وکیل مهاجرتAvv. Fabio Loscerbo

وبلاگ رسمی "Avv. Fabio Loscerbo" به وبلاگ رسمی Avv. Fabio Loscerbo خوش آمدید. این وبلاگ به موضوعات حقوق مهاجرت، حمایت‌های بین‌المللی و مکمل و دفاع از حقوق بنیادی اختصاص دارد. از طریق مقالات، تحلیل‌های قضایی و راهنمایی‌های کاربردی، تلاش می‌کنیم اطلاعات حقوقی مفیدی ارائه دهیم. هدف ما حمایت از وکلا، فعالان حقوقی و مهاجران برای درک بهتر قوانین و حقوق آن‌هاست. Avv. Fabio Loscerbo

۱۴۰۵ شهریور ۹, دوشنبه

پایان اعتبار اقامت و استخدام در ایتالیا: رأی مهم دادگاه میلان در سال ۲۰۲۶

دادگاه کار میلان در سال ۲۰۲۶ اصل مهمی را روشن کرده است: صرف این‌که اعتبار اجازه اقامت یک شهروند غیراروپایی زودتر از مدت قرارداد پیشنهادی تمام می‌شود، به‌تنهایی نمی‌تواند دلیل کنار گذاشتن او از فرایند استخدام باشد.

موضوع رأی چه بود؟

دادگاه میلان، بخش کار، با رأی شماره ۱۴۴ مورخ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶، رویه‌ای را بررسی کرد که بر اساس آن متقاضیان غیراروپایی در صورتی که اجازه اقامتشان پیش از پایان مأموریت کاری منقضی می‌شد، از استخدام کنار گذاشته می‌شدند یا فقط تا تاریخ پایان اعتبار اقامت قرارداد دریافت می‌کردند. دادگاه این رویه را تبعیض‌آمیز دانست.

کارفرما حق دارد قانونی بودن اقامت متقاضی را بررسی کند، اما نمی‌تواند صرفاً بر اساس تاریخ انقضای کارت فرض کند که تمدید انجام نخواهد شد یا درخواست آینده حتماً رد خواهد شد.

تاریخ انقضای کارت همیشه پایان حق کار نیست

ماده ۵، بند ۹-بیس، از متن واحد مهاجرت ایتالیا، با اصلاحات اخیر، مقرر می‌کند که در دوره انتظار برای صدور، تمدید یا تبدیل اجازه اقامت، در صورت وجود شرایط قانونی، شخص خارجی می‌تواند به‌طور منظم در ایتالیا اقامت داشته و کار کند. رسیدی که ارائه درخواست را ثابت می‌کند، برای اثبات وضعیت قانونی دوره انتظار اهمیت اساسی دارد.

این قاعده مانع آن می‌شود که تأخیر اداری Questura به‌طور خودکار به از دست رفتن شغل یا عدم امکان امضای قرارداد جدید منجر شود. اگر درخواست تمدید در زمان مناسب ارائه شود، صرف پایان اعتبار کارت فیزیکی به معنی توقف فوری رابطه کاری نیست.

رأی دادگاه چه چیزی را تضمین نمی‌کند؟

این تصمیم به معنی حق قطعی برای استخدام در هر شرکت نیست. کارفرما همچنان می‌تواند بر اساس صلاحیت حرفه‌ای، تجربه و نیاز واقعی سازمانی انتخاب کند. آنچه غیرقابل قبول دانسته شده، استفاده خودکار از نزدیک بودن تاریخ انقضای اقامت به‌عنوان مانع استخدام است.

همچنین باید میان انتظار برای تصمیم و رد نهایی درخواست اقامت تفاوت گذاشت. اگر درخواست صدور، تمدید یا تبدیل در نهایت رد شود و دیگر مبنای قانونی برای اقامت و کار وجود نداشته باشد، امکان ادامه اشتغال نیز ممکن است از بین برود.

اگر استخدام فقط به دلیل تاریخ اقامت رد شود چه باید کرد؟

نگهداری آگهی شغلی، ایمیل‌ها، پیام‌های شرکت یا آژانس کاریابی، پیشنهاد قرارداد، پاسخ رد، اجازه اقامت فعلی و رسید درخواست تمدید یا تبدیل اهمیت زیادی دارد. اگر از این مدارک روشن باشد که تنها دلیل کنار گذاشتن شخص، تاریخ انقضای اقامت بوده است، می‌توان علاوه بر مقررات مهاجرتی، قواعد ضدتبعیض ایتالیا را نیز بررسی کرد.

