتیجه عملی

پس از دریافت رد ویزای ایتالیا، اولین اقدام صحیح این نیست که فوراً درخواست جدیدی ثبت شود، بلکه باید ابتدا نوع ویزا، تاریخ دقیق ابلاغ، علت رد و دادگاه صالح مشخص شود. در پرونده‌های غیرخانوادگی، مهلت ۶۰ روزه می‌تواند بسیار سریع سپری شود. در پرونده‌های خانوادگی نیز قواعد متفاوت صلاحیت قضایی باید از همان ابتدا مورد توجه قرار گیرد. بررسی سریع و تخصصی تصمیم رد می‌تواند مشخص کند که آیا اصلاح پرونده و ارائه درخواست جدید مناسب‌تر است یا اعتراض قضایی.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

پایان اعتبار اقامت و استخدام در ایتالیا: رأی مهم دادگاه میلان در سال ۲۰۲۶

پایان اعتبار اقامت و استخدام در ایتالیا: رأی مهم دادگاه میلان در سال ۲۰۲۶

دادگاه کار میلان در سال ۲۰۲۶ اصل مهمی را روشن کرده است: صرف این‌که اعتبار اجازه اقامت یک شهروند غیراروپایی زودتر از مدت قرارداد پیشنهادی تمام می‌شود، به‌تنهایی نمی‌تواند دلیل کنار گذاشتن او از فرایند استخدام باشد.

موضوع رأی چه بود؟

دادگاه میلان، بخش کار، با رأی شماره ۱۴۴ مورخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶، رویه‌ای را بررسی کرد که بر اساس آن متقاضیان غیراروپایی در صورتی که اجازه اقامتشان پیش از پایان مأموریت کاری منقضی می‌شد، از استخدام کنار گذاشته می‌شدند یا فقط تا تاریخ پایان اعتبار اقامت قرارداد دریافت می‌کردند. دادگاه این رویه را تبعیض‌آمیز دانست.

کارفرما حق دارد قانونی بودن اقامت متقاضی را بررسی کند، اما نمی‌تواند صرفاً بر اساس تاریخ انقضای کارت فرض کند که تمدید انجام نخواهد شد یا درخواست آینده حتماً رد خواهد شد.

تاریخ انقضای کارت همیشه پایان حق کار نیست

ماده ۵، بند ۹-بیس، از متن واحد مهاجرت ایتالیا، با اصلاحات اخیر، مقرر می‌کند که در دوره انتظار برای صدور، تمدید یا تبدیل اجازه اقامت، در صورت وجود شرایط قانونی، شخص خارجی می‌تواند به‌طور منظم در ایتالیا اقامت داشته و کار کند. رسیدی که ارائه درخواست را ثابت می‌کند، برای اثبات وضعیت قانونی دوره انتظار اهمیت اساسی دارد.

این قاعده مانع آن می‌شود که تأخیر اداری Questura به‌طور خودکار به از دست رفتن شغل یا عدم امکان امضای قرارداد جدید منجر شود. اگر درخواست تمدید در زمان مناسب ارائه شود، صرف پایان اعتبار کارت فیزیکی به معنی توقف فوری رابطه کاری نیست.

رأی دادگاه چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟

این تصمیم به معنی حق قطعی برای استخدام در هر شرکت نیست. کارفرما همچنان می‌تواند بر اساس صلاحیت حرفه‌ای، تجربه و نیاز واقعی سازمانی انتخاب کند. آنچه غیرقابل قبول دانسته شده، استفاده خودکار از نزدیک بودن تاریخ انقضای اقامت به‌عنوان مانع استخدام است.

همچنین باید میان انتظار برای تصمیم و رد نهایی درخواست اقامت تفاوت گذاشت. اگر درخواست صدور، تمدید یا تبدیل در نهایت رد شود و دیگر مبنای قانونی برای اقامت و کار وجود نداشته باشد، امکان ادامه اشتغال نیز ممکن است از بین برود.

اگر استخدام فقط به دلیل تاریخ اقامت رد شود چه باید کرد؟

نگهداری آگهی شغلی، ایمیل‌ها، پیام‌های شرکت یا آژانس کاریابی، پیشنهاد قرارداد، پاسخ رد، اجازه اقامت فعلی و رسید درخواست تمدید یا تبدیل اهمیت زیادی دارد. اگر از این مدارک روشن باشد که تنها دلیل کنار گذاشتن شخص، تاریخ انقضای اقامت بوده است، می‌توان علاوه بر مقررات مهاجرتی، قواعد ضدتبعیض ایتالیا را نیز بررسی کرد.

رأی میلان در این زمینه اهمیت عملی دارد، زیرا نشان می‌دهد که وضعیت حقوقی واقعی شخص باید ارزیابی شود و نمی‌توان مهاجر را صرفاً بر اساس تاریخی که روی کارت اقامت چاپ شده از بازار کار کنار گذاشت.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تابعیت ایتالیا از طریق ازدواج در سال ۲۰۲۶: زمان‌بندی، مدرک B1 و مهلت شش‌ماهه برای سوگند

تابعیت ایتالیا از طریق ازدواج در سال ۲۰۲۶: زمان‌بندی، مدرک B1 و مهلت شش‌ماهه برای سوگند

ازدواج با یک شهروند ایتالیایی به‌خودی‌خود و به‌صورت فوری موجب تابعیت ایتالیا نمی‌شود. در سال ۲۰۲۶ نیز متقاضی باید شرایط زمانی، اقامتی، زبانی و کیفری مقرر در قانون را داشته باشد، درخواست را به‌صورت الکترونیکی ثبت کند و تا پایان روند اداری، شرایط لازم را حفظ نماید. برای متقاضیان ایرانی، توجه دقیق به اسناد وضعیت مدنی، گواهی سوءپیشینه و ترجمه و اعتبار آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

چه زمانی می‌توان درخواست داد؟

بر اساس ماده ۵ قانون شماره ۹۱ سال ۱۹۹۲، همسر خارجی یک شهروند ایتالیایی که به‌طور قانونی در ایتالیا اقامت دارد، اصولاً پس از دو سال اقامت قانونی و مستمر از تاریخ ازدواج می‌تواند درخواست تابعیت از طریق ازدواج را ارائه کند. اگر همسر ایتالیایی پس از ازدواج تابعیت ایتالیا را به دست آورده باشد، مهلت از تاریخ کسب تابعیت توسط او محاسبه می‌شود.

اگر متقاضی در خارج از ایتالیا زندگی کند، مهلت معمول سه سال از تاریخ ازدواج است. وجود فرزند مشترک، چه فرزند متولدشده از زوجین و چه فرزند پذیرفته‌شده به فرزندخواندگی، این مدت‌ها را به نصف کاهش می‌دهد. بنابراین برای فرد مقیم ایتالیا، در صورت وجود فرزند مشترک، امکان ارائه درخواست پس از یک سال فراهم می‌شود و برای فرد مقیم خارج از کشور این مدت یک سال و نیم خواهد بود.

ازدواج باید در ایتالیا به ثبت رسیده باشد

اگر ازدواج در ایران یا کشور دیگری انجام شده باشد، پیش از ارائه درخواست تابعیت باید سند ازدواج در دفاتر وضعیت مدنی یک شهرداری ایتالیایی ثبت شده باشد. صرف داشتن سند ازدواج خارجی بدون ثبت آن در نظام وضعیت مدنی ایتالیا برای تکمیل روند کافی نیست.

همچنین تا زمان صدور تصمیم نهایی، رابطه زناشویی باید از نظر حقوقی برقرار باشد. اگر پیش از صدور حکم اعطای تابعیت، طلاق، ابطال ازدواج، پایان آثار مدنی ازدواج یا جدایی قانونی زوجین رخ دهد، شرط قانونی ازدواج دیگر وجود نخواهد داشت.

مدرک زبان ایتالیایی B1

یکی از مهم‌ترین شرایط، اثبات دانش زبان ایتالیایی حداقل در سطح B1 مطابق چارچوب مشترک اروپایی زبان‌ها است. این شرط می‌تواند با مدرک تحصیلی معتبر یا گواهی زبان صادرشده از مراکز مورد تأیید مقامات ایتالیایی اثبات شود.

با این حال، همه متقاضیان الزاماً مجبور به ارائه یک مدرک جداگانه B1 نیستند. دارندگان اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای اقامت بلندمدت و همچنین افرادی که توافق‌نامه ادغام موضوع ماده ۴-bis قانون مهاجرت را امضا کرده‌اند، در شرایط مقرر قانونی از ارائه گواهی مستقل زبان معاف هستند. در برخی موارد نیز وجود محدودیت‌های شدید در توانایی یادگیری زبان که توسط ساختار درمانی عمومی تأیید شده باشد، می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

اسناد اصلی و هزینه درخواست

درخواست تابعیت به‌صورت الکترونیکی از طریق پرتال خدمات تابعیت وزارت کشور ارائه می‌شود. معمولاً لازم است سند تولد، گواهی کیفری کشور مبدأ و در صورت لزوم کشورهای دیگری که متقاضی در آن‌ها اقامت داشته است، مدرک هویت، اطلاعات مربوط به اقامت قانونی، مدرک زبان یا دلیل معافیت و اطلاعات ازدواج ارائه شود. اسناد خارجی باید مطابق مقررات مربوط به ترجمه و قانونی‌سازی یا سایر تشریفات معتبر برای استفاده در ایتالیا آماده شوند.

برای درخواست تابعیت، پرداخت مبلغ ۲۵۰ یورو به‌عنوان هزینه قانونی پیش‌بینی شده است. ناقص بودن مدارک، وجود اختلاف در نام یا مشخصات هویتی، یا ارائه اسنادی که اعتبار آن‌ها قابل بررسی نباشد، می‌تواند موجب درخواست تکمیل پرونده و در نتیجه طولانی شدن روند شود.

روند رسیدگی چقدر طول می‌کشد؟

برای درخواست‌های کامل، مهلت قانونی رسیدگی معمولاً ۲۴ ماه است و در موارد مقرر می‌تواند تا حداکثر ۳۶ ماه تمدید شود. وضعیت پرونده از طریق پرتال تابعیت قابل پیگیری است و شماره‌های K10 یا K10/C برای شناسایی پرونده اهمیت دارند. تغییر محل اقامت، تغییر وضعیت خانوادگی یا تولد فرزند باید در روند پرونده به‌موقع اعلام شود.

از نظر عملی، متقاضی نباید فقط منتظر دریافت یک نامه کاغذی بماند. سامانه‌های الکترونیکی وزارت کشور و پلتفرم اعلان‌های دیجیتال SEND برای ابلاغ بسیاری از تصمیمات تابعیت استفاده می‌شوند و کنترل منظم حساب کاربری، ایمیل و اعلان‌های دیجیتال اهمیت زیادی دارد.

بعد از صدور حکم، هنوز یک مرحله باقی می‌ماند

صدور حکم اعطای تابعیت به‌تنهایی پایان کار نیست. پس از ابلاغ حکم، متقاضی باید حداکثر ظرف شش ماه سوگند وفاداری به جمهوری ایتالیا و رعایت قانون اساسی و قوانین کشور را ادا کند. برای افراد مقیم ایتالیا، این مرحله معمولاً در شهرداری محل اقامت انجام می‌شود.

اگر سوگند در مهلت قانونی شش‌ماهه انجام نشود، حکم اعطای تابعیت اثر خود را از دست می‌دهد. تابعیت از روز بعد از ادای سوگند به دست می‌آید. بنابراین تاریخ ابلاغ حکم باید با دقت کنترل شود و نباید اقدام برای تعیین وقت سوگند به روزهای پایانی موکول گردد.

نکته عملی برای متقاضیان ایرانی

برای شهروندان ایرانی، بیشترین مشکلات عملی اغلب از خود شرط ازدواج ناشی نمی‌شود، بلکه از هماهنگ نبودن اسناد هویتی و وضعیت مدنی، ترجمه‌ها، گواهی‌های کیفری یا تفاوت در نحوه ثبت نام و نام خانوادگی در مدارک مختلف ایجاد می‌شود. بهتر است این موارد پیش از ارسال درخواست بررسی شوند، زیرا اصلاح آن‌ها پس از آغاز پرونده می‌تواند زمان رسیدگی را افزایش دهد.

تابعیت از طریق ازدواج یک حق خودکار ناشی از ازدواج نیست، بلکه یک روند حقوقی مستقل با شرایط مشخص است. رعایت دقیق زمان‌بندی، حفظ رابطه حقوقی ازدواج، آماده‌سازی صحیح مدارک، احراز شرط زبان و کنترل مستمر ابلاغ‌ها، مهم‌ترین عناصر برای جلوگیری از تأخیر یا رد قابل پیشگیری پرونده هستند.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

مجوز واحد کار در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: ۳۰ روز برای صدور و ۹۰ روز برای تمدید

مجوز واحد کار در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: ۳۰ روز برای صدور و ۹۰ روز برای تمدید

از ۴ ژوئن ۲۰۲۶، قواعد جدید مربوط به «مجوز واحد کار» در ایتالیا لازم‌الاجرا شده است. این اصلاحات برای شهروندان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا که برای کار در ایتالیا اقامت دارند اهمیت عملی زیادی دارد: زمان صدور نخستین مجوز واحد در مرحله نهایی کوتاه‌تر شده، مهلت‌های تمدید تغییر کرده و حقوق فرد در دوره انتظار شفاف‌تر شده است.

مبنای این تغییرات، فرمان تقنینی شماره ۸۳ مورخ ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ است که دستورالعمل اتحادیه اروپا 2024/1233 را در حقوق ایتالیا اجرا می‌کند. هدف قانون جدید این است که روند اقامت و کار برای اتباع کشورهای ثالث شفاف‌تر شود و مدت انتظار اداری تا حد امکان قابل پیش‌بینی باشد.

مجوز واحد کار چیست؟

«مجوز واحد کار» مدرکی است که در یک سند، هم حق اقامت و هم امکان اشتغال قانونی در ایتالیا را منعکس می‌کند. این نظام به‌ویژه برای بسیاری از افرادی که با مجوز کار تابع مقررات عادی مهاجرت وارد ایتالیا می‌شوند اهمیت دارد. با این حال، هر مجوز اقامتی که اجازه کار می‌دهد الزاماً «مجوز واحد کار» محسوب نمی‌شود؛ برخی دسته‌ها مانند بعضی مجوزهای تحصیلی، کار خوداشتغالی، حمایت‌های ویژه یا برخی وضعیت‌های خاص، تابع مقررات متفاوت هستند.

۳۰ روز برای صدور پس از تکمیل درخواست

مهم‌ترین تغییر سال ۲۰۲۶ این است که رئیس پلیس استان باید مجوز واحد کار را ظرف ۳۰ روز از زمان تکمیل درخواست صادر کند. این عبارت اهمیت زیادی دارد. مهلت ۳۰ روزه لزوماً از روز ورود به ایتالیا یا از نخستین اقدام اداری شروع نمی‌شود، بلکه از زمانی محاسبه می‌شود که پرونده برای تصمیم‌گیری کامل شده باشد.

بنابراین، اگر Questura یا اداره مربوطه مدارک تکمیلی درخواست کند، ارائه سریع و دقیق آن مدارک می‌تواند برای آغاز و ادامه صحیح مهلت قانونی تعیین‌کننده باشد. رسید پستی یا رسید ثبت درخواست همچنان باید با دقت نگهداری شود، زیرا در دوره انتظار اثبات می‌کند که درخواست اقامت به‌طور رسمی ارائه شده است.

در مسیر عادی ورود برای کار، مرحله صدور nulla osta توسط Sportello Unico per l’Immigrazione همچنان بخش جداگانه‌ای از روند است. در چارچوب جدید، قانون برای مرحله صدور مجوز واحد پس از تکمیل پرونده، مهلت ۳۰ روزه را پیش‌بینی کرده است.

برای تمدید، مهلت ۹۰ روزه اهمیت پیدا کرده است

در سال ۲۰۲۶، مهلت عمومی مربوط به تمدید بسیاری از مجوزهای اقامت از ۶۰ روز به ۹۰ روز تغییر کرده است. از نظر عملی، دارنده مجوز باید برنامه‌ریزی برای تمدید را زودتر آغاز کند و مدارک شغلی، محل سکونت، درآمد و سایر اسناد لازم را تا حد امکان پیش از نزدیک شدن به تاریخ انقضا آماده کند.

