سفارت ایتالیا در تهران پس از دورهای از تعلیق فعالیتها، خدمات کنسولی خود را از سر گرفته است و از تابستان ۲۰۲۶ بار دیگر امکان درخواست برای همه انواع ویزای ایتالیا از طریق مسیر عادی فراهم شده است. برای متقاضیان ایرانی، دانستن تفاوت میان مرحله دریافت ویزا و تعهدات پس از ورود به ایتالیا اهمیت اساسی دارد؛ زیرا صدور ویزا پایان فرایند مهاجرتی نیست و در بسیاری از موارد، پس از ورود باید در مهلت قانونی برای اجازه اقامت اقدام شود.
خدمات ویزا در تهران دوباره فعال است
سفارت ایتالیا در تهران اعلام کرده است که پس از بازگشایی سفارت در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، بخش کنسولی از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ ارائه همه خدمات کنسولی را از سر گرفته است. بنابراین، متقاضیان ایرانی میتوانند برای همه انواع ویزا، از جمله ویزای تحصیلی، کاری، خانوادگی، خوداشتغالی و اقامتهای بلندمدت، دوباره از مسیر رسمی مربوط به سفارت ایتالیا در تهران اقدام کنند.
رزرو وقت برای درخواست ویزا از طریق شرکت برونسپاری رسمی VisaMetric انجام میشود. طبق اطلاعیه سفارت، رزرو وقت رایگان است، هرچند برای تکمیل فرایند رزرو ممکن است سپردهای دریافت شود که در زمان ارائه درخواست به متقاضی بازگردانده میشود. به همین دلیل، استفاده از واسطههای غیررسمی یا خرید و فروش وقت نه از نظر حقوقی ضروری است و نه میتواند تضمینی برای صدور ویزا ایجاد کند.
اعضای خانواده شهروندان اتحادیه اروپا
برای بستگان درجه یک شهروندان اتحادیه اروپا تسهیلات مشخصی در نظر گرفته شده است. همسر، فرزندان و والدین شهروند اتحادیه اروپا میتوانند برای تسهیل تعیین وقت با بخش ویزای سفارت تماس بگیرند، مشروط بر اینکه مدرک رابطه خانوادگی با شهروند اتحادیه اروپا را ارائه کنند. مدارک مربوط به رابطه خانوادگی باید به زبان ایتالیایی یا انگلیسی ترجمه شده و مطابق دستورالعمل سفارت ارائه شوند.
این تسهیل به معنای صدور خودکار ویزا نیست؛ بلکه مربوط به دسترسی سادهتر و سریعتر به فرایند بررسی است. حتی در پروندههای خانوادگی، کامل بودن اسناد هویتی، مدرک رابطه خانوادگی، وضعیت اقامتی یا تابعیتی شخص دعوتکننده و سایر شرایط قانونی باید به طور دقیق بررسی شود.
برای ویزاهای ملی نوع D ثبت اثر انگشت الزامی است
از ۱۱ ژانویه ۲۰۲۵، برای ویزاهای ملی نوع D نیز اخذ دادههای بیومتریک و اثر انگشت الزامی شده است. این تغییر برای متقاضیانی اهمیت دارد که قصد اقامت بیش از ۹۰ روز در ایتالیا را دارند، از جمله دانشجویان، برخی کارگران، اعضای خانواده و متقاضیان دیگر انواع اقامت بلندمدت.
در نتیجه، در اغلب پروندههای ویزای بلندمدت، حضور شخص متقاضی برای انجام مرحله بیومتریک ضروری است و نمیتوان تمام فرایند را صرفاً از طریق نماینده یا ارسال مدارک انجام داد. بنابراین، متقاضی باید هنگام برنامهریزی برای دریافت وقت، امکان حضور شخصی و ارائه اصل مدارک را نیز در نظر داشته باشد.
پس از ورود به ایتالیا چه باید کرد؟
دارنده ویزای ملی نوع D باید میان «ویزای ورود» و «اجازه اقامت» تفاوت قائل شود. ویزا اجازه ورود به خاک ایتالیا را فراهم میکند، اما برای اقامت بلندمدت، در اغلب موارد باید پس از ورود درخواست permesso di soggiorno یعنی اجازه اقامت ارائه شود.