رأی میلان در این زمینه اهمیت عملی دارد، زیرا نشان می‌دهد که وضعیت حقوقی واقعی شخص باید ارزیابی شود و نمی‌توان مهاجر را صرفاً بر اساس تاریخی که روی کارت اقامت چاپ شده از بازار کار کنار گذاشت.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تابعیت ایتالیا از طریق ازدواج در سال ۲۰۲۶: زمان‌بندی، مدرک B1 و مهلت شش‌ماهه برای سوگند

ازدواج با یک شهروند ایتالیایی به‌خودی‌خود و به‌صورت فوری موجب تابعیت ایتالیا نمی‌شود. در سال ۲۰۲۶ نیز متقاضی باید شرایط زمانی، اقامتی، زبانی و کیفری مقرر در قانون را داشته باشد، درخواست را به‌صورت الکترونیکی ثبت کند و تا پایان روند اداری، شرایط لازم را حفظ نماید. برای متقاضیان ایرانی، توجه دقیق به اسناد وضعیت مدنی، گواهی سوءپیشینه و ترجمه و اعتبار آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

چه زمانی می‌توان درخواست داد؟

بر اساس ماده ۵ قانون شماره ۹۱ سال ۱۹۹۲، همسر خارجی یک شهروند ایتالیایی که به‌طور قانونی در ایتالیا اقامت دارد، اصولاً پس از دو سال اقامت قانونی و مستمر از تاریخ ازدواج می‌تواند درخواست تابعیت از طریق ازدواج را ارائه کند. اگر همسر ایتالیایی پس از ازدواج تابعیت ایتالیا را به دست آورده باشد، مهلت از تاریخ کسب تابعیت توسط او محاسبه می‌شود.

اگر متقاضی در خارج از ایتالیا زندگی کند، مهلت معمول سه سال از تاریخ ازدواج است. وجود فرزند مشترک، چه فرزند متولدشده از زوجین و چه فرزند پذیرفته‌شده به فرزندخواندگی، این مدت‌ها را به نصف کاهش می‌دهد. بنابراین برای فرد مقیم ایتالیا، در صورت وجود فرزند مشترک، امکان ارائه درخواست پس از یک سال فراهم می‌شود و برای فرد مقیم خارج از کشور این مدت یک سال و نیم خواهد بود.

ازدواج باید در ایتالیا به ثبت رسیده باشد

اگر ازدواج در ایران یا کشور دیگری انجام شده باشد، پیش از ارائه درخواست تابعیت باید سند ازدواج در دفاتر وضعیت مدنی یک شهرداری ایتالیایی ثبت شده باشد. صرف داشتن سند ازدواج خارجی بدون ثبت آن در نظام وضعیت مدنی ایتالیا برای تکمیل روند کافی نیست.

همچنین تا زمان صدور تصمیم نهایی، رابطه زناشویی باید از نظر حقوقی برقرار باشد. اگر پیش از صدور حکم اعطای تابعیت، طلاق، ابطال ازدواج، پایان آثار مدنی ازدواج یا جدایی قانونی زوجین رخ دهد، شرط قانونی ازدواج دیگر وجود نخواهد داشت.

مدرک زبان ایتالیایی B1

یکی از مهم‌ترین شرایط، اثبات دانش زبان ایتالیایی حداقل در سطح B1 مطابق چارچوب مشترک اروپایی زبان‌ها است. این شرط می‌تواند با مدرک تحصیلی معتبر یا گواهی زبان صادرشده از مراکز مورد تأیید مقامات ایتالیایی اثبات شود.

با این حال، همه متقاضیان الزاماً مجبور به ارائه یک مدرک جداگانه B1 نیستند. دارندگان اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای اقامت بلندمدت و همچنین افرادی که توافق‌نامه ادغام موضوع ماده ۴-bis قانون مهاجرت را امضا کرده‌اند، در شرایط مقرر قانونی از ارائه گواهی مستقل زبان معاف هستند. در برخی موارد نیز وجود محدودیت‌های شدید در توانایی یادگیری زبان که توسط ساختار درمانی عمومی تأیید شده باشد، می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.