قانون جدید همچنین امکان ارائه درخواست تمدید را با فاصله بیشتری پیش از تاریخ انقضا در نظر گرفته است. این تغییر به‌ویژه برای افرادی مهم است که برای جمع‌آوری مدارک، گرفتن نوبت، دریافت گواهی‌های شغلی یا تکمیل پرونده به زمان بیشتری نیاز دارند.

آیا در دوره انتظار می‌توان کار کرد؟

یکی از مسائل مهم برای کارگران خارجی این است که تأخیر در صدور کارت فیزیکی اقامت، به‌خودی‌خود نباید رابطه کاری قانونی را متوقف کند. اگر درخواست صدور، تمدید یا در موارد مقرر تبدیل مجوز به‌طور صحیح ارائه شده باشد و رسید رسمی مربوطه صادر شده باشد، قانون امکان ادامه فعالیت کاری را در دوره انتظار به رسمیت می‌شناسد، مشروط به اینکه سایر شرایط قانونی نیز رعایت شده باشد.

در عمل، هنگام شروع یا ادامه کار، بهتر است علاوه بر گذرنامه و مجوز قبلی، رسید ثبت درخواست نیز در دسترس باشد. کارفرما نیز باید وضعیت اقامتی و نوع درخواست را بررسی کند و صرف اعلام شفاهی کارگر کافی نیست.

وظیفه اطلاع‌رسانی کارفرما

اصلاحات جدید بر شفافیت رابطه میان کارفرما و کارگر خارجی نیز تأکید دارد. کارفرمایی که درخواست nulla osta را ارائه کرده است باید کارگر را به‌موقع از ارتباطات و تصمیم‌های مربوط به روند اداری مطلع کند. این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که اداره مهاجرت درخواست تکمیل مدارک، تأیید اطلاعات یا اعلام نتیجه منفی می‌کند.

برای کارگر خارجی، دسترسی مستقیم و سریع به این مکاتبات می‌تواند مانع از از دست رفتن مهلت‌ها یا بسته شدن پرونده به دلیل عدم پاسخ شود.

اگر Questura از مهلت قانونی عبور کند

تعیین مهلت ۳۰ یا ۹۰ روزه به این معنا نیست که در صورت عبور اداره از آن، مجوز اقامت به‌طور خودکار صادر شده تلقی می‌شود. با این حال، این مهلت‌ها معیار قانونی مهمی برای ارزیابی تأخیر اداری هستند.

اگر پرونده برای مدت غیرعادی بدون تصمیم باقی بماند، می‌توان ابتدا وضعیت آن را از طریق Questura یا اداره صالح پیگیری کرد و در صورت لزوم از ابزارهای رسمی مانند درخواست دسترسی به پرونده، اخطار اداری یا اقدام قضایی برای مقابله با سکوت یا تأخیر غیرموجه استفاده کرد. انتخاب ابزار مناسب باید بر اساس نوع مجوز، مرحله پرونده و اسناد موجود انجام شود.

نتیجه عملی

اصلاحات ۲۰۲۶ در نظام مجوز واحد کار، صرفاً یک تغییر فنی در متن قانون نیست. برای کارگر خارجی، مهم‌ترین نکات عملی عبارت‌اند از آماده کردن زودهنگام تمدید، نگهداری رسید درخواست، پاسخ سریع به درخواست‌های تکمیلی، بررسی ارتباطات کارفرما و توجه به این نکته که مهلت ۳۰ روزه از زمان تکمیل پرونده محاسبه می‌شود.

در پرونده‌هایی که صدور یا تمدید مجوز با تأخیر طولانی روبه‌رو شده است، بهتر است وضعیت حقوقی فرد به‌صورت موردی بررسی شود؛ زیرا نوع مجوز، وضعیت شغلی، زمان ثبت درخواست و علت تأخیر می‌تواند بر راهکار حقوقی مناسب اثر مستقیم داشته باشد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

پیوستن خانواده در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: شرط دو سال اقامت، درآمد و مهلت ۱۵۰ روزه

قواعد پیوستن اعضای خانواده در ایتالیا در سال ۲۰۲۶ نسبت به گذشته سخت‌گیرانه‌تر و در عین حال دیجیتالی‌تر شده است. مهم‌ترین نکات برای متقاضیان، شرط دو سال اقامت قانونی و پیوسته برای بسیاری از درخواست‌ها، افزایش مهلت صدور نولا اوستا تا ۱۵۰ روز، کنترل دقیق‌تر مسکن و لزوم اثبات درآمد کافی است.

شرط دو سال اقامت قانونی

بر اساس مقررات جاری قانون مهاجرت ایتالیا، اتباع خارجی که می‌خواهند برای برخی اعضای خانواده خود درخواست پیوستن خانوادگی ارائه کنند، اصولاً باید در زمان ثبت درخواست حداقل دو سال اقامت قانونی و بدون وقفه در ایتالیا داشته باشند.

این شرط برای دارندگان حمایت بین‌المللی به همان شکل اعمال نمی‌شود. همچنین برای پیوستن فرزندان زیر هجده سال، شرط دو سال اقامت مانع ارائه درخواست نیست. برای همسر، بعضی فرزندان بالغ دارای شرایط خاص و والدین، لازم است پیش از ثبت پرونده وجود این شرط بررسی شود.

چه اعضای خانواده‌ای را می‌توان ملحق کرد؟

در چارچوب ماده ۲۹ قانون مهاجرت ایتالیا، پیوستن خانوادگی معمولاً برای همسر که از نظر قانونی جدا نشده و حداقل هجده سال دارد، فرزندان نابالغ، بعضی فرزندان بالغ کاملاً وابسته به دلیل وضعیت شدید سلامتی و نیز والدین وابسته در شرایط مشخص امکان‌پذیر است.

درآمد لازم در سال ۲۰۲۶

مبنای محاسبه درآمد، مبلغ سالانه Assegno Sociale است که در سال ۲۰۲۶ برابر با ۷٬۱۰۱٫۱۲ یورو است. برای یک عضو خانواده، حداقل درآمد نمونه حدود ۱۰٬۶۵۱٫۶۸ یورو، برای دو عضو حدود ۱۴٬۲۰۲٫۲۴ یورو و برای سه عضو حدود ۱۷٬۷۵۲٫۸۰ یورو است. در موارد قانونی، درآمد اعضای خانواده هم‌خانه نیز می‌تواند در محاسبه مورد توجه قرار گیرد.

مسکن مناسب

ارائه قرارداد اجاره به تنهایی کافی نیست. متقاضی معمولاً باید گواهی مناسب بودن مسکن از نظر بهداشتی و ظرفیت سکونت را ارائه کند. همچنین تعداد ساکنان و تناسب متراژ با افرادی که قرار است در خانه زندگی کنند بررسی می‌شود.

درخواست دیجیتالی

درخواست نولا اوستا از طریق Portale ALI وزارت کشور ثبت می‌شود و مدارک مربوط به اجازه اقامت، درآمد، مسکن و وضعیت خانوادگی باید در سامانه بارگذاری شود. بسیاری از Prefetturaها در سال ۲۰۲۶ رسیدگی را به صورت کاملاً الکترونیکی انجام می‌دهند؛ بنابراین بررسی منظم پیام‌ها و درخواست‌های تکمیل مدارک اهمیت دارد.

مهلت ۱۵۰ روزه

مهلت قانونی صدور نولا اوستا برای پیوستن خانوادگی از ۹۰ روز به ۱۵۰ روز افزایش یافته است. پس از صدور نولا اوستا، مرحله کنسولی آغاز می‌شود و کنسولگری یا سفارت ایتالیا رابطه خانوادگی و مدارک ثبت احوال را بررسی می‌کند.

اخطار قبل از رد

اگر Prefettura پیش از رد پرونده preavviso di rigetto صادر کند، این اخطار تصمیم نهایی نیست. معمولاً فرصت محدودی برای ارائه توضیحات و مدارک تکمیلی وجود دارد. برخی Prefetturaها در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده‌اند که تکمیل مدارک باید فقط از طریق سامانه انجام شود؛ بنابراین باید دقیقاً از دستور همان اداره پیروی کرد.

نکته عملی

پیش از ثبت درخواست بهتر است چهار موضوع جداگانه کنترل شود: مدت اقامت قانونی، وضعیت دقیق عضو خانواده، درآمد قابل اثبات و ظرفیت قانونی مسکن. بسیاری از مشکلات پرونده‌ها از نقص در یکی از همین عناصر ناشی می‌شود.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

متقاضیان پناهندگی در ایتالیا از چه زمانی می‌توانند کار کنند؟ قانون ۲۰۲۶ مهلت را به ۹۰ روز افزایش داد

متقاضیان پناهندگی در ایتالیا از چه زمانی می‌توانند کار کنند؟ قانون ۲۰۲۶ مهلت را به ۹۰ روز افزایش داد

از سال ۲۰۲۶ یک تغییر مهم در ایتالیا برای متقاضیان حمایت بین‌المللی به اجرا درآمده است: امکان شروع کار دیگر پس از ۶۰ روز از ارائه درخواست ایجاد نمی‌شود، بلکه در قاعده جدید باید ۹۰ روز از «رسمی‌شدن» درخواست گذشته باشد. این تفاوت ظاهراً کوچک، در عمل برای زمان استخدام، قرارداد کار و اثبات حق اشتغال اهمیت زیادی دارد.

این تغییر با فرمان قانونی شماره ۱۰۰ مورخ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ وارد نظام حقوقی ایتالیا شد و سپس بدون تغییر با قانون شماره ۱۴۵ مورخ ۷ اوت ۲۰۲۶ به قانون تبدیل شد. مقررات جدید بخشی از اجرای «پیمان اروپایی مهاجرت و پناهندگی» در ایتالیا است و مستقیماً بر وضعیت اشخاصی اثر می‌گذارد که در انتظار تصمیم کمیسیون سرزمینی درباره درخواست حمایت بین‌المللی خود هستند.

قاعده جدید ۹۰ روزه دقیقاً چیست؟

ماده ۲۲ فرمان تقنینی شماره ۱۴۲ سال ۲۰۱۵، در متن اصلاح‌شده، مقرر می‌کند که سند مربوط به درخواست حمایت بین‌المللی پس از گذشت ۹۰ روز از رسمی‌شدن درخواست، امکان انجام کار را فراهم می‌کند؛ مشروط بر اینکه رسیدگی به درخواست هنوز پایان نیافته باشد و تأخیر در تصمیم‌گیری قابل انتساب به خود متقاضی نباشد.

بنابراین صرف ارائه درخواست پناهندگی به معنی امکان شروع فوری کار نیست. متقاضی باید منتظر پایان دوره ۹۰ روزه باشد. پس از آن، اگر هنوز تصمیم نهایی اداری درباره درخواست صادر نشده باشد و متقاضی نیز با عدم حضور، عدم همکاری یا رفتار دیگری باعث توقف پرونده نشده باشد، امکان اشتغال قانونی ایجاد می‌شود.

۹۰ روز از چه تاریخی محاسبه می‌شود؟

این نکته یکی از مهم‌ترین آثار عملی اصلاحات سال ۲۰۲۶ است. قانون جدید دیگر از «تاریخ ارائه درخواست» سخن نمی‌گوید، بلکه معیار را «تاریخ رسمی‌شدن درخواست» قرار داده است. در مرحله انتقالی فعلی، از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست حمایت بین‌المللی در زمان ثبت آن نزد اداره پلیس مهاجرت یا پلیس مرزی، شخصاً رسمی‌شده تلقی می‌شود.

در نتیجه، برای محاسبه مهلت ۹۰ روزه باید به تاریخ ثبت رسمی پرونده توجه کرد. اگر شخص در یک تاریخ تمایل خود به درخواست پناهندگی را اعلام کرده باشد اما ثبت رسمی در تاریخ دیگری انجام شده باشد، تعیین تاریخ صحیح می‌تواند برای حق اشتغال اهمیت اساسی پیدا کند. به همین دلیل حفظ رسیدها، برگه‌های ثبت، شماره پرونده و هر سندی که تاریخ ثبت درخواست را نشان می‌دهد بسیار مهم است.

برای درخواست‌هایی که قبل از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ ارائه شده‌اند چه اتفاقی می‌افتد؟

قانون یک قاعده انتقالی روشن دارد. برای پرونده‌های اداری یا قضایی که در نتیجه درخواست حمایت بین‌المللی ارائه‌شده پیش از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شده‌اند، مقررات قبلی تا پایان همان پرونده ادامه پیدا می‌کند. بنابراین در این پرونده‌ها باید قاعده سابق را نیز بررسی کرد و نمی‌توان به‌طور خودکار مهلت جدید ۹۰ روزه را اعمال کرد.

این تفکیک میان درخواست‌های قبل و بعد از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ می‌تواند در عمل تعیین‌کننده باشد، زیرا ممکن است دو متقاضی که در یک زمان در ایتالیا حضور دارند، فقط به دلیل تاریخ متفاوت ثبت درخواست، تحت دو رژیم زمانی متفاوت قرار گیرند.

مدرکی که در زمان ثبت درخواست تحویل می‌شود چه اهمیتی دارد؟

در نظام جدید، هنگام ثبت درخواست، اداره پلیس یا پلیس مرزی باید یک سند اسمی به متقاضی تحویل دهد که شامل کد واحد هویتی، عکس، مشخصات اعلام‌شده و تاریخ ثبت است. این سند نشان می‌دهد که درخواست به‌طور رسمی در سیستم ثبت شده و برای شناسایی دارنده نیز قابل استفاده است.

برای اشتغال، مهم است که کارفرما و در صورت لزوم مشاور کار یا اداره مربوط بتوانند وضعیت قانونی متقاضی و تاریخ شروع دوره ۹۰ روزه را به‌درستی بررسی کنند. اگر سند تحویلی مبهم، ناقص یا فاقد تاریخ روشن باشد، بهتر است موضوع به‌صورت کتبی از Questura پیگیری شود، زیرا یک اشتباه اداری در تعیین تاریخ می‌تواند عملاً شروع کار را به تأخیر بیندازد.

حق کار به معنی تبدیل پرونده پناهندگی به اقامت کاری نیست

باید میان «اجازه کار در زمان رسیدگی به درخواست پناهندگی» و «اجازه اقامت برای کار» تفاوت گذاشت. امکان اشتغال پس از ۹۰ روز به این معنی نیست که پرونده حمایت بین‌المللی به پرونده مهاجرت کاری تبدیل شده یا نتیجه آن از پیش تعیین شده است. درخواست حمایت بین‌المللی مسیر حقوقی مستقل خود را ادامه می‌دهد و کمیسیون باید درباره وجود یا عدم وجود شرایط حمایت تصمیم بگیرد.

در عین حال، داشتن یک رابطه کاری قانونی می‌تواند برای زندگی روزمره، استقلال اقتصادی و مسیر ادغام اجتماعی متقاضی اهمیت زیادی داشته باشد. اما قرارداد کار به‌تنهایی تضمین‌کننده پذیرش درخواست حمایت نیست و نباید میان این دو موضوع خلط ایجاد شود.

اگر ۹۰ روز گذشته باشد اما کارفرما یا اداره حق کار را نپذیرد چه باید کرد؟

در چنین حالتی ابتدا باید تاریخ رسمی‌شدن درخواست و وضعیت پرونده بررسی شود. اگر ۹۰ روز سپری شده، رسیدگی هنوز خاتمه نیافته و تأخیر نیز به متقاضی قابل انتساب نیست، مبنای قانونی برای اشتغال وجود دارد. در صورت امتناع یا تردید اداره، مناسب است درخواست توضیح کتبی مطرح شود و در موارد لازم از طریق وکیل یا نهادهای تخصصی مهاجرت پیگیری صورت گیرد.

در پرونده‌های مهاجرتی، اختلاف میان تاریخ اعلام تمایل به پناهندگی، تاریخ ثبت، تاریخ رسمی‌شدن و تاریخ صدور سند می‌تواند آثار حقوقی واقعی داشته باشد. به همین دلیل، پس از اصلاحات ۲۰۲۶، توجه به تاریخ‌های دقیق پرونده بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.