قاعده عمومی این است که درخواست اجازه اقامت باید ظرف هشت روز کاری از تاریخ ورود به ایتالیا ارائه شود. مرجع و شیوه ارائه درخواست بسته به نوع اقامت متفاوت است: در برخی موارد از طریق کیت پستی، در برخی موارد مستقیماً نزد اداره مهاجرت Questura و در پروندههای کاری ممکن است ابتدا تشریفات مربوط به Sportello Unico per l’Immigrazione انجام شود.
در پروندههای کاری تحت سهمیههای مهاجرتی، کارگر و کارفرما باید تشریفات قانونی مربوط به قرارداد اقامت را نیز در مهلت مقرر انجام دهند. بنابراین، کسی که با ویزای کار وارد ایتالیا میشود نباید تصور کند که درج نوع ویزا در گذرنامه به تنهایی برای شروع و ادامه همه مراحل کافی است.
اقامت کوتاهمدت با اقامت بلندمدت متفاوت است
برای اقامتهای کوتاهمدت کمتر از ۹۰ روز، مانند برخی سفرهای تجاری، گردشگری یا دیدار خانوادگی، اصولاً اجازه اقامت صادر نمیشود. در این موارد ممکن است به جای درخواست اجازه اقامت، اعلام حضور در ایتالیا الزامی باشد. نحوه انجام این اعلام به شیوه ورود به ایتالیا و محل اقامت شخص بستگی دارد.
این تفاوت مهم است، زیرا بسیاری از مشکلات عملی زمانی ایجاد میشود که متقاضی قواعد مربوط به ویزای کوتاهمدت را با مقررات ویزای ملی نوع D و اقامت بلندمدت اشتباه میگیرد.
رد ویزا و امکان اعتراض
در صورت رد درخواست ویزا، باید متن تصمیم و علت قانونی آن با دقت بررسی شود. نوع ویزا در تعیین شیوه اعتراض اهمیت دارد. برای برخی ویزاها، مانند ویزای تحصیلی، کاری، خانوادگی یا درمانی، مقررات خاصی در مورد بیان دلایل رد وجود دارد. همچنین مرجع صالح برای اعتراض میتواند با توجه به نوع ویزا متفاوت باشد.
به همین دلیل، اقدام سریع پس از دریافت تصمیم منفی اهمیت دارد. نخست باید مشخص شود که آیا مشکل مربوط به نقص مدرک، ارزیابی شرایط مالی، هدف سفر، رابطه خانوادگی، مسائل مربوط به نظم عمومی یا عامل دیگری است. پس از آن میتوان ارزیابی کرد که تکمیل پرونده، درخواست جدید یا اقدام قضایی کدام راه مؤثرتر است.
نتیجه عملی برای متقاضیان ایرانی
در شرایط فعلی، مسیر رسمی درخواست ویزای ایتالیا در تهران دوباره فعال است و متقاضیان باید درخواست خود را بر اساس نوع دقیق ویزا و مدارک مربوط به همان عنوان اقامتی تنظیم کنند. دریافت وقت، ارائه بیومتریک، صدور ویزا و سپس انجام تعهدات پس از ورود، مراحل جداگانهای هستند که هر یک آثار و مهلتهای قانونی خود را دارند.
بهترین رویکرد این است که پرونده پیش از ارائه نهایی از نظر نوع ویزا، اسناد مالی، مدارک محل اقامت، اسناد تحصیلی یا شغلی، وضعیت خانوادگی و تعهدات پس از ورود بررسی شود. بسیاری از تأخیرها و ردها نه به دلیل نبود حق ورود، بلکه به علت انتخاب مسیر نادرست یا ارائه ناقص اسناد ایجاد میشوند.
Avv. Fabio Loscerbo
وکیل دیوان عالی ایتالیا (Avvocato Cassazionista)
عضو ثبت نمایندگان منافع در مجلس نمایندگان ایتالیا در حوزه مهاجرت
ثبتشده در EU Transparency Register در حوزه مهاجرت و پناهندگی، شماره 280782895721-36
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