اسناد اصلی و هزینه درخواست

درخواست تابعیت به‌صورت الکترونیکی از طریق پرتال خدمات تابعیت وزارت کشور ارائه می‌شود. معمولاً لازم است سند تولد، گواهی کیفری کشور مبدأ و در صورت لزوم کشورهای دیگری که متقاضی در آن‌ها اقامت داشته است، مدرک هویت، اطلاعات مربوط به اقامت قانونی، مدرک زبان یا دلیل معافیت و اطلاعات ازدواج ارائه شود. اسناد خارجی باید مطابق مقررات مربوط به ترجمه و قانونی‌سازی یا سایر تشریفات معتبر برای استفاده در ایتالیا آماده شوند.

برای درخواست تابعیت، پرداخت مبلغ ۲۵۰ یورو به‌عنوان هزینه قانونی پیش‌بینی شده است. ناقص بودن مدارک، وجود اختلاف در نام یا مشخصات هویتی، یا ارائه اسنادی که اعتبار آن‌ها قابل بررسی نباشد، می‌تواند موجب درخواست تکمیل پرونده و در نتیجه طولانی شدن روند شود.

روند رسیدگی چقدر طول می‌کشد؟

برای درخواست‌های کامل، مهلت قانونی رسیدگی معمولاً ۲۴ ماه است و در موارد مقرر می‌تواند تا حداکثر ۳۶ ماه تمدید شود. وضعیت پرونده از طریق پرتال تابعیت قابل پیگیری است و شماره‌های K10 یا K10/C برای شناسایی پرونده اهمیت دارند. تغییر محل اقامت، تغییر وضعیت خانوادگی یا تولد فرزند باید در روند پرونده به‌موقع اعلام شود.

از نظر عملی، متقاضی نباید فقط منتظر دریافت یک نامه کاغذی بماند. سامانه‌های الکترونیکی وزارت کشور و پلتفرم اعلان‌های دیجیتال SEND برای ابلاغ بسیاری از تصمیمات تابعیت استفاده می‌شوند و کنترل منظم حساب کاربری، ایمیل و اعلان‌های دیجیتال اهمیت زیادی دارد.

بعد از صدور حکم، هنوز یک مرحله باقی می‌ماند

صدور حکم اعطای تابعیت به‌تنهایی پایان کار نیست. پس از ابلاغ حکم، متقاضی باید حداکثر ظرف شش ماه سوگند وفاداری به جمهوری ایتالیا و رعایت قانون اساسی و قوانین کشور را ادا کند. برای افراد مقیم ایتالیا، این مرحله معمولاً در شهرداری محل اقامت انجام می‌شود.

اگر سوگند در مهلت قانونی شش‌ماهه انجام نشود، حکم اعطای تابعیت اثر خود را از دست می‌دهد. تابعیت از روز بعد از ادای سوگند به دست می‌آید. بنابراین تاریخ ابلاغ حکم باید با دقت کنترل شود و نباید اقدام برای تعیین وقت سوگند به روزهای پایانی موکول گردد.

نکته عملی برای متقاضیان ایرانی

برای شهروندان ایرانی، بیشترین مشکلات عملی اغلب از خود شرط ازدواج ناشی نمی‌شود، بلکه از هماهنگ نبودن اسناد هویتی و وضعیت مدنی، ترجمه‌ها، گواهی‌های کیفری یا تفاوت در نحوه ثبت نام و نام خانوادگی در مدارک مختلف ایجاد می‌شود. بهتر است این موارد پیش از ارسال درخواست بررسی شوند، زیرا اصلاح آن‌ها پس از آغاز پرونده می‌تواند زمان رسیدگی را افزایش دهد.

تابعیت از طریق ازدواج یک حق خودکار ناشی از ازدواج نیست، بلکه یک روند حقوقی مستقل با شرایط مشخص است. رعایت دقیق زمان‌بندی، حفظ رابطه حقوقی ازدواج، آماده‌سازی صحیح مدارک، احراز شرط زبان و کنترل مستمر ابلاغ‌ها، مهم‌ترین عناصر برای جلوگیری از تأخیر یا رد قابل پیشگیری پرونده هستند.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

۱۴۰۵ شهریور ۸, یکشنبه

مجوز واحد کار در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: ۳۰ روز برای صدور و ۹۰ روز برای تمدید

از ۴ ژوئن ۲۰۲۶، قواعد جدید مربوط به «مجوز واحد کار» در ایتالیا لازم‌الاجرا شده است. این اصلاحات برای شهروندان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا که برای کار در ایتالیا اقامت دارند اهمیت عملی زیادی دارد: زمان صدور نخستین مجوز واحد در مرحله نهایی کوتاه‌تر شده، مهلت‌های تمدید تغییر کرده و حقوق فرد در دوره انتظار شفاف‌تر شده است.