برای متقاضیان حمایت بین‌المللی که پس از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست خود را ثبت کرده‌اند، قاعده عملی روشن است: ۹۰ روز از تاریخ رسمی‌شدن درخواست را محاسبه کنید، مدارک ثبت را نگه دارید و اگر پرونده هنوز بدون تقصیر شما در حال رسیدگی است، امکان اشتغال قانونی را بر اساس مقررات جدید بررسی کنید.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

پیوستن به عضو خانواده ایتالیایی یا اروپایی در سال ۲۰۲۶: ویزای مستقیم بدون نولا اوستا

اگر همسر، پدر، مادر یا فرزند شما شهروند ایتالیا یا یکی از کشورهای اتحادیه اروپا باشد و در ایتالیا زندگی کند، مسیر ورود خانوادگی شما با الحاق خانواده عادی اتباع غیراروپایی یکسان نیست. در این وضعیت، برای اعضای خانواده‌ای که در مقررات اتحادیه اروپا تعریف شده‌اند، اصولاً نیازی به دریافت نولا اوستا از Sportello Unico per l’Immigrazione در Prefettura نیست و درخواست ویزا مستقیماً نزد سفارت یا کنسولگری ایتالیا مطرح می‌شود.

چه کسانی مشمول این مسیر هستند؟

همسر، شریک ثبت‌شده در مواردی که قانون آن را به رسمیت بشناسد، فرزندان مستقیم زیر ۲۱ سال یا فرزندان وابسته از نظر اقتصادی، و والدین مستقیم یا والدین همسر که تحت تکفل باشند، از جمله اعضای خانواده‌ای هستند که می‌توانند از این مسیر استفاده کنند. برای فرزند بالای ۲۱ سال یا والدین، صرف وجود رابطه خانوادگی کافی نیست و وابستگی اقتصادی واقعی باید با مدارک مناسب اثبات شود.

تفاوت با الحاق خانواده عادی

وقتی شخص مقیم ایتالیا خود تبعه غیراروپایی است، مسیر معمول الحاق خانواده از طریق درخواست نولا اوستا نزد Sportello Unico در Prefettura آغاز می‌شود و شرایطی مانند نوع اجازه اقامت، درآمد، مسکن و در برخی موارد مدت اقامت قانونی بررسی می‌شود. اما برای عضو خانواده خارجی شهروند ایتالیایی یا اروپایی، مسیر متفاوت است و درخواست ویزا مستقیماً در نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی انجام می‌شود. بنابراین، نباید این دو روند با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

ویزای ملی نوع D برای زندگی خانوادگی

از اول ژوئن ۲۰۲۴، برای اعضای خانواده خارجی شهروندان ایتالیایی یا اتحادیه اروپا که قصد دارند به طور پایدار به عضو خانواده خود در ایتالیا بپیوندند، ویزای ملی نوع D برای دلایل خانوادگی صادر می‌شود، مشروط بر وجود شرایط قانونی. این ویزا با ویزای کوتاه‌مدت گردشگری یا دیدار خانوادگی متفاوت است، زیرا هدف آن ورود برای اقامت پایدار است.

مدارک معمولاً شامل فرم درخواست، گذرنامه معتبر، عکس، مدارک رسمی اثبات رابطه خانوادگی و اعلامیه شهروند ایتالیایی یا اروپایی درباره رابطه خانوادگی و اقامت در ایتالیا است. در مواردی که وابستگی اقتصادی شرط است، باید اسناد کافی برای اثبات تحت تکفل بودن ارائه شود.

وضعیت متقاضیان ایرانی در سال ۲۰۲۶

سفارت ایتالیا در تهران در ۱۱ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرده است که ارائه همه خدمات کنسولی پس از بازگشایی، از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ از سر گرفته شده است. برای دسته‌های مختلف ویزا، رزرو وقت از طریق مرکز رسمی VisaMetric انجام می‌شود. بنابراین متقاضیان ایرانی باید علاوه بر قواعد حقوقی، دستورالعمل‌های جاری سفارت و مرکز ویزا را نیز بررسی کنند.

در این پرونده‌ها، صرف ارائه سند ازدواج یا مدرک خانوادگی همیشه کافی نیست. اسناد صادرشده در ایران باید از نظر ترجمه، تأیید و قابلیت استفاده در ایتالیا به‌درستی آماده شوند و در صورت درخواست کنسولگری، مدارک تکمیلی ارائه شود.

پس از ورود به ایتالیا

ورود با ویزای خانوادگی پایان روند نیست. عضو خانواده غیراروپایی باید پس از ورود برای دریافت عنوان اقامت مناسب اقدام کند. نوع دقیق مدرک اقامت می‌تواند بسته به وضعیت شهروند ایتالیایی یا اروپایی و اعمال حق آزادی رفت‌وآمد اتحادیه اروپا متفاوت باشد.

در بسیاری از Questuraها امکان درخواست از طریق سامانه PrenotaFacile یا کیت پستی وجود دارد. معمولاً گذرنامه، ویزا و مهر ورود، مدرک هویت عضو خانواده ایتالیایی یا اروپایی، مدرک رابطه خانوادگی، مدارک محل سکونت و در موارد لازم مدارک اقتصادی درخواست می‌شود. بهتر است این مرحله بلافاصله پس از ورود و مطابق دستورالعمل Questura محل اقامت آغاز شود.

اگر ویزا رد شود

در صورت رد ویزای خانوادگی، باید دقیقاً بررسی شود که کدام شرط مورد اختلاف قرار گرفته است: رابطه خانوادگی، وابستگی اقتصادی، اعتبار اسناد یا شرایط دیگری که اداره اعلام کرده است. در این نوع پرونده‌ها، مقررات ملی همراه با قواعد اتحادیه اروپا درباره حقوق اعضای خانواده شهروندان اروپایی اهمیت دارد و تصمیم رد باید از نظر حقوقی و اسنادی به‌صورت موردی بررسی شود.

نکته عملی

اگر فردی به دلیل ازدواج یا رابطه مستقیم خانوادگی با شهروند ایتالیایی یا اروپایی قصد ورود به ایتالیا را دارد، نخست باید روشن شود که آیا اصلاً نولا اوستا لازم است یا خیر. در بسیاری از این پرونده‌ها پاسخ منفی است. انتخاب مسیر درست از ابتدا می‌تواند از ماه‌ها تأخیر و رفت‌وآمد اداری غیرضروری جلوگیری کند.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

از دست دادن شغل در ایتالیا: اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» و محدودیت‌های آن در سال ۲۰۲۶

برای یک شهروند غیراروپایی، پایان یافتن قرارداد کار یا اخراج از شغل به‌خودیِ خود به معنای از دست دادن فوری حق اقامت در ایتالیا نیست. قانون مهاجرت ایتالیا برای بسیاری از دارندگان اجازه اقامت کاری، سازوکاری به نام «permesso di soggiorno per attesa occupazione» پیش‌بینی کرده است تا فرد بتواند برای مدتی قانونی در کشور بماند و شغل جدیدی پیدا کند. با این حال، این امکان یک «راه عمومی برای قانونی کردن اقامت» نیست و در سال ۲۰۲۶ دادگاه اداری نیز مرزهای آن را با صراحت بیشتری مشخص کرده است.

پس از از دست دادن کار چه اتفاقی برای اجازه اقامت می‌افتد؟

بر اساس ماده ۲۲، بند ۱۱، قانون واحد مهاجرت ایتالیا (Testo Unico Immigrazione)، اگر یک کارگر خارجی که به‌طور قانونی در ایتالیا اقامت دارد شغل خود را در نتیجه اخراج، پایان قرارداد یا حتی استعفا از دست بدهد، اصل بر این نیست که اجازه اقامت او فوراً بی‌اعتبار شود. به‌جز موارد مربوط به کار فصلی، شخص می‌تواند برای مدت باقی‌مانده اعتبار اجازه اقامت و در هر حال برای دوره‌ای که معمولاً کمتر از یک سال نیست، در فهرست‌های مربوط به جویندگان کار ثبت شود. اگر فرد از حمایت‌های درآمدی ناشی از بیکاری برخوردار باشد و مدت آن بیش از این دوره باشد، وضعیت اقامتی می‌تواند با مدت آن حمایت نیز ارتباط پیدا کند.

در عمل، مراجعه سریع به Centro per l’Impiego و ثبت وضعیت جست‌وجوی کار اهمیت اساسی دارد. نگهداری اسناد مربوط به پایان رابطه کاری، ارتباطات کارفرما، ثبت در مرکز اشتغال و هر مدرکی که نشان دهد فرد واقعاً در حال جست‌وجوی کار جدید است، می‌تواند در مرحله صدور یا تمدید اجازه اقامت تعیین‌کننده باشد.

تفاوت میان «از دست دادن شغل» و «شکست از ابتدا در روند ورود کاری»

یکی از نکات مهمی که در رویه قضایی سال ۲۰۲۶ مورد تأکید قرار گرفته این است که اجازه اقامت برای «انتظار اشتغال» مخصوص فردی است که پیش‌تر به‌طور قانونی وارد چرخه اقامت و کار شده و سپس شغل خود را از دست داده است. این عنوان اقامتی نمی‌تواند همیشه برای جبران یک روند ورود کاری که از ابتدا فاقد شرایط قانونی بوده استفاده شود.

دادگاه اداری منطقه‌ای لومباردیا، شعبه برشا، در رأی شماره ۴۷۷ مورخ ۲ آوریل ۲۰۲۶ تصریح کرده است که اگر روند ورود قانونی برای کار به دلیل نبود شرایط لازم برای صدور nulla osta از ابتدا به نتیجه نرسیده باشد، صرف این‌که کارگر شخصاً مقصر نبوده، برای دریافت اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» کافی نیست. دادگاه تأکید کرده است که در غیر این صورت، این عنوان اقامتی می‌توانست به ابزاری برای دور زدن شرایط قانونی ورود کاری تبدیل شود.

بنابراین باید میان دو وضعیت کاملاً متفاوت تمایز گذاشت: نخست، فردی که دارای وضعیت اقامتی و کاری معتبر بوده و بعداً شغل خود را از دست می‌دهد؛ دوم، فردی که روند ورود او برای کار اساساً به دلیل فقدان شرایط قانونی کامل نشده است. در وضعیت نخست، حمایت قانونی «انتظار اشتغال» می‌تواند قابل استفاده باشد؛ در وضعیت دوم، نمی‌توان به‌طور خودکار به این راه‌حل تکیه کرد.

آیا این اجازه اقامت بیش از یک سال قابل تمدید است؟

مدت یک‌ساله را نباید همیشه به‌عنوان یک سقف مطلق در نظر گرفت. وزارت کشور پیش‌تر روشن کرده است که در موارد خاص، تمدید اجازه اقامت برای انتظار اشتغال می‌تواند فراتر از یک سال نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این مرحله، ارزیابی Questura صرفاً به وجود یا نبود یک قرارداد کار محدود نمی‌شود و می‌تواند وضعیت واقعی زندگی شخص در ایتالیا را نیز در بر گیرد.

از جمله عواملی که ممکن است اهمیت داشته باشند می‌توان به وجود منابع مالی کافی مطابق معیارهای قانونی، پیوندهای خانوادگی، مدت اقامت در ایتالیا، میزان ادغام اجتماعی، سابقه شغلی و همچنین وضعیت کلی فرد اشاره کرد. به همین دلیل، در پرونده‌ای که فرد هنوز شغل جدید پیدا نکرده است، ارائه یک پرونده مستند درباره زندگی خانوادگی، منابع اقتصادی، مسیر اشتغال و ادغام در جامعه می‌تواند تفاوت مهمی ایجاد کند.

یک نکته جدید و عملی در سال ۲۰۲۶: برخی حقوق اجتماعی

در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶، INPS با پیام شماره ۲۰۵ اعلام کرد که دارندگان اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» می‌توانند، در صورت داشتن سایر شرایط قانونی، برای Assegno Unico e Universale و Bonus Asilo Nido نیز درخواست دهند. این تغییر پس از چند رأی دادگاه‌های ایتالیا صورت گرفت که این نوع اجازه اقامت را در چارچوب «permesso unico lavoro» قابل ارزیابی دانسته بودند.

با این حال، INPS تصریح کرده است که این پرداخت‌ها در حال حاضر با نوعی شرط و ذخیره حقوقی انجام می‌شوند، زیرا موضوع همچنان می‌تواند در نتیجه رسیدگی‌های قضایی بالاتر تغییر کند. بنابراین کسانی که بر مبنای این عنوان اقامتی درخواست مزایا می‌کنند باید از این وضعیت حقوقی موقت آگاه باشند.

در عمل چه باید کرد؟

فردی که شغل خود را از دست داده نباید منتظر پایان اعتبار اجازه اقامت بماند. ثبت وضعیت در Centro per l’Impiego، نگهداری مدارک پایان کار، بررسی امکان دریافت حمایت بیکاری، آماده‌سازی درخواست اقامتی از طریق مسیر اداری مربوط و کنترل دقیق زمان انقضای اجازه اقامت از اقدامات اساسی هستند. درخواست این نوع اجازه اقامت معمولاً از طریق کیت پستی و دفاتر دارای Sportello Amico انجام می‌شود و مدارک مربوط به وضعیت اشتغال باید با دقت ضمیمه شوند.

اگر Questura درخواست را رد کند، یا اگر پرونده برای مدت غیرمعقول بدون تصمیم باقی بماند، باید بررسی شود که آیا شرایط اعتراض اداری یا قضایی وجود دارد. در چنین پرونده‌هایی، جزئیات اهمیت زیادی دارند: نوع اجازه اقامت قبلی، نحوه پایان رابطه کاری، تاریخ ثبت در مرکز اشتغال، وضعیت درآمدی و خانوادگی و نیز این‌که ورود اولیه به ایتالیا بر چه مبنای قانونی انجام شده است.

از دست دادن شغل در ایتالیا لزوماً به معنای از دست دادن اقامت نیست، اما این حمایت قانونی زمانی مؤثر است که فرد به‌موقع اقدام کند و بتواند نشان دهد که اقامت قبلی او قانونی بوده و اکنون واقعاً در مسیر یافتن شغل جدید قرار دارد. اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» یک ابزار حمایتی برای جلوگیری از بی‌قاعده شدن وضعیت اقامت است، نه یک جایگزین برای شرایط قانونی ورود به ایتالیا.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: بدون سهمیه و بدون انتظار برای «کلیک‌دی»

تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: بدون سهمیه و بدون انتظار برای «کلیک‌دی»

در سال ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین فرصت‌های عملی برای دانشجویان خارجی در ایتالیا این است که تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به اجازه اقامت کاری، در چارچوب مقررات فعلی، به‌طور کلی خارج از سهمیه‌های سالانه «Decreto Flussi» انجام می‌شود. بنابراین، در صورت وجود شرایط لازم، دانشجو مجبور نیست برای ارائه درخواست تبدیل منتظر روزهای موسوم به «click day» بماند.

این تغییر از نظر عملی بسیار مهم است، زیرا در گذشته بسیاری از دارندگان اجازه اقامت تحصیلی تصور می‌کردند که برای تبدیل وضعیت خود به کار باید منتظر باز شدن سهمیه‌های سالانه باشند. در چارچوب فعلی، تبدیل اجازه اقامت برای تحصیل به کار تابع سازوکار متفاوتی است و می‌تواند بدون رقابت بر سر سهمیه‌های ورود کارگران از خارج از ایتالیا انجام شود.

تفاوت میان کار با اجازه اقامت تحصیلی و تبدیل آن به اجازه کار

داشتن اجازه اقامت تحصیلی به خودی خود مانع کار نیست. دارنده این نوع اجازه اقامت می‌تواند در حدودی که قانون تعیین کرده است کار کند: حداکثر ۲۰ ساعت در هفته و در مجموع تا ۱٬۰۴۰ ساعت در سال. این امکان برای کسی که می‌خواهد در کنار تحصیل درآمد محدود و قانونی داشته باشد کافی است، اما اگر قرارداد یا فعالیت شغلی از این حدود فراتر برود، معمولاً لازم است وضعیت اقامت از «تحصیل» به «کار» تبدیل شود.

