برای متقاضیان ایرانی که قصد دارند در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ در دانشگاههای ایتالیا ثبتنام کنند، روند درخواست ویزای تحصیلی در تهران دوباره بهطور کامل فعال شده است؛ اما این روند برای ویزای «تحصیل ـ ثبتنام دانشگاهی» با سایر انواع ویزا یکسان نیست. مهمترین نکته این است که متقاضی باید ابتدا پیشثبتنام خود را در سامانه Universitaly بهدرستی تکمیل کند و سپس، در مورد ویزای تحصیلی مخصوص ثبتنام دانشگاهی، منتظر تماس رسمی VisaMetric بر اساس اطلاعات ثبتشده در همان سامانه باشد.
فعالیت کنسولی سفارت ایتالیا در تهران از سر گرفته شده است
سفارت ایتالیا در تهران پس از بازگشایی در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرده است که از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ همه خدمات کنسولی از سر گرفته شدهاند. در اطلاعیه رسمی ۱۱ اوت ۲۰۲۶ نیز تأکید شده که خدمات مربوط به ویزا دوباره فعال است. برای اغلب انواع ویزا، رزرو وقت از طریق شرکت رسمی VisaMetric انجام میشود؛ با این حال، ویزای تحصیلی برای ثبتنام دانشگاهی از این قاعده عمومی مستثناست و تابع شیوه ویژهای است که سفارت برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ اعلام کرده است.
برای ویزای تحصیلی دانشگاهی، خودتان وقت رزرو نکنید
بر اساس اطلاعیه اختصاصی سفارت ایتالیا در تهران، متقاضیان ویزای تحصیلی با هدف ثبتنام دانشگاهی نیازی ندارند شخصاً برای گرفتن وقت اقدام کنند. از اواخر ژوئن، VisaMetric بهصورت تدریجی با دانشجویانی تماس میگیرد که پیشثبتنام آنها در Universitaly از نظر شکلی صحیح بوده و از سوی دانشگاه مربوط تأیید شده است. تماس از طریق همان نشانی ایمیلی انجام میشود که متقاضی در Universitaly وارد کرده است.
بنابراین، درج یک ایمیل فعال و قابل دسترس در Universitaly اهمیت عملی زیادی دارد. دانشجو باید پوشه Spam یا Junk را نیز مرتب بررسی کند و از تغییر بیدلیل ایمیل در میانه روند خودداری کند. همچنین پرداخت پول به واسطههایی که وعده «وقت سریعتر» یا «کانال ویژه سفارت» میدهند، مبنای رسمی ندارد. سفارت ایتالیا صراحتاً نسبت به چنین واسطههایی هشدار داده است.
پیشثبتنام در Universitaly شرط لازم است، اما تضمین ویزا نیست
پیشثبتنام برای متقاضیان بینالمللی باید از طریق Universitaly، یعنی سامانه رسمی و رایگان وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا، انجام شود. برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷، سفارت تهران تصریح کرده است که اصولاً فقط دانشجویانی میتوانند درخواست ویزای تحصیلی ارائه کنند که درخواست پیشثبتنام آنها بدون قید تأیید شده باشد؛ استثنا مربوط به موارد محدودی است که قید صرفاً به آزمون زبان یا آزمون ورودی هنوز برگزارنشده مربوط میشود.
با این حال، تأیید دانشگاه بهتنهایی به معنای صدور ویزا نیست. طبق مقررات رسمی ایتالیا، تصمیم نهایی درباره ویزای تحصیلی در صلاحیت انحصاری نمایندگی دیپلماتیک ـ کنسولی است. سفارت علاوه بر بررسی مدارک، میتواند درباره واقعی بودن هدف تحصیل، انسجام مسیر آموزشی، وضعیت اقتصادی متقاضی و خانواده او و سایر عواملی که نشان میدهد هدف اصلی سفر واقعاً ادامه تحصیل است، ارزیابی مستقل انجام دهد. در صورت لزوم، متقاضی ممکن است برای مصاحبه کنسولی نیز دعوت شود.
مهلت ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ را با آخرین فرصت دانشگاه اشتباه نگیرید
برای دورههای اصلی دانشگاهی مانند Laurea، Laurea Magistrale و دورههای دانشگاهی یا آکادمیک همسطح، مهلت عمومی ارائه درخواست ویزا برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ حداکثر تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ تعیین شده است. اما این تاریخ به این معنا نیست که همه دانشجویان میتوانند تا روز آخر منتظر بمانند. هر دانشگاه بر اساس زمان آغاز کلاسها، امتحانات ورودی و مقررات داخلی خود میتواند مهلت زودتری برای تکمیل مراحل ثبتنام و ارائه ویزا تعیین کند.
برای دورههایی مانند Master، دکتری، Erasmus، دورههای تکدرس و Foundation Course معمولاً مهلت عمومی ثابت ۳۰ نوامبر اعمال نمیشود، ولی درخواست ویزا در هر حال باید پیش از آغاز فعالیت آموزشی مربوط ارائه شود. بنابراین در عمل، زمانبندی دانشگاه انتخابشده باید همزمان با مقررات کنسولی بررسی شود.