مبنای این تغییرات، فرمان تقنینی شماره ۸۳ مورخ ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ است که دستورالعمل اتحادیه اروپا 2024/1233 را در حقوق ایتالیا اجرا می‌کند. هدف قانون جدید این است که روند اقامت و کار برای اتباع کشورهای ثالث شفاف‌تر شود و مدت انتظار اداری تا حد امکان قابل پیش‌بینی باشد.

مجوز واحد کار چیست؟

«مجوز واحد کار» مدرکی است که در یک سند، هم حق اقامت و هم امکان اشتغال قانونی در ایتالیا را منعکس می‌کند. این نظام به‌ویژه برای بسیاری از افرادی که با مجوز کار تابع مقررات عادی مهاجرت وارد ایتالیا می‌شوند اهمیت دارد. با این حال، هر مجوز اقامتی که اجازه کار می‌دهد الزاماً «مجوز واحد کار» محسوب نمی‌شود؛ برخی دسته‌ها مانند بعضی مجوزهای تحصیلی، کار خوداشتغالی، حمایت‌های ویژه یا برخی وضعیت‌های خاص، تابع مقررات متفاوت هستند.

۳۰ روز برای صدور پس از تکمیل درخواست

مهم‌ترین تغییر سال ۲۰۲۶ این است که رئیس پلیس استان باید مجوز واحد کار را ظرف ۳۰ روز از زمان تکمیل درخواست صادر کند. این عبارت اهمیت زیادی دارد. مهلت ۳۰ روزه لزوماً از روز ورود به ایتالیا یا از نخستین اقدام اداری شروع نمی‌شود، بلکه از زمانی محاسبه می‌شود که پرونده برای تصمیم‌گیری کامل شده باشد.

بنابراین، اگر Questura یا اداره مربوطه مدارک تکمیلی درخواست کند، ارائه سریع و دقیق آن مدارک می‌تواند برای آغاز و ادامه صحیح مهلت قانونی تعیین‌کننده باشد. رسید پستی یا رسید ثبت درخواست همچنان باید با دقت نگهداری شود، زیرا در دوره انتظار اثبات می‌کند که درخواست اقامت به‌طور رسمی ارائه شده است.

در مسیر عادی ورود برای کار، مرحله صدور nulla osta توسط Sportello Unico per l’Immigrazione همچنان بخش جداگانه‌ای از روند است. در چارچوب جدید، قانون برای مرحله صدور مجوز واحد پس از تکمیل پرونده، مهلت ۳۰ روزه را پیش‌بینی کرده است.

برای تمدید، مهلت ۹۰ روزه اهمیت پیدا کرده است

در سال ۲۰۲۶، مهلت عمومی مربوط به تمدید بسیاری از مجوزهای اقامت از ۶۰ روز به ۹۰ روز تغییر کرده است. از نظر عملی، دارنده مجوز باید برنامه‌ریزی برای تمدید را زودتر آغاز کند و مدارک شغلی، محل سکونت، درآمد و سایر اسناد لازم را تا حد امکان پیش از نزدیک شدن به تاریخ انقضا آماده کند.

قانون جدید همچنین امکان ارائه درخواست تمدید را با فاصله بیشتری پیش از تاریخ انقضا در نظر گرفته است. این تغییر به‌ویژه برای افرادی مهم است که برای جمع‌آوری مدارک، گرفتن نوبت، دریافت گواهی‌های شغلی یا تکمیل پرونده به زمان بیشتری نیاز دارند.

آیا در دوره انتظار می‌توان کار کرد؟

یکی از مسائل مهم برای کارگران خارجی این است که تأخیر در صدور کارت فیزیکی اقامت، به‌خودی‌خود نباید رابطه کاری قانونی را متوقف کند. اگر درخواست صدور، تمدید یا در موارد مقرر تبدیل مجوز به‌طور صحیح ارائه شده باشد و رسید رسمی مربوطه صادر شده باشد، قانون امکان ادامه فعالیت کاری را در دوره انتظار به رسمیت می‌شناسد، مشروط به اینکه سایر شرایط قانونی نیز رعایت شده باشد.