این تفاوت را نباید دست‌کم گرفت. یک قرارداد تمام‌وقت را نمی‌توان صرفاً با تکیه بر اجازه اقامت تحصیلی اجرا کرد. در چنین وضعیتی باید به‌موقع روند تبدیل آغاز شود تا رابطه کاری و وضعیت اقامتی شخص با یکدیگر سازگار باشند.

آیا در سال ۲۰۲۶ سهمیه لازم است؟

برای تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کار، مقررات برنامه‌ریزی جریان‌های ورود برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ امکان ارائه درخواست خارج از سهمیه‌های سالانه را حفظ کرده است. این بدان معناست که تبدیل از تحصیل به کار subordinato یا autonomo در زمره درخواست‌هایی قرار می‌گیرد که به تعداد مشخصی از «quote» محدود نیستند.

در نتیجه، از نظر حقوقی نباید این نوع تبدیل را با ورود یک کارگر جدید از خارج از ایتالیا اشتباه گرفت. در تبدیل، شخص از قبل به‌طور قانونی در ایتالیا حضور دارد و درخواست می‌کند دلیل اقامت قانونی او تغییر کند. همین تفاوت، منطق حقوقی خروج این درخواست‌ها از نظام سهمیه‌بندی را توضیح می‌دهد.

برای کار استخدامی چه فرم‌هایی استفاده می‌شود؟

برای تبدیل به کار استخدامی، انتخاب فرم به وضعیت شخص بستگی دارد. فرم VA برای تبدیل از اجازه اقامت تحصیلی، کارآموزی یا آموزش حرفه‌ای به کار subordinato استفاده می‌شود. در برخی مسیرهای دانشگاهی، از فرم V2 استفاده می‌شود؛ از جمله برای کسانی که در ایتالیا به سن قانونی رسیده‌اند یا در چارچوب شرایط پیش‌بینی‌شده برای تحصیلات دانشگاهی در ایتالیا قرار می‌گیرند.

راهنمای عملی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ از سوی برخی Prefetture همچنین میان دانشجویان دانشگاهی و دارندگان اجازه اقامت مربوط به دوره‌های آموزشی، کارآموزی یا آموزش حرفه‌ای تمایز می‌گذارد. برای دوره‌های غیر دانشگاهی، ممکن است تکمیل دوره یا کارآموزی پیش از درخواست تبدیل لازم باشد؛ در حالی که برای برخی دانشجویان دانشگاهی امکان ارائه درخواست حتی پیش از پایان کامل دوره تحصیلی پیش‌بینی شده است.

اگر هدف، کار مستقل باشد چه می‌شود؟

تبدیل به کار مستقل نیز ممکن است. در این حالت معمولاً از فرم‌های Z یا Z2، بسته به وضعیت تحصیلی و مسیر قانونی متقاضی، استفاده می‌شود. اما کار مستقل صرفاً با اعلام قصد راه‌اندازی یک فعالیت اقتصادی محقق نمی‌شود. متقاضی باید نشان دهد که شرایط واقعی و قانونی لازم برای انجام آن فعالیت را دارد، از جمله مجوزها یا ثبت‌های حرفه‌ای احتمالی، منابع اقتصادی کافی و سایر الزامات مربوط به نوع فعالیت.

بنابراین، پیش از انتخاب مسیر کار مستقل باید بررسی شود که فعالیت مورد نظر در ایتالیا آزاد است یا به مجوز، عضویت در یک نظام حرفه‌ای، ثبت در Camera di Commercio یا شرایط خاص دیگری نیاز دارد.

درخواست از کجا ارائه می‌شود؟

درخواست تبدیل از طریق Portale Servizi ALI وزارت کشور ارائه می‌شود. دسترسی به سامانه با هویت دیجیتال، مانند SPID یا CIE، انجام می‌شود. پس از انتخاب نوع صحیح درخواست، مدارک باید در بخش مخصوص بارگذاری شوند. اهمیت این مرحله بسیار زیاد است، زیرا بسیاری از ادارات تأکید می‌کنند که مدارک ناقص یا بارگذاری‌شده خارج از روش تعیین‌شده ممکن است قابل بررسی نباشند.

پس از ارائه درخواست، ارتباطات مربوط به پرونده معمولاً در بخش شخصی کاربر در همان سامانه قابل مشاهده است. بنابراین، فقط ارسال اولیه درخواست کافی نیست؛ متقاضی باید مرتب وضعیت پرونده و بخش «Comunicazioni» را کنترل کند تا در صورت درخواست تکمیل مدارک یا تعیین وقت، مهلت‌ها از دست نروند.

نقش Sportello Unico و Questura

تبدیل اجازه اقامت فرایندی است که چند اداره در آن نقش دارند. Sportello Unico per l’Immigrazione در Prefettura مرحله مربوط به تبدیل و بررسی شرایط کاری را مدیریت می‌کند، در حالی که Questura مسئول صدور نهایی اجازه اقامت است. به همین دلیل، مثبت بودن یک مرحله الزاماً به معنای پایان کامل روند نیست.

پس از نتیجه مثبت بررسی، متقاضی ممکن است برای تکمیل روند نزد Sportello Unico فراخوانده شود و سپس مراحل مربوط به درخواست یا صدور کارت اقامت کاری در برابر Questura ادامه پیدا کند. نگهداری نسخه قرارداد، رسیدهای سامانه، مکاتبات، مدارک درآمدی و هر مدرکی که به درخواست مرتبط است، در تمام طول این روند ضروری است.

اعتبار اجازه اقامت تحصیلی را نادیده نگیرید

از نظر عملی، نباید درخواست تبدیل را تا روزهای پایانی اعتبار اجازه اقامت تحصیلی به تأخیر انداخت. بسیاری از دستورالعمل‌های اداری تأکید می‌کنند که درخواست باید زمانی ارائه شود که وضعیت اقامتی شخص همچنان منظم و قابل اثبات باشد. هرچند درباره برخی وضعیت‌های خاص ممکن است مسائل حقوقی و قضایی متفاوتی مطرح شود، بهترین راه این است که پرونده پیش از پایان اعتبار عنوان اقامت آماده و ارسال شود.

کسی که پیشنهاد شغلی واقعی در اختیار دارد، بهتر است ابتدا نوع قرارداد، ساعات کار، محل کار، وضعیت کارفرما و مدارک مورد نیاز برای تبدیل را بررسی کند و سپس درخواست را در سامانه ثبت کند. اقدام دیرهنگام می‌تواند موضوعی که در اصل ساده است را به اختلاف اداری یا حتی قضایی تبدیل کند.

نکته مهم برای دانشجویان ایرانی

برای بسیاری از دانشجویان ایرانی که تحصیل خود را در ایتالیا آغاز کرده‌اند، تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری می‌تواند مهم‌ترین مرحله برای تثبیت حضور قانونی پس از ورود باشد. مزیت نظام فعلی این است که پیدا کردن یک فرصت شغلی واقعی الزاماً به معنای انتظار برای Decreto Flussi سال بعد نیست. با این حال، خارج بودن از سهمیه به معنای خودکار بودن تبدیل نیست: قرارداد باید واقعی و منطبق با قانون باشد، فرم صحیح انتخاب شود و شرایط مربوط به نوع کار و وضعیت تحصیلی احراز شود.

اگر Prefettura درخواست را رد کند یا روند بدون دلیل برای مدت طولانی متوقف بماند، تصمیم اداری یا سکوت اداره را می‌توان از نظر حقوقی بررسی کرد. در چنین پرونده‌ای، تاریخ ارائه درخواست، رسید سامانه، وضعیت اجازه اقامت، قرارداد کاری و تمامی مکاتبات با اداره اهمیت ویژه‌ای دارند.

نتیجه عملی روشن است: در سال ۲۰۲۶، دانشجویی که در ایتالیا فرصت شغلی مناسبی پیدا می‌کند نباید به‌طور خودکار تصور کند که باید منتظر سهمیه یا click day بماند. تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری مسیر مستقلی دارد، اما موفقیت آن به انتخاب درست نوع درخواست و آماده‌سازی دقیق مدارک بستگی دارد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: پنج سال اقامت، درآمد و آزمون زبان A2

برای بسیاری از شهروندان غیراروپایی که سال‌ها به‌طور قانونی در ایتالیا زندگی کرده‌اند، «اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای مقیمان بلندمدت» یکی از مهم‌ترین مراحل تثبیت وضعیت اقامتی است. این عنوان با یک اجازه اقامت عادی تفاوت اساسی دارد: وضعیت حقوقی آن اصولاً دائمی است، اما برای دریافت آن باید مجموعه‌ای از شرایط مربوط به مدت اقامت، درآمد، زبان ایتالیایی و در برخی موارد وضعیت مسکن رعایت شود.

شرط اصلی: دست‌کم پنج سال اقامت قانونی

بر اساس ماده ۹ قانون واحد مهاجرت ایتالیا، متقاضی باید دست‌کم پنج سال به‌طور قانونی و مستمر در ایتالیا اقامت داشته باشد و در زمان ارائه درخواست دارای اجازه اقامت معتبر باشد. این پنج سال صرفاً به معنای حضور فیزیکی در ایتالیا نیست، بلکه باید بر پایه اقامت قانونی قابل محاسبه باشد.

غیبت‌های کوتاه از ایتالیا لزوماً این دوره را قطع نمی‌کنند. در حالت عادی، غیبت‌هایی که کمتر از شش ماه متوالی باشند و در مجموع طی پنج سال از ده ماه تجاوز نکنند، می‌توانند همچنان در محاسبه دوره پنج‌ساله منظور شوند. در موارد خاص، مانند دلایل جدی و مستند پزشکی یا سایر دلایل مهم، امکان ارزیابی متفاوت نیز وجود دارد.

درآمد لازم در سال ۲۰۲۶

متقاضی باید نشان دهد که درآمدی کمتر از میزان سالانه «کمک‌هزینه اجتماعی» ایتالیا ندارد. برای سال ۲۰۲۶، مبلغ سالانه این شاخص ۷٬۱۰۱٫۱۲ یورو است. بنابراین برای یک فرد تنها، این رقم معیار پایه‌ای ارزیابی درآمد محسوب می‌شود.

اگر درخواست برای اعضای خانواده نیز مطرح شود، میزان درآمد لازم افزایش می‌یابد و بر اساس تعداد اعضای خانواده و معیارهای مقرر در مقررات مربوط به الحاق خانواده محاسبه می‌شود. در چنین پرونده‌هایی، علاوه بر درآمد، ممکن است اثبات مناسب بودن محل سکونت نیز ضروری باشد. به همین دلیل پیش از ارائه درخواست باید وضعیت درآمدی و خانوادگی به‌صورت دقیق بررسی شود، زیرا صرف داشتن پنج سال اقامت برای دریافت این عنوان کافی نیست.

آزمون زبان ایتالیایی در سطح A2

یکی از شرایط مهم، اثبات آشنایی کافی با زبان ایتالیایی در سطح حداقل A2 است. در عمل، بسیاری از متقاضیان باید آزمون زبان مخصوص مقیمان بلندمدت را بگذرانند. درخواست شرکت در آزمون از طریق سامانه الکترونیکی وزارت کشور ارسال می‌شود و Prefettura متقاضی را برای جلسه آزمون دعوت می‌کند.

در صورتی که فرد بدون عذر موجه در آزمون حاضر نشود یا آن را قبول نشود، طبق رویه اعلام‌شده از سوی Prefetture باید ۹۰ روز برای ثبت درخواست جدید آزمون صبر کند. بنابراین بی‌توجهی به تاریخ دعوت می‌تواند فرایند دریافت اجازه اقامت بلندمدت را چند ماه به تأخیر بیندازد.

چه کسانی از آزمون زبان معاف هستند؟

همه متقاضیان الزاماً نیاز به شرکت در آزمون ندارند. از جمله، افراد زیر چهارده سال، اشخاصی که به دلیل سن، بیماری یا معلولیت دارای محدودیت جدی در توانایی یادگیری زبان هستند و این وضعیت توسط مرجع پزشکی عمومی تأیید شده است، و همچنین برخی افرادی که مدرک تحصیلی یا مدرک معتبر زبان ایتالیایی حداقل در سطح A2 دارند، ممکن است از آزمون معاف باشند.

دانشجویان برخی دوره‌های دانشگاهی، دارندگان مدارک تحصیلی ایتالیایی و برخی گروه‌های حرفه‌ای خاص نیز ممکن است با ارائه مدارک مناسب نیازی به شرکت در آزمون نداشته باشند. در این موارد باید به جای ثبت‌نام برای آزمون، مدرکی ارائه شود که معافیت را ثابت کند.

وضعیت ویژه دارندگان حمایت بین‌المللی

دارندگان وضعیت پناهندگی یا حمایت فرعی نیز می‌توانند تحت شرایط مقرر برای اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای مقیمان بلندمدت اقدام کنند. برای این افراد، دوره پنج‌ساله از زمان ارائه درخواست حمایت بین‌المللی محاسبه می‌شود و آنان از الزام آزمون زبان ایتالیایی معاف هستند. این تفاوت می‌تواند برای افرادی که سال‌ها پیش درخواست پناهندگی داده‌اند اهمیت عملی زیادی داشته باشد.

این اجازه اقامت دائمی است، اما کارت آن تاریخ دارد

یکی از نکات مهمی که گاه باعث سوءتفاهم می‌شود این است که «وضعیت مقیم بلندمدت» ماهیت دائمی دارد، اما کارت فیزیکی صادرشده برای اثبات این وضعیت مدت اعتبار مشخص دارد. برای افراد بزرگسال کارت معمولاً ده سال و برای افراد زیر سن قانونی پنج سال اعتبار دارد و پس از پایان اعتبار باید با ارائه درخواست و عکس جدید تمدید شود. تمدید کارت به معنای شروع دوباره ارزیابی پنج سال اقامت نیست.

مزایای عملی این عنوان

داشتن این وضعیت معمولاً ثبات اقامتی بسیار بیشتری نسبت به اجازه‌های موقت ایجاد می‌کند. دارنده آن می‌تواند در ایتالیا کار کند، بدون نیاز به تمدیدهای مکررِ عادی از ثبات بیشتری برخوردار باشد و تحت شرایط مقرر از حقوق وسیع‌تری در حوزه‌های اجتماعی و اداری استفاده کند. همچنین این وضعیت می‌تواند در برخی شرایط امکان جابه‌جایی و اقامت طولانی‌تر در دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا را تسهیل کند، هرچند انتقال به کشور دیگر خودکار نیست و تابع مقررات همان کشور مقصد است.

چه کسانی نمی‌توانند مستقیماً درخواست دهند؟

برخی انواع اجازه اقامت برای محاسبه مستقیم یا ارائه درخواست مناسب نیستند. برای مثال، افرادی که صرفاً با اجازه کوتاه‌مدت، برخی عناوین موقت، یا در وضعیت درخواست پناهندگی بدون شناسایی نهایی هستند، نمی‌توانند صرفاً بر مبنای آن وضعیت درخواست اقامت بلندمدت بدهند. همچنین دوره‌های اقامت با برخی عناوین، مانند تحصیل، قواعد خاص خود را دارند و باید قبل از اقدام دقیقاً بررسی شود که چه میزان از آن دوره قابل محاسبه است.

قبل از ارائه درخواست چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

بهترین کار این است که پیش از ثبت درخواست، سابقه کامل اجازه‌های اقامت، تاریخ ورود و خروج از ایتالیا، وضعیت ثبت محل اقامت، درآمد سال‌های اخیر، وضعیت خانوادگی و مدرک زبان بررسی شود. بسیاری از رد شدن‌ها یا درخواست‌های تکمیل مدارک نه به دلیل نبود اصل حق، بلکه به دلیل ارائه ناقص مدارک یا محاسبه اشتباه دوره اقامت رخ می‌دهد.