مدارک مالی در سال ۲۰۲۶: حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو در سال
چکلیست رسمی سفارت ایتالیا در تهران برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ مقرر کرده است که متقاضی باید توان مالی حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو برای یک سال را اثبات کند. این مبلغ میتواند از منابع شخصی یا خانوادگی تأمین شود و در برخی شرایط از سوی بستگان تا درجه چهارم، افراد مقیم قانونی در ایتالیا یا نهادهای معتبر نیز پشتیبانی شود.
صرف نشان دادن وجه نقد یا ارائه ضمانتنامه بانکی بهتنهایی برای اثبات این شرط کافی نیست. سفارت برای متقاضی یا حامی مالی، صورتحساب بانکی حداقل شش ماه اخیر را میخواهد که حداکثر هفت روز پیش از ارائه درخواست ویزا صادر شده باشد. اگر حساب متعلق به یکی از بستگان باشد، باید اسناد مربوط به نسبت خانوادگی و همچنین مدارک شغلی و مالی او نیز ارائه شود. علاوه بر مبلغ فوق، متقاضی باید توان مالی لازم برای بازگشت به ایران را نیز جداگانه نشان دهد؛ ارائه بلیت بازگشت میتواند در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.
مدرک زبان B2 و مدارک تحصیلی
برای دورههای برگزارشده به زبان انگلیسی یا ایتالیایی، چکلیست سفارت تهران مدرک زبان حداقل سطح B2 را مطالبه میکند. برای زبان انگلیسی، از جمله نمرات حداقلی ذکرشده در چکلیست میتوان به IELTS 6، TOEFL 78 و FCE 169 اشاره کرد. برای دورههای ایتالیایی نیز گواهیهای معتبر مانند CELI، CILS، Roma Tre و Dante Alighieri مورد اشاره قرار گرفتهاند. اعتبار گواهی زبان طبق چکلیست دو سال از تاریخ صدور است.
مدارک تحصیلی مورد نیاز با توجه به نوع دوره متفاوت است. برای دوره کارشناسی یا دورههای یکپارچه، مدرک پایان تحصیلات متوسطه با حداقل دوازده سال سابقه تحصیل و کارنامه مربوط لازم است. برای دوره کارشناسی ارشد نیز مدرک مقطع قبلی و کارنامه تحصیلی مطالبه میشود. ترجمه، قانونیسازی و ارائه اصل اسناد باید دقیقاً مطابق چکلیست رسمی انجام شود.
سفارت تهران همچنین توصیه کرده است دانشجویان برای کاهش زمان برخی مراحل مربوط به قانونیسازی مدارک و Declaration of Value، امکان استفاده از گواهی CIMEA را بررسی کنند. با توجه به تفاوت پروندهها، بهتر است این موضوع پیش از اقدام نهایی با الزامات دانشگاه و چکلیست همان پرونده تطبیق داده شود.
مسکن، بیمه و بلیت نیز بخشی از پرونده ویزاست
پرونده ویزای تحصیلی فقط به پذیرش دانشگاه و تمکن مالی محدود نمیشود. متقاضی باید مدرکی درباره محل اقامت در ایتالیا ارائه کند؛ برای مثال رزرو هتل، قرارداد اجاره، محل اقامت دانشگاهی یا اعلام میزبانی معتبر. بیمه درمانی برای پوشش هزینههای درمان و بستری و همچنین بلیت سفر نیز از مدارک اصلی است. تاریخ سفر باید با زمان شروع دوره تحصیلی هماهنگی منطقی داشته باشد.
یک پرونده کامل هم صدور ویزا را تضمین نمیکند
در پایان چکلیست رسمی سفارت تهران تصریح شده است که نبود حتی یکی از مدارک مورد مطالبه میتواند به رد درخواست منجر شود. در عین حال، حتی کامل بودن پرونده نیز صدور ویزا را تضمین نمیکند؛ زیرا تصمیم نهایی پس از ارزیابی مستقل سفارت اتخاذ میشود. بنابراین مهم است که پرونده از نظر مدارک، منطق مسیر تحصیلی، منابع مالی و هدف واقعی اقامت در ایتالیا منسجم باشد.
برای متقاضیان ایرانی، مهمترین راهبرد در شرایط فعلی این است که پیشثبتنام Universitaly را بدون نقص انجام دهند، ایمیل ثبتشده را مرتب کنترل کنند، مدارک مالی و تحصیلی را از قبل آماده سازند و به هیچ واسطهای که وعده دور زدن مسیر رسمی میدهد اعتماد نکنند. روند ویزای تحصیلی ایتالیا در تهران فعال است، اما موفقیت در آن بیش از هر چیز به آمادگی دقیق و رعایت کامل مقررات بستگی دارد.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.