در عمل، هنگام شروع یا ادامه کار، بهتر است علاوه بر گذرنامه و مجوز قبلی، رسید ثبت درخواست نیز در دسترس باشد. کارفرما نیز باید وضعیت اقامتی و نوع درخواست را بررسی کند و صرف اعلام شفاهی کارگر کافی نیست.

وظیفه اطلاع‌رسانی کارفرما

اصلاحات جدید بر شفافیت رابطه میان کارفرما و کارگر خارجی نیز تأکید دارد. کارفرمایی که درخواست nulla osta را ارائه کرده است باید کارگر را به‌موقع از ارتباطات و تصمیم‌های مربوط به روند اداری مطلع کند. این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت دارد که اداره مهاجرت درخواست تکمیل مدارک، تأیید اطلاعات یا اعلام نتیجه منفی می‌کند.

برای کارگر خارجی، دسترسی مستقیم و سریع به این مکاتبات می‌تواند مانع از از دست رفتن مهلت‌ها یا بسته شدن پرونده به دلیل عدم پاسخ شود.

اگر Questura از مهلت قانونی عبور کند

تعیین مهلت ۳۰ یا ۹۰ روزه به این معنا نیست که در صورت عبور اداره از آن، مجوز اقامت به‌طور خودکار صادر شده تلقی می‌شود. با این حال، این مهلت‌ها معیار قانونی مهمی برای ارزیابی تأخیر اداری هستند.

اگر پرونده برای مدت غیرعادی بدون تصمیم باقی بماند، می‌توان ابتدا وضعیت آن را از طریق Questura یا اداره صالح پیگیری کرد و در صورت لزوم از ابزارهای رسمی مانند درخواست دسترسی به پرونده، اخطار اداری یا اقدام قضایی برای مقابله با سکوت یا تأخیر غیرموجه استفاده کرد. انتخاب ابزار مناسب باید بر اساس نوع مجوز، مرحله پرونده و اسناد موجود انجام شود.

نتیجه عملی

اصلاحات ۲۰۲۶ در نظام مجوز واحد کار، صرفاً یک تغییر فنی در متن قانون نیست. برای کارگر خارجی، مهم‌ترین نکات عملی عبارت‌اند از آماده کردن زودهنگام تمدید، نگهداری رسید درخواست، پاسخ سریع به درخواست‌های تکمیلی، بررسی ارتباطات کارفرما و توجه به این نکته که مهلت ۳۰ روزه از زمان تکمیل پرونده محاسبه می‌شود.

در پرونده‌هایی که صدور یا تمدید مجوز با تأخیر طولانی روبه‌رو شده است، بهتر است وضعیت حقوقی فرد به‌صورت موردی بررسی شود؛ زیرا نوع مجوز، وضعیت شغلی، زمان ثبت درخواست و علت تأخیر می‌تواند بر راهکار حقوقی مناسب اثر مستقیم داشته باشد.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

پیوستن خانواده در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: شرط دو سال اقامت، درآمد و مهلت ۱۵۰ روزه

قواعد پیوستن اعضای خانواده در ایتالیا در سال ۲۰۲۶ نسبت به گذشته سخت‌گیرانه‌تر و در عین حال دیجیتالی‌تر شده است. مهم‌ترین نکات برای متقاضیان، شرط دو سال اقامت قانونی و پیوسته برای بسیاری از درخواست‌ها، افزایش مهلت صدور نولا اوستا تا ۱۵۰ روز، کنترل دقیق‌تر مسکن و لزوم اثبات درآمد کافی است.

شرط دو سال اقامت قانونی

بر اساس مقررات جاری قانون مهاجرت ایتالیا، اتباع خارجی که می‌خواهند برای برخی اعضای خانواده خود درخواست پیوستن خانوادگی ارائه کنند، اصولاً باید در زمان ثبت درخواست حداقل دو سال اقامت قانونی و بدون وقفه در ایتالیا داشته باشند.