اگر شرایط اصلی فراهم باشد، این اجازه اقامت می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزارهای تثبیت موقعیت حقوقی یک فرد خارجی در ایتالیا باشد. به همین دلیل، بررسی دقیق شرایط پیش از ارائه درخواست از اتلاف زمان، هزینه و ایجاد مشکل در روند اداری جلوگیری می‌کند.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

کارت آبی اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: مجوز کار ۳۰ روزه و قرارداد اقامت دیجیتال

کارت آبی اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: مجوز کار ۳۰ روزه و قرارداد اقامت دیجیتال

برای نیروی کار متخصص خارج از اتحادیه اروپا، «کارت آبی اتحادیه اروپا» یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود قانونی به ایتالیا است. این مسیر خارج از سهمیه‌های Decreto Flussi عمل می‌کند و در سال ۲۰۲۶ با کاهش مهلت صدور مجوز کار به ۳۰ روز و امکان امضای دیجیتال قرارداد اقامت، سریع‌تر و عملی‌تر شده است.

کارت آبی اتحادیه اروپا یا Carta Blu UE برای اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا طراحی شده است که قصد دارند در ایتالیا یک فعالیت کاری با مهارت و تخصص بالا انجام دهند. مزیت اصلی این مسیر آن است که ورود به ایتالیا به سهمیه‌های سالانه Decreto Flussi وابسته نیست. بنابراین، در صورت وجود پیشنهاد شغلی مناسب و احراز شرایط قانونی، کارفرما می‌تواند در طول سال برای صدور مجوز کار اقدام کند.

چه کسانی می‌توانند از مسیر کارت آبی استفاده کنند؟

قانون ایتالیا چند مسیر جایگزین برای اثبات «صلاحیت حرفه‌ای بالا» پیش‌بینی کرده است. متقاضی می‌تواند دارای مدرک تحصیلات عالی یا مدرک حرفه‌ای پس از دبیرستان باشد که دست‌کم یک دوره سه‌ساله آموزش عالی را اثبات کند. برای حرفه‌های مقررات‌گذاری‌شده، مانند برخی مشاغل پزشکی یا حرفه‌ای، رعایت مقررات خاص شناسایی صلاحیت نیز ضروری است.

در برخی موارد، مدرک دانشگاهی شرط مطلق نیست. تجربه حرفه‌ای نیز می‌تواند جایگزین مدرک شود: معمولاً حداقل پنج سال تجربه حرفه‌ای مرتبط با شغل مورد نظر لازم است. برای مدیران و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، قانون امکان اثبات صلاحیت از طریق حداقل سه سال تجربه مرتبط در هفت سال قبل از درخواست را نیز پیش‌بینی کرده است.

پیشنهاد شغلی باید واقعی و حداقل شش‌ماهه باشد

درخواست کارت آبی از سوی کارفرما ارائه می‌شود و باید به یک قرارداد کار یا پیشنهاد شغلی الزام‌آور با مدت حداقل شش ماه مربوط باشد. میزان حقوق نیز باید با قراردادهای جمعی ملی ایتالیا سازگار باشد و از حداقل‌های قانونی مربوط به این نوع استخدام پایین‌تر نباشد. به همین دلیل، قبل از ارسال درخواست باید هم سطح شغلی و هم میزان دستمزد با دقت بررسی شود.

در پرونده‌هایی که مدرک تحصیلی یا تجربه حرفه‌ای در خارج از ایتالیا به دست آمده است، اسناد باید مطابق مقررات مربوط به تأیید، ترجمه و در موارد لازم شناسایی مدرک آماده شوند. برای مدارک تحصیلات عالی ممکن است «Dichiarazione di valore» یا، در شرایط مقرر، گواهی‌های مربوط به CIMEA مورد استفاده قرار گیرد. نقص در این قسمت یکی از مواردی است که می‌تواند روند صدور مجوز را متوقف یا طولانی کند.

مهلت ۳۰ روزه برای صدور nulla osta

از مهم‌ترین تغییرات مؤثر در سال ۲۰۲۶، کاهش مهلت قانونی صدور nulla osta al lavoro برای کارت آبی است. Sportello Unico per l’Immigrazione باید در صورت کامل بودن پرونده و مثبت بودن بررسی‌ها، تصمیم را اصولاً ظرف ۳۰ روز اتخاذ کند. پس از صدور nulla osta، پرونده به نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی ایتالیا ارسال می‌شود تا متقاضی خارج از کشور بتواند برای ویزای ورود اقدام کند.

این مهلت به این معنا نیست که هر پرونده الزاماً در روز سی‌ام به پایان می‌رسد. اگر مدارک ناقص باشند یا اداره نیاز به تکمیل اسناد داشته باشد، روند می‌تواند متوقف شود. از این رو، آماده‌سازی صحیح مدارک از ابتدا اهمیت عملی زیادی دارد.

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ قرارداد اقامت می‌تواند دیجیتال امضا شود

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، وزارت کشور امکان جدیدی را در Portale Servizi فعال کرده است: برای پرونده‌های کارت آبی، قرارداد اقامت می‌تواند از طریق سامانه به‌صورت دیجیتال امضا و ارسال شود. پس از ورود کارگر به ایتالیا، کارفرما ابتدا اطلاعات ورود را در بخش اختصاصی سامانه ثبت می‌کند و سپس مدارکی را که از طریق PEC دریافت می‌کند امضا و ارسال می‌نماید. همچنان امکان امضای دستی کارگر نیز طبق مقررات وجود دارد.

این تغییر جنبه صرفاً فنی ندارد. یکی از مشکلات عملی سال‌های گذشته فاصله زمانی میان ورود قانونی، امضای قرارداد اقامت و آغاز روند صدور کارت اقامت بود. دیجیتالی‌شدن این مرحله می‌تواند بخشی از رفت‌وآمدهای اداری و تأخیرهای غیرضروری را کاهش دهد.

مدت اعتبار کارت آبی و تغییر شغل

اگر قرارداد کار نامحدود باشد، کارت آبی معمولاً برای دو سال صادر می‌شود. در قراردادهای مدت‌دار، اعتبار کارت برابر با مدت قرارداد به‌اضافه سه ماه خواهد بود.

در دوازده ماه نخست اشتغال قانونی در ایتالیا، دارنده کارت آبی نمی‌تواند آزادانه از حوزه کار «با مهارت بالا» خارج شود و تغییر کارفرما نیز تابع کنترل اولیه اداره بازرسی کار است. پس از این دوره، آزادی شغلی بیشتر می‌شود. در عین حال، قانون اجازه می‌دهد دارنده کارت آبی در کنار شغل اصلی تخصصی، در صورت داشتن مجوزها و شرایط لازم، فعالیت مستقل نیز انجام دهد.

از دست دادن شغل به معنی لغو فوری اقامت نیست

از دست دادن شغل، به‌تنهایی، موجب لغو فوری کارت آبی نمی‌شود. دارنده این اجازه اقامت می‌تواند برای یافتن شغل جدید در ایتالیا باقی بماند و مقررات مربوط به جست‌وجوی کار نیز درباره او اعمال می‌شود. این موضوع برای افرادی که پس از ورود با پایان قرارداد یا قطع رابطه کاری مواجه می‌شوند اهمیت ویژه‌ای دارد.

امکان پیوستن خانواده

دارنده کارت آبی اتحادیه اروپا از حق پیوستن اعضای خانواده برخوردار است و این حق به کوتاه یا بلند بودن مدت کارت آبی وابسته نیست. در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، اعضای خانواده می‌توانند اجازه اقامت خانوادگی دریافت کنند و در مواردی که درخواست‌ها هم‌زمان ارائه شوند، صدور اجازه اقامت خانواده نیز می‌تواند هم‌زمان با کارت آبی انجام شود.

نکته عملی

برای متخصصان ایرانی که پیشنهاد شغلی واقعی از یک کارفرمای ایتالیایی دارند، کارت آبی می‌تواند از نظر حقوقی مسیر مناسبی‌تر از انتظار برای سهمیه‌های Decreto Flussi باشد. اما وجود یک عنوان شغلی «تخصصی» در قرارداد کافی نیست. سطح مدرک یا تجربه، ارتباط آن با شغل، میزان حقوق، وضعیت حرفه‌های مقررات‌گذاری‌شده و صحت اسناد خارجی باید پیش از ارسال درخواست کنترل شود. یک پرونده کامل از ابتدا، در نظامی که اکنون مهلت ۳۰ روزه را پیش‌بینی کرده است، اهمیت بیشتری از گذشته دارد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

ویزای تحصیلی ایتالیا برای متقاضیان ایرانی در سال ۲۰۲۶: وقت سفارت، مدارک و مهلت ۳۰ نوامبر

برای متقاضیان ایرانی که قصد دارند در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ در دانشگاه‌های ایتالیا ثبت‌نام کنند، روند درخواست ویزای تحصیلی در تهران دوباره به‌طور کامل فعال شده است؛ اما این روند برای ویزای «تحصیل ـ ثبت‌نام دانشگاهی» با سایر انواع ویزا یکسان نیست. مهم‌ترین نکته این است که متقاضی باید ابتدا پیش‌ثبت‌نام خود را در سامانه Universitaly به‌درستی تکمیل کند و سپس، در مورد ویزای تحصیلی مخصوص ثبت‌نام دانشگاهی، منتظر تماس رسمی VisaMetric بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در همان سامانه باشد.

فعالیت کنسولی سفارت ایتالیا در تهران از سر گرفته شده است

سفارت ایتالیا در تهران پس از بازگشایی در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرده است که از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ همه خدمات کنسولی از سر گرفته شده‌اند. در اطلاعیه رسمی ۱۱ اوت ۲۰۲۶ نیز تأکید شده که خدمات مربوط به ویزا دوباره فعال است. برای اغلب انواع ویزا، رزرو وقت از طریق شرکت رسمی VisaMetric انجام می‌شود؛ با این حال، ویزای تحصیلی برای ثبت‌نام دانشگاهی از این قاعده عمومی مستثناست و تابع شیوه ویژه‌ای است که سفارت برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ اعلام کرده است.

برای ویزای تحصیلی دانشگاهی، خودتان وقت رزرو نکنید

بر اساس اطلاعیه اختصاصی سفارت ایتالیا در تهران، متقاضیان ویزای تحصیلی با هدف ثبت‌نام دانشگاهی نیازی ندارند شخصاً برای گرفتن وقت اقدام کنند. از اواخر ژوئن، VisaMetric به‌صورت تدریجی با دانشجویانی تماس می‌گیرد که پیش‌ثبت‌نام آن‌ها در Universitaly از نظر شکلی صحیح بوده و از سوی دانشگاه مربوط تأیید شده است. تماس از طریق همان نشانی ایمیلی انجام می‌شود که متقاضی در Universitaly وارد کرده است.

بنابراین، درج یک ایمیل فعال و قابل دسترس در Universitaly اهمیت عملی زیادی دارد. دانشجو باید پوشه Spam یا Junk را نیز مرتب بررسی کند و از تغییر بی‌دلیل ایمیل در میانه روند خودداری کند. همچنین پرداخت پول به واسطه‌هایی که وعده «وقت سریع‌تر» یا «کانال ویژه سفارت» می‌دهند، مبنای رسمی ندارد. سفارت ایتالیا صراحتاً نسبت به چنین واسطه‌هایی هشدار داده است.

پیش‌ثبت‌نام در Universitaly شرط لازم است، اما تضمین ویزا نیست

پیش‌ثبت‌نام برای متقاضیان بین‌المللی باید از طریق Universitaly، یعنی سامانه رسمی و رایگان وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا، انجام شود. برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷، سفارت تهران تصریح کرده است که اصولاً فقط دانشجویانی می‌توانند درخواست ویزای تحصیلی ارائه کنند که درخواست پیش‌ثبت‌نام آن‌ها بدون قید تأیید شده باشد؛ استثنا مربوط به موارد محدودی است که قید صرفاً به آزمون زبان یا آزمون ورودی هنوز برگزارنشده مربوط می‌شود.

با این حال، تأیید دانشگاه به‌تنهایی به معنای صدور ویزا نیست. طبق مقررات رسمی ایتالیا، تصمیم نهایی درباره ویزای تحصیلی در صلاحیت انحصاری نمایندگی دیپلماتیک ـ کنسولی است. سفارت علاوه بر بررسی مدارک، می‌تواند درباره واقعی بودن هدف تحصیل، انسجام مسیر آموزشی، وضعیت اقتصادی متقاضی و خانواده او و سایر عواملی که نشان می‌دهد هدف اصلی سفر واقعاً ادامه تحصیل است، ارزیابی مستقل انجام دهد. در صورت لزوم، متقاضی ممکن است برای مصاحبه کنسولی نیز دعوت شود.

مهلت ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ را با آخرین فرصت دانشگاه اشتباه نگیرید

برای دوره‌های اصلی دانشگاهی مانند Laurea، Laurea Magistrale و دوره‌های دانشگاهی یا آکادمیک هم‌سطح، مهلت عمومی ارائه درخواست ویزا برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ حداکثر تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ تعیین شده است. اما این تاریخ به این معنا نیست که همه دانشجویان می‌توانند تا روز آخر منتظر بمانند. هر دانشگاه بر اساس زمان آغاز کلاس‌ها، امتحانات ورودی و مقررات داخلی خود می‌تواند مهلت زودتری برای تکمیل مراحل ثبت‌نام و ارائه ویزا تعیین کند.

برای دوره‌هایی مانند Master، دکتری، Erasmus، دوره‌های تک‌درس و Foundation Course معمولاً مهلت عمومی ثابت ۳۰ نوامبر اعمال نمی‌شود، ولی درخواست ویزا در هر حال باید پیش از آغاز فعالیت آموزشی مربوط ارائه شود. بنابراین در عمل، زمان‌بندی دانشگاه انتخاب‌شده باید هم‌زمان با مقررات کنسولی بررسی شود.

مدارک مالی در سال ۲۰۲۶: حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو در سال

چک‌لیست رسمی سفارت ایتالیا در تهران برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ مقرر کرده است که متقاضی باید توان مالی حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو برای یک سال را اثبات کند. این مبلغ می‌تواند از منابع شخصی یا خانوادگی تأمین شود و در برخی شرایط از سوی بستگان تا درجه چهارم، افراد مقیم قانونی در ایتالیا یا نهادهای معتبر نیز پشتیبانی شود.

صرف نشان دادن وجه نقد یا ارائه ضمانت‌نامه بانکی به‌تنهایی برای اثبات این شرط کافی نیست. سفارت برای متقاضی یا حامی مالی، صورت‌حساب بانکی حداقل شش ماه اخیر را می‌خواهد که حداکثر هفت روز پیش از ارائه درخواست ویزا صادر شده باشد. اگر حساب متعلق به یکی از بستگان باشد، باید اسناد مربوط به نسبت خانوادگی و همچنین مدارک شغلی و مالی او نیز ارائه شود. علاوه بر مبلغ فوق، متقاضی باید توان مالی لازم برای بازگشت به ایران را نیز جداگانه نشان دهد؛ ارائه بلیت بازگشت می‌تواند در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

مدرک زبان B2 و مدارک تحصیلی

برای دوره‌های برگزارشده به زبان انگلیسی یا ایتالیایی، چک‌لیست سفارت تهران مدرک زبان حداقل سطح B2 را مطالبه می‌کند. برای زبان انگلیسی، از جمله نمرات حداقلی ذکرشده در چک‌لیست می‌توان به IELTS 6، TOEFL 78 و FCE 169 اشاره کرد. برای دوره‌های ایتالیایی نیز گواهی‌های معتبر مانند CELI، CILS، Roma Tre و Dante Alighieri مورد اشاره قرار گرفته‌اند. اعتبار گواهی زبان طبق چک‌لیست دو سال از تاریخ صدور است.

مدارک تحصیلی مورد نیاز با توجه به نوع دوره متفاوت است. برای دوره کارشناسی یا دوره‌های یکپارچه، مدرک پایان تحصیلات متوسطه با حداقل دوازده سال سابقه تحصیل و کارنامه مربوط لازم است. برای دوره کارشناسی ارشد نیز مدرک مقطع قبلی و کارنامه تحصیلی مطالبه می‌شود. ترجمه، قانونی‌سازی و ارائه اصل اسناد باید دقیقاً مطابق چک‌لیست رسمی انجام شود.

