به نظر دادگاه اداری لاتزیو: هشدار اشتباه SIS و تشابه اسمی نباید بدون بررسی موجب رد ویزای کار شود
گاهی متقاضی ویزای ایتالیا تمام مراحل استخدام و دریافت مجوز کار را طی می‌کند، اما سفارت با استناد به ثبت نام او در سامانه اطلاعات شنگن (SIS) درخواست ویزا را رد می‌کند. مسئله زمانی پیچیده‌تر می‌شود که متقاضی اساساً ارتباطی با کشوری که گفته می‌شود هشدار را ثبت کرده ندارد، یا آن کشور اعلام می‌کند هشداری به نام او ثبت نشده است. در چنین وضعیتی مسئولیت کنسولگری ایتالیا چیست؟ دادگاه اداری منطقه‌ای لاتزیو در رم، شعبه پنجم کواتر، در رأی شماره ۱۰۳۵۰ مورخ ۴ ژوئن ۲۰۲۶ به این پرسش پاسخ داده است.
ماجرای پرونده: مجوز کار فصلی و هشدار منتسب به رومانی
خواهان پرونده متقاضی ویزای ورود برای کار فصلی در ایتالیا بود و پیش‌تر مجوز اولیه کار، موسوم به nulla osta، دریافت کرده بود. او درخواست ویزا را به سفارت ایتالیا در اسلام‌آباد ارائه کرد. در یک مرحله، درخواست او در اکتبر ۲۰۲۳ با اشاره به وجود هشدار SIS از طرف رومانی رد شد. سپس سفارت پرونده را دوباره بررسی کرد و درخواست تازه‌ای دریافت نمود.
پس از انجام بخشی از تشریفات اداری و اعلام قبلی دلایل احتمالی رد درخواست، سفارت در ۱۳ دسامبر ۲۰۲۴ بار دیگر ویزای کار را رد کرد؛ این تصمیم در ۱۹ دسامبر به متقاضی ابلاغ شد. خواهان با طرح دعوا، از جمله به اشتباه در مبانی واقعی تصمیم و فقدان بررسی کافی اعتراض کرد. او توضیح داد که هرگز به رومانی نرفته و تلاش کرد از مسیر قانونی اصلاح اطلاعات SIS درباره وضعیت خود تحقیق کند.
چه مدرکی موضوع را تغییر داد؟
در جریان رسیدگی، خواهان مکاتبات و پاسخ‌های رسمی وزارت کشور رومانی را ارائه کرد؛ اسنادی که در دسامبر ۲۰۲۵ و مه ۲۰۲۶ به دادگاه تسلیم شدند و نشان می‌دادند مقام‌های رومانی وجود هشدار منتسب به این شخص را تأیید نمی‌کنند. به این ترتیب، مبنایی که سفارت ایتالیا برای رد ویزا به آن اتکا کرده بود، دست‌کم با یک ابهام جدی درباره هویت فرد، تشابه نام یا خطای سامانه مواجه شد.
این نکته اهمیت عملی زیادی دارد. وجود یک نام مشابه در پایگاه داده به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هشدار به همان فردی تعلق دارد که درخواست ویزا داده است. برای نتیجه‌گیری باید اطلاعات هویتی و اسناد موجود به‌دقت تطبیق داده شوند و در صورت لزوم از کشور ثبت‌کننده توضیح خواسته شود.
دادگاه دقیقاً چه تصمیمی گرفت؟
دادگاه میان دو ایراد مطرح‌شده تفاوت گذاشت. نخست، ادعای فقدان اطلاعیه پیش از رد درخواست بر اساس ماده ۱۰-bis قانون شماره ۲۴۱/۱۹۹۰ ایتالیا را در مورد تصمیم دوم نپذیرفت؛ زیرا این تصمیم پس از صدور همان اطلاعیه و در جریان رسیدگی جدید اتخاذ شده بود. بنابراین، هر ایرادی که خواهان مطرح کرد مورد تأیید قرار نگرفت.
اما دادگاه ایراد دوم، یعنی اشتباه در مبانی تصمیم و نقص در بررسی اداری را وارد دانست. وقتی مقام‌های رومانی وجود هشدار مرتبط با شخص را تأیید نکرده‌اند، سفارت نمی‌تواند بدون تحقیق تکمیلی به همان هشدار ظاهری استناد کند. دادگاه تصریح کرد که برای رفع ابهام درباره تشابه نام یا خطای سامانه، نمایندگی دیپلماتیک باید با کشور مربوط ارتباط برقرار کند و بررسی لازم را، با لحاظ ماده ۲۷ مقررات اتحادیه اروپا به شماره ۲۰۱۸/۱۸۶۱، انجام دهد.
در نهایت، دادگاه دعوا را در این حدود پذیرفت و تصمیم مورخ ۱۳ دسامبر ۲۰۲۴ درباره رد ویزا را ابطال کرد. این رأی به معنای صدور خودکار ویزا نبود. طبق رأی، سفارت باید پس از تکمیل تحقیقات، دوباره از اختیار قانونی خود استفاده کند و درباره درخواست تصمیم بگیرد.
تفاوت ابطال رد ویزا با حذف هشدار SIS
این دو موضوع را باید از هم جدا کرد. دادگاه اداری ایتالیا در این پرونده درباره قانونی بودن تصمیم سفارت ایتالیا حکم داد. رأی مذکور به معنای آن نیست که دادگاه به‌طور مستقیم یک هشدار خارجی را از سامانه SIS حذف کرده یا همه شرایط ورود به ایتالیا را تحقق‌یافته دانسته است.