این شرط برای دارندگان حمایت بین‌المللی به همان شکل اعمال نمی‌شود. همچنین برای پیوستن فرزندان زیر هجده سال، شرط دو سال اقامت مانع ارائه درخواست نیست. برای همسر، بعضی فرزندان بالغ دارای شرایط خاص و والدین، لازم است پیش از ثبت پرونده وجود این شرط بررسی شود.

چه اعضای خانواده‌ای را می‌توان ملحق کرد؟

در چارچوب ماده ۲۹ قانون مهاجرت ایتالیا، پیوستن خانوادگی معمولاً برای همسر که از نظر قانونی جدا نشده و حداقل هجده سال دارد، فرزندان نابالغ، بعضی فرزندان بالغ کاملاً وابسته به دلیل وضعیت شدید سلامتی و نیز والدین وابسته در شرایط مشخص امکان‌پذیر است.

درآمد لازم در سال ۲۰۲۶

مبنای محاسبه درآمد، مبلغ سالانه Assegno Sociale است که در سال ۲۰۲۶ برابر با ۷٬۱۰۱٫۱۲ یورو است. برای یک عضو خانواده، حداقل درآمد نمونه حدود ۱۰٬۶۵۱٫۶۸ یورو، برای دو عضو حدود ۱۴٬۲۰۲٫۲۴ یورو و برای سه عضو حدود ۱۷٬۷۵۲٫۸۰ یورو است. در موارد قانونی، درآمد اعضای خانواده هم‌خانه نیز می‌تواند در محاسبه مورد توجه قرار گیرد.

مسکن مناسب

ارائه قرارداد اجاره به تنهایی کافی نیست. متقاضی معمولاً باید گواهی مناسب بودن مسکن از نظر بهداشتی و ظرفیت سکونت را ارائه کند. همچنین تعداد ساکنان و تناسب متراژ با افرادی که قرار است در خانه زندگی کنند بررسی می‌شود.

درخواست دیجیتالی

درخواست نولا اوستا از طریق Portale ALI وزارت کشور ثبت می‌شود و مدارک مربوط به اجازه اقامت، درآمد، مسکن و وضعیت خانوادگی باید در سامانه بارگذاری شود. بسیاری از Prefetturaها در سال ۲۰۲۶ رسیدگی را به صورت کاملاً الکترونیکی انجام می‌دهند؛ بنابراین بررسی منظم پیام‌ها و درخواست‌های تکمیل مدارک اهمیت دارد.

مهلت ۱۵۰ روزه

مهلت قانونی صدور نولا اوستا برای پیوستن خانوادگی از ۹۰ روز به ۱۵۰ روز افزایش یافته است. پس از صدور نولا اوستا، مرحله کنسولی آغاز می‌شود و کنسولگری یا سفارت ایتالیا رابطه خانوادگی و مدارک ثبت احوال را بررسی می‌کند.

اخطار قبل از رد

اگر Prefettura پیش از رد پرونده preavviso di rigetto صادر کند، این اخطار تصمیم نهایی نیست. معمولاً فرصت محدودی برای ارائه توضیحات و مدارک تکمیلی وجود دارد. برخی Prefetturaها در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده‌اند که تکمیل مدارک باید فقط از طریق سامانه انجام شود؛ بنابراین باید دقیقاً از دستور همان اداره پیروی کرد.

نکته عملی

پیش از ثبت درخواست بهتر است چهار موضوع جداگانه کنترل شود: مدت اقامت قانونی، وضعیت دقیق عضو خانواده، درآمد قابل اثبات و ظرفیت قانونی مسکن. بسیاری از مشکلات پرونده‌ها از نقص در یکی از همین عناصر ناشی می‌شود.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

متقاضیان پناهندگی در ایتالیا از چه زمانی می‌توانند کار کنند؟ قانون ۲۰۲۶ مهلت را به ۹۰ روز افزایش داد

از سال ۲۰۲۶ یک تغییر مهم در ایتالیا برای متقاضیان حمایت بین‌المللی به اجرا درآمده است: امکان شروع کار دیگر پس از ۶۰ روز از ارائه درخواست ایجاد نمی‌شود، بلکه در قاعده جدید باید ۹۰ روز از «رسمی‌شدن» درخواست گذشته باشد. این تفاوت ظاهراً کوچک، در عمل برای زمان استخدام، قرارداد کار و اثبات حق اشتغال اهمیت زیادی دارد.