سفارت تهران همچنین توصیه کرده است دانشجویان برای کاهش زمان برخی مراحل مربوط به قانونی‌سازی مدارک و Declaration of Value، امکان استفاده از گواهی CIMEA را بررسی کنند. با توجه به تفاوت پرونده‌ها، بهتر است این موضوع پیش از اقدام نهایی با الزامات دانشگاه و چک‌لیست همان پرونده تطبیق داده شود.

مسکن، بیمه و بلیت نیز بخشی از پرونده ویزاست

پرونده ویزای تحصیلی فقط به پذیرش دانشگاه و تمکن مالی محدود نمی‌شود. متقاضی باید مدرکی درباره محل اقامت در ایتالیا ارائه کند؛ برای مثال رزرو هتل، قرارداد اجاره، محل اقامت دانشگاهی یا اعلام میزبانی معتبر. بیمه درمانی برای پوشش هزینه‌های درمان و بستری و همچنین بلیت سفر نیز از مدارک اصلی است. تاریخ سفر باید با زمان شروع دوره تحصیلی هماهنگی منطقی داشته باشد.

یک پرونده کامل هم صدور ویزا را تضمین نمی‌کند

در پایان چک‌لیست رسمی سفارت تهران تصریح شده است که نبود حتی یکی از مدارک مورد مطالبه می‌تواند به رد درخواست منجر شود. در عین حال، حتی کامل بودن پرونده نیز صدور ویزا را تضمین نمی‌کند؛ زیرا تصمیم نهایی پس از ارزیابی مستقل سفارت اتخاذ می‌شود. بنابراین مهم است که پرونده از نظر مدارک، منطق مسیر تحصیلی، منابع مالی و هدف واقعی اقامت در ایتالیا منسجم باشد.

برای متقاضیان ایرانی، مهم‌ترین راهبرد در شرایط فعلی این است که پیش‌ثبت‌نام Universitaly را بدون نقص انجام دهند، ایمیل ثبت‌شده را مرتب کنترل کنند، مدارک مالی و تحصیلی را از قبل آماده سازند و به هیچ واسطه‌ای که وعده دور زدن مسیر رسمی می‌دهد اعتماد نکنند. روند ویزای تحصیلی ایتالیا در تهران فعال است، اما موفقیت در آن بیش از هر چیز به آمادگی دقیق و رعایت کامل مقررات بستگی دارد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

حمایت تکمیلی در ایتالیا: دیوان عالی می‌گوید ادغام را نمی‌توان فقط با قرارداد کار سنجید

حمایت تکمیلی در ایتالیا: دیوان عالی می‌گوید ادغام را نمی‌توان فقط با قرارداد کار سنجید

در پرونده‌های حمایت تکمیلی و حمایت ویژه، وضعیت شخص در ایتالیا باید به‌صورت کلی و واقعی ارزیابی شود. دیوان عالی ایتالیا در یکی از تصمیم‌های سال ۲۰۲۶ تأکید کرده است که قاضی نمی‌تواند صرفاً به کوتاه بودن قرارداد کار یا پایین بودن درآمد نگاه کند و سایر عناصر مهم مانند ورود فرد به ایتالیا در سن پایین، یادگیری زبان، حضور در نظام پذیرش و مسیر اجتماعی او را نادیده بگیرد.

موضوع پرونده چه بود؟

رأی شماره ۱۷۸۹۱ سال ۲۰۲۶ شعبه اول دیوان عالی ایتالیا مربوط به یک تبعه تونس بود که در سن پایین وارد ایتالیا شده بود. دادگاه بدوی درخواست او برای حمایت ویژه را رد کرده و از جمله به این نکته استناد کرده بود که قرارداد کاری ارائه‌شده فقط مدت کوتاهی اعتبار داشته و به‌تنهایی نمی‌توانسته نشان‌دهنده یک ادغام اجتماعی و اقتصادی پایدار باشد.

دیوان عالی این روش ارزیابی را کافی ندانست. به نظر دیوان، دادگاه باید مجموعه وضعیت فرد را در نظر می‌گرفت و نمی‌توانست فقط بر یک عنصر اقتصادی، مانند طول قرارداد کار، تمرکز کند.

ادغام فقط اشتغال نیست

در ارزیابی وضعیت یک تبعه خارجی، قرارداد کار مهم است، اما تنها معیار نیست. دیوان عالی تأکید کرده است که دانستن زبان ایتالیایی، حضور منظم در نظام پذیرش، رعایت قواعد اجتماعی، شرکت در دوره‌های آموزشی، روابط اجتماعی و مسیری که شخص از زمان ورود به ایتالیا طی کرده است نیز می‌تواند اهمیت حقوقی داشته باشد.

به‌ویژه برای کسانی که در سن نوجوانی و بدون خانواده وارد ایتالیا شده‌اند، سن ورود و شرایط آسیب‌پذیری ناشی از زندگی به‌عنوان یک فرد نابالغ و بدون همراه باید به‌طور مشخص بررسی شود. این موضوع می‌تواند در ارزیابی کلی وضعیت شخص و آثار احتمالی بازگشت به کشور مبدأ نقش داشته باشد.

برای متقاضی چه نتیجه عملی دارد؟

کسی که درخواست حمایت ویژه یا حمایت تکمیلی دارد نباید پرونده خود را فقط بر قرارداد کار بنا کند. بهتر است تمام مدارکی که نشان‌دهنده مسیر واقعی زندگی او در ایتالیا است جمع‌آوری و ارائه شود: گواهی زبان، مدارک آموزشی، گواهی حضور در مراکز پذیرش، قراردادهای کار حتی اگر کوتاه‌مدت باشند، فیش حقوقی، گواهی کارفرما، مدارک مربوط به سکونت، فعالیت‌های اجتماعی و هر مدرکی که نشان دهد شخص در جامعه ایتالیا یک مسیر واقعی و قابل اثبات را طی کرده است.

در پرونده‌های مربوط به افرادی که در سن پایین وارد ایتالیا شده‌اند، مدارک مربوط به سن ورود، وضعیت «کودک بدون همراه»، مسیر حمایتی طی‌شده، مدرسه، آموزش حرفه‌ای و روابط ایجادشده در ایتالیا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا این رأی به معنای اعطای خودکار حمایت است؟

خیر. دیوان عالی نگفته است که داشتن یک قرارداد کار کوتاه یا دانستن زبان ایتالیایی به‌طور خودکار موجب صدور اجازه اقامت می‌شود. اصل مهم این است که قاضی باید همه عوامل مرتبط را به‌صورت مجموعی و فردی بررسی کند و نمی‌تواند با تمرکز بر یک داده منفی، سایر عناصر پرونده را نادیده بگیرد.

در عمل، این تفاوت بسیار مهم است. در بسیاری از پرونده‌ها، شخص هنوز در آغاز مسیر کاری خود قرار دارد و قراردادهای نخستین او کوتاه‌مدت یا ناپایدار است. اگر دادگاه فقط به این نکته توجه کند، ممکن است تصویری ناقص از وضعیت واقعی فرد به دست آید. دیوان عالی تأکید کرده است که ارزیابی باید گسترده‌تر باشد و شرایط شخص در زمان تصمیم‌گیری بررسی شود.

اهمیت رأی برای پرونده‌های در حال رسیدگی

این رأی به‌ویژه برای پرونده‌هایی اهمیت دارد که در آنها فرد سابقه حضور طولانی در ایتالیا ندارد، اما شواهدی از آغاز یک مسیر جدی ادغام اجتماعی، زبانی و کاری وجود دارد. همچنین برای کسانی که در سن پایین وارد ایتالیا شده‌اند، سابقه آسیب‌پذیری ناشی از سن و جدایی از خانواده نمی‌تواند صرفاً به‌عنوان یک واقعیت مربوط به گذشته کنار گذاشته شود.

در صورت صدور تصمیم منفی، باید بررسی شود که آیا اداره یا دادگاه تمام عناصر پرونده را واقعاً ارزیابی کرده است یا خیر. نادیده گرفتن مدارک مهم، ارزیابی ناقص وضعیت شخصی یا تمرکز بیش از حد بر یک عنصر، می‌تواند در یک دعوای قضایی مورد اعتراض قرار گیرد.

نتیجه: در پرونده‌های مهاجرتی، ادغام یک واقعیت چندبعدی است. کار اهمیت دارد، اما زبان، آموزش، سن ورود، وضعیت خانوادگی، مسیر پذیرش و روابط اجتماعی نیز می‌توانند در کنار هم تصویری کامل از وضعیت شخص ارائه دهند. رأی جدید دیوان عالی ایتالیا بار دیگر یادآوری می‌کند که در تصمیم‌های مربوط به حمایت تکمیلی، ارزیابی باید شخصی، واقعی و جامع باشد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تابعیت ایتالیا از طریق اقامت در سال ۲۰۲۶: درآمد، زبان B1 و مهلت رسیدگی

برای بسیاری از اتباع غیراروپایی که سال‌ها به‌طور قانونی در ایتالیا زندگی کرده‌اند، درخواست تابعیت از طریق اقامت مرحله‌ای مهم است؛ اما طول مدت اقامت به‌تنهایی کافی نیست. در سال ۲۰۲۶، ارزیابی پرونده همچنان بر پیوستگی اقامت قانونی، وضعیت درآمدی، سطح ادغام، دانش زبان ایتالیایی و نبود موانع کیفری استوار است. اشتباه در محاسبه اقامت یا در ارائه مدارک مالی می‌تواند حتی پس از سال‌ها انتظار، موجب درخواست تکمیل مدارک یا رد پرونده شود.

برای یک شهروند غیراروپایی چند سال اقامت لازم است؟

قاعده عمومی برای شهروندان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا، دست‌کم ده سال اقامت قانونی در ایتالیا است. منظور از اقامت قانونی فقط حضور فیزیکی در کشور نیست، بلکه اقامت باید از نظر ثبت در شهرداری و وضعیت اقامت مهاجرتی قابل اثبات و تا حد امکان پیوسته باشد. در برخی وضعیت‌های خاص، قانون دوره‌های کوتاه‌تری پیش‌بینی می‌کند؛ از جمله برای پناهندگان، افراد بدون تابعیت، شهروندان اتحادیه اروپا، اشخاص متولد ایتالیا یا برخی افراد دارای پیوندهای خاص با شهروندان ایتالیایی.

در عمل، پیش از ثبت درخواست باید سابقه ثبت اقامت در شهرداری‌ها بررسی شود. جابه‌جایی میان شهرها، حذف از فهرست ساکنان به دلیل عدم حضور، یا فاصله‌های ثبت‌نشده ممکن است در محاسبه دوره اقامت مشکل ایجاد کند، حتی اگر فرد در تمام آن مدت در ایتالیا زندگی کرده باشد.

درآمد فقط هنگام ثبت درخواست بررسی نمی‌شود

در پرونده تابعیت از طریق اقامت، توانایی اقتصادی متقاضی یکی از عناصر اساسی ارزیابی است. اداره تابعیت معمولاً درآمد سه سال پیش از درخواست را بررسی می‌کند، اما اهمیت موضوع به آن سه سال محدود نمی‌شود: وضعیت اقتصادی باید تا پایان رسیدگی نیز قابل دفاع باشد. به همین دلیل، از دست دادن طولانی‌مدت درآمد یا تغییر اساسی در وضعیت خانوادگی می‌تواند در جریان پرونده اهمیت پیدا کند.

در راهنمایی‌های رسمی منتشرشده از سوی برخی Prefetturaها، برای متقاضی بدون افراد تحت تکفل، حداقل درآمد سالانه حدود 8.263,31 یورو در نظر گرفته شده است. در صورت وجود همسر تحت تکفل، این مقدار به حدود 11.362,05 یورو می‌رسد و برای هر فرزند تحت تکفل نیز مبلغی افزوده می‌شود. در بسیاری از موارد می‌توان درآمد برخی اعضای خانواده‌ای را که در همان خانوار زندگی می‌کنند نیز در ارزیابی وارد کرد، مشروط بر اینکه مدارک مالی و اظهارنامه‌های لازم به‌درستی ارائه شود.

همه منابع مالی قابل محاسبه نیستند. موجودی حساب بانکی به‌خودی‌خود جایگزین درآمد محسوب نمی‌شود و برخی پرداخت‌های حمایتی یا مزایا نیز ممکن است برای احراز شرط درآمد قابل احتساب نباشند. بنابراین قبل از ثبت درخواست، صرف نگاه کردن به موجودی حساب یا مجموع پول دریافتی کافی نیست؛ باید بررسی شود که کدام درآمد از نظر مالیاتی و اداری قابل استفاده است.

زبان ایتالیایی در سطح B1

برای بسیاری از درخواست‌های تابعیت، اثبات دانش زبان ایتالیایی حداقل در سطح B1 لازم است. این شرط می‌تواند با مدرک تحصیلی معتبر در ایتالیا یا گواهی صادرشده از سوی مراکز مورد تأیید اثبات شود. دارندگان اجازه اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا و برخی افرادی که مشمول توافق ادغام هستند، در شرایط مقرر قانونی ممکن است از ارائه گواهی جداگانه زبان معاف باشند.

بهتر است مدرک زبان پیش از شروع روند آماده باشد. ارائه گواهی نامعتبر یا صادرشده از مؤسسه‌ای که در فهرست مراجع مورد قبول قرار ندارد، می‌تواند موجب توقف یا رد مرحله اولیه بررسی شود.

درخواست چگونه ثبت می‌شود؟

درخواست تابعیت به‌صورت آنلاین از طریق پورتال وزارت کشور و با استفاده از هویت دیجیتال SPID ثبت می‌شود. برای پرونده تابعیت از طریق اقامت، معمولاً مدارکی مانند گواهی تولد، گواهی سوءپیشینه کشور مبدأ و در صورت لزوم کشورهای محل اقامت قبلی، مدرک هویتی، مدرک اقامت، اسناد مربوط به زبان و مدارک مالی لازم است. اسناد خارجی باید مطابق مقررات ترجمه و در صورت لزوم قانونی یا آپوستیل شوند.

گواهی سوءپیشینه خارجی معمولاً اعتبار محدودی دارد و در بسیاری از رویه‌های اداری اعتبار شش‌ماهه برای آن در نظر گرفته می‌شود. بنابراین زمان دریافت این مدرک باید با زمان ثبت درخواست هماهنگ باشد. همچنین پرداخت هزینه 250 یورویی و تمبر مالیاتی 16 یورویی بخشی از روند است.

مهلت ۲۴ ماهه و امکان تمدید تا ۳۶ ماه

برای درخواست‌هایی که مشمول مقررات فعلی هستند، مهلت عادی رسیدگی 24 ماه است و اداره می‌تواند آن را تا حداکثر 36 ماه تمدید کند. این مهلت از زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که درخواست کامل و قابل رسیدگی باشد. درخواست ناقص، درخواست تکمیل مدارک یا مسائل مربوط به احراز هویت و بررسی‌های امنیتی می‌تواند روند را پیچیده‌تر کند.

وضعیت پرونده و ارتباطات اداری باید از طریق بخش شخصی پورتال تابعیت پیگیری شود. اتکا به ایمیل عادی یا انتظار برای تماس تلفنی از سوی Prefettura روش مناسبی نیست، زیرا درخواست‌های تکمیل مدارک یا سایر ابلاغ‌ها ممکن است در حساب کاربری درج شوند.

اگر پرونده بیش از حد طول بکشد چه باید کرد؟

عبور از مهلت قانونی به معنای اعطای خودکار تابعیت نیست. با این حال، پس از پایان مهلت قابل اعمال، متقاضی می‌تواند وضعیت پرونده را به‌صورت رسمی پیگیری کند و در صورت ادامه سکوت اداری، بسته به مرحله پرونده و مرجع مسئول، ارسال اخطار رسمی و ارزیابی اقدام قضایی علیه تأخیر را در نظر بگیرد. در این مرحله مهم است که ابتدا روشن شود پرونده نزد Prefettura، وزارت کشور یا مرجع دیگری در چه مرحله‌ای قرار دارد.