مسیر اصلاح یا حذف داده‌ها تابع قواعد حفاظت از اطلاعات شخصی و مقررات شنگن است. بر اساس توضیحات رسمی کمیسیون اروپا، اشخاص حق درخواست دسترسی به داده‌های مرتبط با خود، اصلاح داده‌های نادرست و حذف داده‌هایی را دارند که به‌طور غیرقانونی نگهداری می‌شوند. کشوری که هشدار را ثبت می‌کند مسئول صحت و قانونی بودن آن است و فقط همان کشور می‌تواند داده ثبت‌شده توسط خود را تغییر دهد یا حذف کند. اعمال این حقوق نیز ممکن است با محدودیت‌های قانونی مشخص همراه باشد.
اگر به علت هشدار SIS ویزا رد شد، چه اقداماتی مناسب است؟
۱. نسخه کامل تصمیم رد ویزا را نگهداری کنید. تاریخ ابلاغ، شماره پرونده، نوع ویزا، دلیل اعلام‌شده و نام کشور ثبت‌کننده احتمالی هشدار اهمیت دارند. بدون این اطلاعات تشخیص مسیر حقوقی دشوار می‌شود.
۲. هویت و اطلاعات ثبت‌شده را بررسی کنید. در موارد احتمال تشابه نام، باید اطلاعات گذرنامه، تاریخ و محل تولد، تابعیت و سایر مشخصات با داده‌های مورد استناد تطبیق داده شوند. صرف شباهت نام، جایگزین احراز هویت دقیق نیست.
۳. درخواست دسترسی و در صورت لزوم اصلاح یا حذف داده‌ها را مطرح کنید. این درخواست را می‌توان طبق سازوکارهای ملی کشورهای استفاده‌کننده از SIS پیگیری کرد. باید پاسخ رسمی را نگهداری کرد؛ ارسال درخواست به‌خودی‌خود موجب حذف هشدار نمی‌شود.
۴. اسناد به‌دست‌آمده را به کنسولگری ایتالیا ارائه کنید. اگر کشور منتسب به هشدار، ثبت آن درباره شخص را رد کند، این سند ممکن است ضرورت تحقیق تکمیلی را تقویت کند. از نمایندگی باید خواسته شود به این مدرک رسیدگی کرده و پاسخ روشن و مستدل ارائه دهد.
۵. برای اعتراض قضایی، موضوع و مهلت را دقیق بررسی کنید. دعوای مربوط به رد ویزای ایتالیا با درخواست اصلاح داده‌ها از مقام مسئول SIS یکسان نیست. مرجع صالح و مهلت اعتراض باید از روی تصمیم واقعی و نوع ویزا تعیین شود. مدارک مربوط به مجوز کار، دعوت‌نامه یا قرارداد استخدام نیز باید در پرونده محفوظ بمانند.
آیا این رأی بر اقامت یا ورود به مرز هم اثر دارد؟
موضوع مستقیم رأی رد ویزای کار فصلی بود. بنابراین نمی‌توان نتیجه گرفت که هر فرد دارای هشدار SIS حق قطعی ورود به منطقه شنگن یا دریافت اجازه اقامت دارد. اثر هشدار به نوع آن، دلایل ثبت، تصمیم مورد اعتراض و مقررات مربوط به ویزا یا اقامت بستگی دارد. با این حال، رأی نشان می‌دهد که اگر داده‌ای نادرست یا متعلق به شخص دیگری باشد، مرجع اداری باید پیش از تصمیم‌گیری منفی، ابهام را به‌طور جدی بررسی کند.
اصل عملی پرونده روشن است: داده ثبت‌شده در یک سامانه بین‌المللی نباید بدون احراز ارتباط آن با شخص واقعی، مبنای رد درخواست او قرار گیرد. پیگیری مستند، درخواست رسمی دسترسی به اطلاعات و اعتراض به ضعف تحقیقات اداری می‌تواند در چنین پرونده‌هایی تعیین‌کننده باشد.
مرجع قضایی: دادگاه اداری منطقه‌ای لاتزیو (TAR Lazio)، رم، شعبه پنجم کواتر، رأی شماره 10350/2026 مورخ ۴ ژوئن ۲۰۲۶، شماره ثبت دعوا 4807/2025. متن رأی ایتالیایی در پایگاه حقوقی Doctrine؛ بررسی حقوقی رأی و موضوع خطای SIS. کمیسیون اروپا: حقوق دسترسی، اصلاح و حذف داده‌ها در SIS.
Avv. Fabio Loscerbo
وکیل دارای صلاحیت وکالت در دیوان عالی کشور ایتالیا (محکمه کاساسیون)
ثبت‌شده در فهرست نمایندگان منافع نزد مجلس نمایندگان ایتالیا در حوزه مهاجرت
نماینده منافع ثبت‌شده در دفتر شفافیت اتحادیه اروپا به شماره 280782895721-36 در حوزه مهاجرت و پناهندگی
ORCID: 0009-0004-7030-0428
این مقاله با کمک ابزارهای هوش مصنوعی و تحت هدایت، بازبینی و مسئولیت تحریریه نویسنده تدوین شده است.