این تغییر با فرمان قانونی شماره ۱۰۰ مورخ ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ وارد نظام حقوقی ایتالیا شد و سپس بدون تغییر با قانون شماره ۱۴۵ مورخ ۷ اوت ۲۰۲۶ به قانون تبدیل شد. مقررات جدید بخشی از اجرای «پیمان اروپایی مهاجرت و پناهندگی» در ایتالیا است و مستقیماً بر وضعیت اشخاصی اثر می‌گذارد که در انتظار تصمیم کمیسیون سرزمینی درباره درخواست حمایت بین‌المللی خود هستند.

قاعده جدید ۹۰ روزه دقیقاً چیست؟

ماده ۲۲ فرمان تقنینی شماره ۱۴۲ سال ۲۰۱۵، در متن اصلاح‌شده، مقرر می‌کند که سند مربوط به درخواست حمایت بین‌المللی پس از گذشت ۹۰ روز از رسمی‌شدن درخواست، امکان انجام کار را فراهم می‌کند؛ مشروط بر اینکه رسیدگی به درخواست هنوز پایان نیافته باشد و تأخیر در تصمیم‌گیری قابل انتساب به خود متقاضی نباشد.

بنابراین صرف ارائه درخواست پناهندگی به معنی امکان شروع فوری کار نیست. متقاضی باید منتظر پایان دوره ۹۰ روزه باشد. پس از آن، اگر هنوز تصمیم نهایی اداری درباره درخواست صادر نشده باشد و متقاضی نیز با عدم حضور، عدم همکاری یا رفتار دیگری باعث توقف پرونده نشده باشد، امکان اشتغال قانونی ایجاد می‌شود.

۹۰ روز از چه تاریخی محاسبه می‌شود؟

این نکته یکی از مهم‌ترین آثار عملی اصلاحات سال ۲۰۲۶ است. قانون جدید دیگر از «تاریخ ارائه درخواست» سخن نمی‌گوید، بلکه معیار را «تاریخ رسمی‌شدن درخواست» قرار داده است. در مرحله انتقالی فعلی، از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست حمایت بین‌المللی در زمان ثبت آن نزد اداره پلیس مهاجرت یا پلیس مرزی، شخصاً رسمی‌شده تلقی می‌شود.

در نتیجه، برای محاسبه مهلت ۹۰ روزه باید به تاریخ ثبت رسمی پرونده توجه کرد. اگر شخص در یک تاریخ تمایل خود به درخواست پناهندگی را اعلام کرده باشد اما ثبت رسمی در تاریخ دیگری انجام شده باشد، تعیین تاریخ صحیح می‌تواند برای حق اشتغال اهمیت اساسی پیدا کند. به همین دلیل حفظ رسیدها، برگه‌های ثبت، شماره پرونده و هر سندی که تاریخ ثبت درخواست را نشان می‌دهد بسیار مهم است.

برای درخواست‌هایی که قبل از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ ارائه شده‌اند چه اتفاقی می‌افتد؟

قانون یک قاعده انتقالی روشن دارد. برای پرونده‌های اداری یا قضایی که در نتیجه درخواست حمایت بین‌المللی ارائه‌شده پیش از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ آغاز شده‌اند، مقررات قبلی تا پایان همان پرونده ادامه پیدا می‌کند. بنابراین در این پرونده‌ها باید قاعده سابق را نیز بررسی کرد و نمی‌توان به‌طور خودکار مهلت جدید ۹۰ روزه را اعمال کرد.

این تفکیک میان درخواست‌های قبل و بعد از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ می‌تواند در عمل تعیین‌کننده باشد، زیرا ممکن است دو متقاضی که در یک زمان در ایتالیا حضور دارند، فقط به دلیل تاریخ متفاوت ثبت درخواست، تحت دو رژیم زمانی متفاوت قرار گیرند.

مدرکی که در زمان ثبت درخواست تحویل می‌شود چه اهمیتی دارد؟

در نظام جدید، هنگام ثبت درخواست، اداره پلیس یا پلیس مرزی باید یک سند اسمی به متقاضی تحویل دهد که شامل کد واحد هویتی، عکس، مشخصات اعلام‌شده و تاریخ ثبت است. این سند نشان می‌دهد که درخواست به‌طور رسمی در سیستم ثبت شده و برای شناسایی دارنده نیز قابل استفاده است.