برای متقاضیان فارسی‌زبان، مهم‌ترین توصیه این است که درخواست تابعیت را صرفاً بر اساس تعداد سال‌های زندگی در ایتالیا ثبت نکنند. پیش از ارسال، باید سابقه اقامت، درآمد قابل قبول، وضعیت خانوادگی، مدارک خارجی و شرط زبان به‌صورت یک مجموعه بررسی شود. پرونده‌ای که از ابتدا منظم و کامل تهیه شده باشد، احتمال ایجاد مشکلات قابل پیشگیری در سال‌های بعد را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

کمک‌هزینه شمول اجتماعی برای دارندگان اجازه اقامت «موارد ویژه» در ایتالیا: چه کسانی در سال ۲۰۲۶ می‌توانند درخواست دهند؟

از سال ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین تغییرات برای برخی اتباع خارجیِ دارای اجازه اقامت «موارد ویژه» در ایتالیا، امکان دسترسی روشن‌تر و عملی‌تر به «کمک‌هزینه شمول اجتماعی» یا Assegno di Inclusione (ADI) است. این موضوع به‌ویژه برای قربانیان خشونت، قاچاق انسان، خشونت خانگی و بهره‌کشی شدید کاری اهمیت دارد؛ زیرا در بسیاری از پرونده‌ها، مسئله فقط داشتن یک عنوان اقامتی نیست، بلکه امکان خروج واقعی از وضعیت آسیب‌پذیری و بازگشت به یک زندگی مستقل نیز مطرح است.

کدام اجازه‌های اقامت مشمول این قاعده هستند؟

دستورالعمل شماره ۵۸ مؤسسه تأمین اجتماعی ایتالیا (INPS) در ۲۰ مه ۲۰۲۶، دسترسی به ADI را برای دارندگان اجازه اقامت «casi speciali» که بر اساس مواد ۱۸، ۱۸-بیس و ۱۸-تر قانون جامع مهاجرت ایتالیا صادر می‌شوند، به‌طور عملی تنظیم کرده است.

ماده ۱۸ مربوط به حمایت اجتماعی از اشخاصی است که در شرایط خشونت یا بهره‌کشی شدید قرار گرفته‌اند و در برخی موارد قربانی قاچاق انسان، استثمار جنسی یا جرایم بسیار جدی هستند. ماده ۱۸-بیس به قربانیان خشونت خانگی اختصاص دارد. ماده ۱۸-تر نیز برای اتباع خارجی‌ای پیش‌بینی شده که قربانی واسطه‌گری غیرقانونی و بهره‌کشی کاری، از جمله اشکال شدید «کاپورالاتو»، شده‌اند.

بنابراین هر اجازه اقامتی که روی آن عبارت «casi speciali» درج شده باشد، لزوماً از یک مبنای واحد ناشی نمی‌شود. برای بررسی حق دسترسی به این حمایت، باید ماده قانونیِ مبنای صدور اجازه اقامت مشخص شود.

چرا این تغییر مهم است؟

در نظام عادی ADI، شرایط مربوط به تابعیت یا وضعیت اقامت، مدت سکونت در ایتالیا و معیارهای اقتصادی و دارایی نقش مهمی دارند. اما برای دارندگان این سه نوع اجازه اقامتِ ویژه، مقررات خاصی پیش‌بینی شده است و بر اساس توضیحات رسمی INPS و وزارت کار، شرایط عادی مربوط به تابعیت، اقامت، سکونت و معیارهای درآمدی و دارایی به همان شکل معمول اعمال نمی‌شود.

این تفاوت از نظر حقوقی مهم است، زیرا هدف قانون در این موارد حمایت از فردی است که به دلیل خشونت یا بهره‌کشی در یک وضعیت استثنایی قرار گرفته است. اگر دسترسی به حمایت اقتصادی منوط به همان شرایط سخت و طولانیِ مقرر برای سایر متقاضیان می‌بود، بخش مهمی از کارکرد حمایتی اجازه اقامت از بین می‌رفت.

درخواست چگونه ارائه می‌شود؟

درخواست می‌تواند از طریق سامانه INPS و با استفاده از هویت دیجیتال معتبر مانند SPID، CIE یا CNS ارائه شود. همچنین امکان استفاده از خدمات Patronato و مراکز CAF وجود دارد. در این نوع پرونده‌ها، به‌ویژه زمانی که فرد هم‌زمان درگیر تمدید اجازه اقامت، تغییر وضعیت خانوادگی یا برنامه حمایتی اجتماعی است، بهتر است درخواست با دقت و با بررسی کامل اسناد اقامتی ارائه شود.

پس از پذیرش درخواست، متقاضی وارد مسیرهای مربوط به شمول اجتماعی و کاری می‌شود. یکی از مراحل اصلی، ثبت در سامانه SIISL و امضای «Patto di Attivazione Digitale» است. سپس، در چارچوب برنامه حمایتی، ارتباط با خدمات اجتماعی و در صورت لزوم خدمات مرتبط با ورود به بازار کار ادامه پیدا می‌کند.

مدت پرداخت ADI به اعتبار اجازه اقامت مرتبط است

یکی از نکات بسیار مهم این است که مدت برخورداری از ADI نمی‌تواند از مدت اعتبار اجازه اقامت «casi speciali» بیشتر باشد. برای مثال، اگر اجازه اقامت تا چند ماه دیگر اعتبار داشته باشد و درخواست ADI در میانه این دوره ارائه شود، پرداخت حمایت اقتصادی می‌تواند فقط تا پایان دوره اعتبار همان اجازه اقامت ادامه پیدا کند، مگر اینکه عنوان اقامتی به‌موقع تمدید شود.

این موضوع نشان می‌دهد که تمدید اجازه اقامت فقط برای حفظ اقامت قانونی اهمیت ندارد؛ بلکه می‌تواند مستقیماً بر استمرار برخی حقوق اجتماعی نیز اثر بگذارد.

اگر تمدید اجازه اقامت هنوز در دست بررسی باشد چه می‌شود؟

در این زمینه، دستورالعمل INPS یک نکته بسیار مهم را روشن کرده است. اگر درخواست صدور یا تمدید اجازه اقامت «casi speciali» ارائه شده باشد، صرف این‌که کارت جدید هنوز صادر نشده است، به‌تنهایی نباید موجب قطع فوری ADI شود. تا زمانی که تصمیم نهایی صادر نشده یا پلیس مهاجرت وجود مانع قانونی برای صدور یا تمدید را اعلام نکرده باشد، درخواست اقامتیِ در حال بررسی می‌تواند برای ادامه برخورداری از مزایا معتبر تلقی شود.

این قاعده با ماده ۵، بند ۹-بیس قانون جامع مهاجرت نیز هماهنگ است؛ ماده‌ای که تصریح می‌کند شخص خارجی در دوره انتظار برای صدور، تمدید یا تبدیل اجازه اقامت، در صورت وجود سایر شرایط قانونی، می‌تواند اقامت قانونی خود را حفظ کند و به‌طور موقت فعالیت کاری نیز داشته باشد.

تبدیل اجازه اقامت چه اثری بر ADI دارد؟

موضوع پیچیده‌تر زمانی است که اجازه اقامت «casi speciali» به نوع دیگری از اجازه اقامت، مانند اجازه کار، تبدیل می‌شود. در این وضعیت، درخواست ADI که بر مبنای رژیم خاصِ «casi speciali» پذیرفته شده بود، نمی‌تواند بدون تغییر تا پایان ادامه پیدا کند.

طبق دستورالعمل INPS، در صورت تبدیل عنوان اقامت، درخواست ADI مبتنی بر اجازه «casi speciali» از آن وضعیت خارج می‌شود و شخص باید برای ادامه بهره‌مندی، یک درخواست جدید مطابق با قواعد عادی ارائه کند. در آن مرحله، شرایط عمومی ADI دوباره اهمیت پیدا می‌کنند.

به همین دلیل، تبدیل اجازه اقامت می‌تواند از نظر شغلی یا اقامتی یک پیشرفت باشد، اما پیش از اقدام باید اثر آن بر حمایت‌های اجتماعی نیز بررسی شود.

یک عنوان اقامتی حمایتی، فقط یک «کارت اقامت» نیست

اجازه‌های اقامت موضوع مواد ۱۸، ۱۸-بیس و ۱۸-تر با هدفی فراتر از صرفاً قانونی کردن حضور فرد در ایتالیا ایجاد شده‌اند. فلسفه این مقررات آن است که شخص بتواند از وضعیت خشونت، وابستگی یا بهره‌کشی خارج شود و در مسیر استقلال اقتصادی و اجتماعی قرار گیرد.

دسترسی به ADI باید دقیقاً در همین چارچوب دیده شود. حمایت اقتصادی، همراه با خدمات اجتماعی، آموزش، برنامه‌های اشتغال و امکان تثبیت وضعیت اقامتی، بخشی از یک مسیر واحد است. به همین دلیل، در این پرونده‌ها باید هم‌زمان وضعیت اجازه اقامت، امکان تمدید یا تبدیل آن، شرایط اشتغال و آثار حقوقی برخورداری از حمایت‌های اجتماعی بررسی شود.

نکته عملی

هر شخصی که اجازه اقامت با عنوان «casi speciali» دارد، بهتر است ابتدا مشخص کند این اجازه بر اساس کدام ماده قانونی صادر شده است. سپس باید تاریخ انقضای اجازه، وضعیت درخواست تمدید، ترکیب خانوار و هرگونه تغییر در قرارداد اجاره یا وضعیت خانوادگی بررسی شود. برخی تغییرات باید در مهلت‌های مشخص به INPS اعلام شوند و عدم اعلام به‌موقع می‌تواند موجب تعلیق یا از دست رفتن مزایا شود.

در پرونده‌های مربوط به قربانیان خشونت یا بهره‌کشی، بررسی صرفاً اداری کافی نیست. تصمیم درباره تمدید، تبدیل یا تغییر نوع اجازه اقامت باید با ارزیابی آثار آن بر مجموعه حقوق فرد انجام شود.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

متقاضیان پناهندگی در ایتالیا از چه زمانی می‌توانند کار کنند؟ قانون جدید ۹۰ روزه در سال ۲۰۲۶

از تابستان ۲۰۲۶ یکی از قواعد مهم مربوط به دسترسی متقاضیان حمایت بین‌المللی به بازار کار در ایتالیا تغییر کرده است. قانون جدید مدت انتظار برای شروع کار را از ۶۰ روز به ۹۰ روز افزایش داده است. این تغییر برای متقاضیان پناهندگی اهمیت عملی زیادی دارد، زیرا زمان آغاز قانونی رابطه کاری اکنون باید با دقت بیشتری بر اساس تاریخ رسمی‌سازی درخواست محاسبه شود.

قاعده جدید چیست؟

مصوبه شماره ۱۰۰ مورخ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶، که بدون تغییر با قانون شماره ۱۴۵ مورخ ۷ اوت ۲۰۲۶ به قانون دائمی تبدیل شد، ماده ۲۲ فرمان تقنینی شماره ۱۴۲ سال ۲۰۱۵ را اصلاح کرده است. بر اساس مقررات جدید، متقاضی حمایت بین‌المللی می‌تواند پس از گذشت ۹۰ روز از رسمی‌سازی درخواست پناهندگی فعالیت کاری انجام دهد، مشروط بر اینکه رسیدگی به درخواست هنوز پایان نیافته باشد و تأخیر در تصمیم‌گیری به خود متقاضی نسبت داده نشود.

از چه تاریخی باید ۹۰ روز را حساب کرد؟

این نکته بسیار مهم است. در نظام جدید، اعلام اراده برای درخواست پناهندگی، ثبت درخواست و رسمی‌سازی آن می‌توانند مراحل جداگانه باشند. بنابراین صرف مراجعه اولیه به پلیس یا اعلام شفاهی قصد درخواست حمایت بین‌المللی لزوماً همان تاریخی نیست که مهلت ۹۰ روزه از آن آغاز می‌شود. برای جلوگیری از اختلاف با کارفرما یا اداره، باید تاریخی که درخواست رسماً formalizzata شده است و در مدارک صادرشده از سوی Questura درج یا قابل اثبات است بررسی شود.

برای شروع کار چه مدرکی لازم است؟

متقاضی باید مدرکی داشته باشد که وضعیت او به عنوان متقاضی حمایت بین‌المللی و اقامت قانونی او در ایتالیا را اثبات کند. در عمل، مدارک صادرشده از سوی Questura و اسناد مربوط به ثبت و رسمی‌سازی درخواست اهمیت اساسی دارند. پس از سپری شدن مهلت ۹۰ روزه و تا زمانی که شرایط قانونی ادامه دارد، امکان انعقاد قرارداد کار وجود دارد و صرف در جریان بودن پرونده پناهندگی مانع استخدام قانونی نیست.

اگر تصمیم کمیسیون دیر صادر شود چه می‌شود؟

اگر پس از پایان ۹۰ روز پرونده هنوز در دست بررسی باشد و تأخیر ناشی از رفتار متقاضی نباشد، حق کار می‌تواند در طول رسیدگی ادامه پیدا کند. همچنین در مرحله اعتراض قضایی، در مواردی که متقاضی طبق قانون حق ماندن در ایتالیا را حفظ می‌کند یا دادگاه اجازه ادامه اقامت را می‌دهد، وضعیت اقامت و حق کار باید بر اساس اسناد تمدیدشده و مقررات مربوط به همان پرونده بررسی شود.

آیا اجازه اقامت برای درخواست پناهندگی به اجازه کار تبدیل می‌شود؟

خیر. این دو موضوع نباید با هم اشتباه گرفته شوند. اجازه یا سند اقامتی مربوط به درخواست پناهندگی می‌تواند پس از تحقق شرایط قانونی امکان کار کردن را بدهد، اما خود این عنوان اقامتی صرفاً به دلیل داشتن شغل به permesso di soggiorno per lavoro تبدیل نمی‌شود. ماده ۲۲ فرمان تقنینی شماره ۱۴۲ سال ۲۰۱۵ همچنان اصل عدم تبدیل عنوان اقامت مربوط به درخواست پناهندگی به اجازه اقامت کاری را حفظ می‌کند.

چرا این تغییر مهم است؟

برای متقاضی پناهندگی، یک ماه تأخیر بیشتر می‌تواند از نظر اقتصادی بسیار مؤثر باشد. از سوی دیگر، برای کارفرما نیز دانستن تاریخ دقیق آغاز حق کار ضروری است تا استخدام مطابق قانون انجام شود. در نتیجه، بهتر است پیش از امضای قرارداد، تاریخ رسمی‌سازی درخواست، مدارک صادرشده از سوی Questura و وضعیت فعلی پرونده بررسی شود. در پرونده‌هایی که تاریخ‌ها روشن نیست یا مراحل درخواست با فاصله انجام شده‌اند، بررسی حقوقی می‌تواند از رد اشتباه استخدام یا ایجاد مشکل اداری جلوگیری کند.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

الحاق خانواده در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: شرط دو سال اقامت و مهلت ۱۵۰ روزه برای «نولا اوستا»

اصلاحات اخیر در قوانین مهاجرت ایتالیا شرایط و زمان‌بندی الحاق خانواده را تغییر داده است. برای بسیاری از اتباع خارجی که می‌خواهند همسر، والدین یا فرزندان خود را به ایتالیا بیاورند، اکنون باید علاوه بر شرایط معمول مربوط به درآمد، مسکن و رابطه خانوادگی، به شرط اقامت قانونی و پیوسته در ایتالیا و همچنین زمان طولانی‌تر رسیدگی به درخواست «نولا اوستا» توجه شود.

شرط جدید دو سال اقامت قانونی

بر اساس مقررات فعلی مواد ۲۸ و ۲۹ قانون جامع مهاجرت ایتالیا، بسیاری از اتباع غیراروپایی برای درخواست الحاق خانواده باید در زمان ارائه درخواست، دست‌کم دو سال اقامت قانونی و پیوسته در ایتالیا داشته باشند. این شرط در اصلاحات اخیر وارد قانون شده و نسبت به گذشته محدودیت مهم‌تری ایجاد کرده است.

این شرط، طبق مقررات و توضیحات رسمی موجود، برای دارندگان حمایت بین‌المللی اعمال نمی‌شود. همچنین در مورد درخواست الحاق با فرزندان زیر ۱۸ سال، شرط دو سال اقامت اعمال نمی‌شود. بنابراین اگر هدف از درخواست، آوردن فرزند صغیر به ایتالیا باشد، نباید صرفاً به دلیل نرسیدن اقامت والد به دو سال از ارائه درخواست صرف‌نظر کرد.

چه کسانی می‌توانند برای الحاق خانواده درخواست شوند؟

در چارچوب عمومی قانون مهاجرت، الحاق خانواده می‌تواند برای همسر بالغ و غیرجداشده قانونی، فرزندان زیر سن قانونی، برخی فرزندان بالغِ تحت تکفل که به علت وضعیت سلامت قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیستند، و در شرایط مشخص برای والدین تحت تکفل درخواست شود. در مورد والدین، به‌ویژه اگر بیش از ۶۵ سال داشته باشند، ممکن است شرایط اضافی مانند پوشش بیمه درمانی نیز مطرح شود.

درآمد و مسکن همچنان تعیین‌کننده‌اند

شرط دو سال اقامت جایگزین سایر شرایط نشده است. متقاضی باید همچنان توانایی مالی کافی و مسکن مناسب را اثبات کند. در سال‌های اخیر کنترل مربوط به مناسب بودن مسکن و تعداد افراد ساکن در آن جدی‌تر شده است. بنابراین پیش از ثبت درخواست، بررسی دقیق گواهی مناسب بودن مسکن، ترکیب خانوار، درآمد سالانه و مدارک مالی ضروری است.

مهلت صدور «نولا اوستا» اکنون ۱۵۰ روز است

یکی از تغییرات مهم دیگر این است که مهلت قانونی برای صدور اجازه اولیه الحاق خانواده از سوی Sportello Unico per l’Immigrazione به ۱۵۰ روز افزایش یافته است. در نتیجه، طولانی شدن رسیدگی تا چند ماه دیگر به‌خودی‌خود به معنای رد درخواست نیست. با این حال، اگر پرونده بدون دلیل موجه از مهلت قانونی عبور کند، می‌توان موضوع را از طریق درخواست پیگیری، اخطار رسمی و در موارد مناسب از راه قضایی دنبال کرد.

پس از صدور اجازه چه اتفاقی می‌افتد؟

در صورت پذیرش درخواست، «نولا اوستا» به‌صورت الکترونیکی برای نمایندگی کنسولی ایتالیا در کشور محل اقامت عضو خانواده ارسال می‌شود. سپس متقاضی خارج از ایتالیا باید برای دریافت ویزای خانوادگی اقدام کند و مدارک مربوط به رابطه خانوادگی، مانند سند ازدواج یا گواهی تولد، را مطابق مقررات ترجمه و در صورت لزوم تأیید یا قانونی‌سازی کند. «نولا اوستا» باید در مهلت مقرر برای درخواست ویزا مورد استفاده قرار گیرد.

یک نکته عملی مهم

در پرونده‌های الحاق خانواده، اشتباه در تشخیص نوع درخواست یا در محاسبه سابقه اقامت می‌تواند ماه‌ها زمان را از بین ببرد. برای مثال، وضعیت فرزند صغیر با همسر یا والدین یکسان نیست و دارندگان حمایت بین‌المللی نیز تابع همان شرط عمومی دو ساله نیستند. به همین دلیل، پیش از ثبت درخواست بهتر است مشخص شود کدام مقررات دقیقاً بر وضعیت شخص و خانواده او حاکم است و چه مدارکی باید از همان ابتدا آماده شود.

حق وحدت خانواده همچنان یکی از حقوق اساسی در نظام حقوقی ایتالیاست، اما استفاده مؤثر از این حق امروز بیش از گذشته نیازمند توجه دقیق به نوع اجازه اقامت، مدت اقامت قانونی، شرایط مسکن و درآمد، و زمان‌بندی اداری است.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

قانون جدید پناهندگی در ایتالیا: از ثبت درخواست تا سند شناسایی، چه چیزی تغییر کرده است؟

با تبدیل فرمان‌قانون شماره ۱۰۰ مورخ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ به قانون شماره ۱۴۵ مورخ ۷ اوت ۲۰۲۶، بخشی از قواعد مربوط به درخواست حمایت بین‌المللی در ایتالیا در چارچوب اجرای پیمان جدید مهاجرت و پناهندگی اتحادیه اروپا تثبیت شده است. این تغییرات فقط جنبه اداری ندارند: برای متقاضی، دانستن تفاوت میان اعلام قصد، ثبت رسمی درخواست، تکمیل درخواست و اسنادی که در هر مرحله دریافت می‌شود اهمیت عملی مستقیم دارد.

اعلام قصد، ثبت و تکمیل درخواست سه مرحله متفاوت‌اند

طبق مقررات جدید، درخواست حمایت بین‌المللی از زمانی «مطرح‌شده» تلقی می‌شود که شخص به‌طور شخصی اراده خود را برای درخواست حمایت اعلام کند. با این حال، پس از این اعلام، مرحله مستقلی به نام ثبت درخواست وجود دارد که توسط Questura یا پلیس مرزی انجام می‌شود.

پس از ثبت، مرحله تکمیل یا formalizzazione درخواست انجام می‌شود. در حالت عادی، این مرحله نزد Commissione territoriale و از طریق اشخاص یا نهادهای قراردادی مجاز صورت می‌گیرد. برای افرادی که در مراکز پذیرش حضور دارند، مدیران مرکز می‌توانند این مرحله را از طریق سامانه وزارت کشور انجام دهند. در مورد افراد بازداشت‌شده یا تحت نگهداری اداری، formalizzazione نزد Questura انجام می‌شود.

پس از ثبت درخواست چه سندی باید صادر شود؟

یکی از مهم‌ترین تغییرات عملی، تفکیک اسناد مربوط به مراحل مختلف است. هنگام ثبت درخواست، Questura یا پلیس مرزی باید یک سند شخصی صادر کند که شامل کد یکتای هویتی، عکس و مشخصات اعلام‌شده فرد باشد. این سند نشان می‌دهد که درخواست ثبت شده و تا زمان صدور سند مرحله بعد اعتبار دارد.

پس از formalizzazione نیز سند دیگری صادر می‌شود که اطلاعات لازم را دربر دارد و توسط Prefettura صلاحیت‌دار تأیید می‌شود. بنابراین شخصی که حمایت بین‌المللی درخواست کرده است نباید تصور کند که تا زمان صدور کارت نهایی هیچ مدرکی برای اثبات وضعیت خود ندارد؛ قانون جدید برای هر مرحله یک مدرک مشخص پیش‌بینی کرده است.

حق ماندن در ایتالیا و استثناهای آن

قاعده عمومی این است که متقاضی حق دارد تا تصمیم Commissione territoriale در ایتالیا بماند و، در صورت طرح دعوای قضایی، اصولاً تا تصمیم دادگاه در مرحله نخست نیز این حق ادامه دارد. با این حال، مقررات جدید مانند گذشته استثناهایی را برای برخی پرونده‌های خاص، از جمله برخی رویه‌های مرزی و مواردی که اثر تعلیقی خودکار وجود ندارد، حفظ کرده است.

به همین دلیل، پس از دریافت تصمیم منفی نباید به‌صورت خودکار فرض کرد که امکان اقامت تا پایان دعوا وجود دارد. نوع تصمیم، نوع رویه و مهلت اعتراض باید فوراً بررسی شود.

امکان تعیین محل اقامت مشخص

قانون جدید به Prefetto اجازه می‌دهد در موارد معین، برای حفظ نظم عمومی یا جلوگیری از ناپدید شدن متقاضی در صورت وجود خطر فرار، او را ملزم به اقامت در محل مشخص کند. این تصمیم باید با توجه به وضعیت فردی، به‌صورت موردی، متناسب و با ذکر دلایل واقعی و حقوقی اتخاذ شود.

در برخی موارد ممکن است علاوه بر تعیین محل اقامت، تکلیف به اعلام حضور در زمان‌های مشخص نیز مقرر شود. اگر متقاضی از خدمات مادی پذیرش استفاده می‌کند، ادامه این خدمات می‌تواند به اقامت واقعی او در محل تعیین‌شده وابسته باشد.

اعتراض به محدودیت محل اقامت فقط هفت روز مهلت دارد

اگر Prefetto تصمیمی مبنی بر الزام به اقامت در محل مشخص صادر کند، متقاضی می‌تواند با وکیل دارای وکالت‌نامه مخصوص علیه آن اعتراض کند. مهلت اعتراض هفت روز از تاریخ ابلاغ تصمیم است. این مهلت بسیار کوتاه است و از دست دادن آن می‌تواند امکان بررسی قضایی مؤثر را از بین ببرد.

قاضی پس از رسیدگی باید تصمیم خود را در مهلت مقرر قانونی صادر کند. بنابراین در این نوع پرونده‌ها، نگهداری نسخه ابلاغیه و ثبت دقیق تاریخ دریافت آن اهمیت اساسی دارد.

برای متقاضیان فارسی‌زبان چه نکاتی مهم‌تر است؟

در عمل، مهم‌ترین نکته این است که هر مرحله از پرونده باید قابل اثبات باشد: تاریخ اعلام قصد، تاریخ ثبت، سند صادرشده توسط Questura، تاریخ formalizzazione و هرگونه تصمیم Prefettura یا Commissione. اگر یکی از این مراحل با تأخیر، بدون سند یا به شیوه‌ای متفاوت از آنچه قانون مقرر کرده انجام شود، این موضوع می‌تواند از نظر حقوقی قابل بررسی باشد.

همچنین تغییر محل سکونت، عدم دریافت ابلاغیه‌ها یا بی‌توجهی به دستورات مربوط به حضور می‌تواند آثار جدی بر پرونده داشته باشد. در مقابل، خود اداره نیز موظف است تصمیمات محدودکننده را مستدل، متناسب و قابل اعتراض صادر کند.

جمع‌بندی

قانون شماره ۱۴۵ سال ۲۰۲۶ چارچوب جدید حمایت بین‌المللی را در ایتالیا تثبیت کرده و نقش Questura، Commissione territoriale و Prefettura را در مراحل مختلف دقیق‌تر از گذشته تفکیک می‌کند. برای متقاضی، این ساختار جدید یک نتیجه عملی روشن دارد: هر مرحله، سند و مهلت خود را دارد و نباید میان ثبت درخواست، تکمیل درخواست و صدور مدرک نهایی خلط شود.

در پرونده‌های پناهندگی، به‌ویژه زمانی که محدودیت محل اقامت، رویه مرزی یا تصمیم منفی مطرح است، بررسی سریع اسناد و مهلت‌های قانونی ضروری است.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

مسیر جدید ورود قانونی به ایتالیا برای کارگران آموزش‌دیده در خارج از کشور: ثبت در SIISL چه تغییری ایجاد می‌کند؟

دولت ایتالیا سازوکار تازه‌ای را برای پیوند دادن کارگران خارجیِ آموزش‌دیده در کشورهای مبدأ با کارفرمایان ایتالیایی عملیاتی کرده است. بر اساس مقررات جدید، افرادی که دوره‌های آموزش حرفه‌ای و آموزش مدنی-زبانی مورد تأیید وزارت کار ایتالیا را طبق ماده ۲۳ قانون مهاجرت گذرانده‌اند، در سامانه SIISL ثبت می‌شوند تا رزومه و مهارت‌های آنان در اختیار کارفرمایان فعال در بخش‌های مرتبط قرار گیرد. این مسیر از سهمیه‌های سالانه «Decreto Flussi» جداست، اما همچنان نیازمند پیشنهاد واقعی کار، صدور nulla osta، ویزا و سپس اجازه اقامت در ایتالیاست.

مقررات جدید از کجا آمده است؟

فرمان بین‌وزارتی ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶، که در ۱۹ اوت ۲۰۲۶ در روزنامه رسمی جمهوری ایتالیا اعلام شد، نحوه ثبت کارگران خارجیِ آموزش‌دیده در SIISL را مشخص کرده است. ثبت اولیه از طریق نهادهایی انجام می‌شود که برنامه‌های آموزشی مورد تأیید را در کشورهای مبدأ اجرا کرده‌اند. پس از درج اطلاعات و فعال‌سازی پروفایل، سامانه یک رزومه از پیش تکمیل‌شده ایجاد می‌کند که برای کارفرمایان بخش‌های مرتبط قابل مشاهده است.

SIISL چه مزیتی برای متقاضی دارد؟

اهمیت اصلی این سامانه در این است که فرد آموزش‌دیده فقط یک گواهی دوره در دست ندارد، بلکه پروفایل حرفه‌ای او وارد سامانه‌ای می‌شود که برای تطبیق تقاضا و عرضه نیروی کار ایجاد شده است. با این حال، ثبت در SIISL به‌تنهایی حق ورود به ایتالیا یا حق دریافت ویزا ایجاد نمی‌کند. همچنان لازم است یک کارفرمای ایتالیایی درخواست استخدامِ مشخص و شخصی برای همان فرد ارائه کند.

چرا این مسیر با Decreto Flussi متفاوت است؟

ماده ۲۳ قانون مهاجرت ایتالیا اجازه می‌دهد افرادی که دوره‌های آموزش حرفه‌ای و مدنی-زبانیِ مورد تأیید وزارت کار را در خارج از ایتالیا با موفقیت به پایان رسانده‌اند، برای کار به ایتالیا خارج از سهمیه‌های سالانه Decreto Flussi وارد شوند. در نتیجه، این مسیر از نظر زمانی انعطاف‌پذیرتر است و اصولاً به «click day» وابسته نیست.

پس از پیدا شدن کارفرما چه اتفاقی می‌افتد؟

کارفرما باید از طریق Portale ALI درخواست nulla osta به کار را به Sportello Unico per l’Immigrazione ارائه کند. طبق قواعد این مسیر، nulla osta معمولاً باید ظرف ۳۰ روز صادر شود و در موارد مقرر، سازوکار سکوت به منزله موافقت عمل می‌کند؛ با این حال برای برخی پرونده‌ها، از جمله موارد مربوط به کشورهای مشمول کنترل‌های ویژه، استثناهایی وجود دارد.

پس از پایان دوره آموزشی، درخواست ویزای ورود باید حداکثر ظرف ۱۲ ماه ارائه شود. نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی ایتالیا برای صدور ویزا بررسی‌های قانونی خود را انجام می‌دهد و مهلت مقرر برای تصمیم‌گیری درباره ویزا حداکثر ۹۰ روز است.

پس از ورود به ایتالیا چه باید کرد؟

قرارداد اقامت میان کارگر و کارفرما باید ظرف ۱۵ روز از ورود به ایتالیا امضا شود. سپس درخواست اجازه اقامت برای کار در Questura صالح پیگیری می‌شود. مطابق مقررات فعلی، در صورت رعایت تشریفات قانونی، کارگر می‌تواند در مدت انتظار برای صدور اجازه اقامت نیز فعالیت کاری خود را آغاز کند.

نکات عملی مهم

افرادی که قصد استفاده از این مسیر را دارند باید ابتدا بررسی کنند که دوره‌ای که گذرانده‌اند واقعاً در چارچوب ماده ۲۳ قانون مهاجرت و بر اساس برنامه مورد تأیید وزارت کار ایتالیا بوده است. شرکت در یک دوره خصوصی یا دریافت یک مدرک آموزشی معمولی، به‌تنهایی برای استفاده از این سازوکار کافی نیست.

همچنین باید توجه داشت که ثبت در SIISL تضمین استخدام نیست. این سامانه ابزار معرفی و تطبیق مهارت‌ها با نیاز کارفرمایان است. مرحله تعیین‌کننده همچنان پیدا شدن کارفرمایی است که حاضر باشد درخواست nulla osta را برای همان فرد ارائه کند.

برای بسیاری از متقاضیان خارج از ایتالیا، این مسیر می‌تواند جایگزینی واقعی برای انتظار طولانی سهمیه‌های Decreto Flussi باشد؛ به‌ویژه برای کسانی که مهارت حرفه‌ای قابل استفاده در بازار کار ایتالیا دارند و می‌توانند در یک برنامه آموزشی معتبر و مورد تأیید شرکت کنند.

---

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428