برای اشتغال، مهم است که کارفرما و در صورت لزوم مشاور کار یا اداره مربوط بتوانند وضعیت قانونی متقاضی و تاریخ شروع دوره ۹۰ روزه را به‌درستی بررسی کنند. اگر سند تحویلی مبهم، ناقص یا فاقد تاریخ روشن باشد، بهتر است موضوع به‌صورت کتبی از Questura پیگیری شود، زیرا یک اشتباه اداری در تعیین تاریخ می‌تواند عملاً شروع کار را به تأخیر بیندازد.

حق کار به معنی تبدیل پرونده پناهندگی به اقامت کاری نیست

باید میان «اجازه کار در زمان رسیدگی به درخواست پناهندگی» و «اجازه اقامت برای کار» تفاوت گذاشت. امکان اشتغال پس از ۹۰ روز به این معنی نیست که پرونده حمایت بین‌المللی به پرونده مهاجرت کاری تبدیل شده یا نتیجه آن از پیش تعیین شده است. درخواست حمایت بین‌المللی مسیر حقوقی مستقل خود را ادامه می‌دهد و کمیسیون باید درباره وجود یا عدم وجود شرایط حمایت تصمیم بگیرد.

در عین حال، داشتن یک رابطه کاری قانونی می‌تواند برای زندگی روزمره، استقلال اقتصادی و مسیر ادغام اجتماعی متقاضی اهمیت زیادی داشته باشد. اما قرارداد کار به‌تنهایی تضمین‌کننده پذیرش درخواست حمایت نیست و نباید میان این دو موضوع خلط ایجاد شود.

اگر ۹۰ روز گذشته باشد اما کارفرما یا اداره حق کار را نپذیرد چه باید کرد؟

در چنین حالتی ابتدا باید تاریخ رسمی‌شدن درخواست و وضعیت پرونده بررسی شود. اگر ۹۰ روز سپری شده، رسیدگی هنوز خاتمه نیافته و تأخیر نیز به متقاضی قابل انتساب نیست، مبنای قانونی برای اشتغال وجود دارد. در صورت امتناع یا تردید اداره، مناسب است درخواست توضیح کتبی مطرح شود و در موارد لازم از طریق وکیل یا نهادهای تخصصی مهاجرت پیگیری صورت گیرد.

در پرونده‌های مهاجرتی، اختلاف میان تاریخ اعلام تمایل به پناهندگی، تاریخ ثبت، تاریخ رسمی‌شدن و تاریخ صدور سند می‌تواند آثار حقوقی واقعی داشته باشد. به همین دلیل، پس از اصلاحات ۲۰۲۶، توجه به تاریخ‌های دقیق پرونده بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.

برای متقاضیان حمایت بین‌المللی که پس از ۱۲ ژوئن ۲۰۲۶ درخواست خود را ثبت کرده‌اند، قاعده عملی روشن است: ۹۰ روز از تاریخ رسمی‌شدن درخواست را محاسبه کنید، مدارک ثبت را نگه دارید و اگر پرونده هنوز بدون تقصیر شما در حال رسیدگی است، امکان اشتغال قانونی را بر اساس مقررات جدید بررسی کنید.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

پیوستن به عضو خانواده ایتالیایی یا اروپایی در سال ۲۰۲۶: ویزای مستقیم بدون نولا اوستا

اگر همسر، پدر، مادر یا فرزند شما شهروند ایتالیا یا یکی از کشورهای اتحادیه اروپا باشد و در ایتالیا زندگی کند، مسیر ورود خانوادگی شما با الحاق خانواده عادی اتباع غیراروپایی یکسان نیست. در این وضعیت، برای اعضای خانواده‌ای که در مقررات اتحادیه اروپا تعریف شده‌اند، اصولاً نیازی به دریافت نولا اوستا از Sportello Unico per l’Immigrazione در Prefettura نیست و درخواست ویزا مستقیماً نزد سفارت یا کنسولگری ایتالیا مطرح می‌شود.

چه کسانی مشمول این مسیر هستند؟

همسر، شریک ثبت‌شده در مواردی که قانون آن را به رسمیت بشناسد، فرزندان مستقیم زیر ۲۱ سال یا فرزندان وابسته از نظر اقتصادی، و والدین مستقیم یا والدین همسر که تحت تکفل باشند، از جمله اعضای خانواده‌ای هستند که می‌توانند از این مسیر استفاده کنند. برای فرزند بالای ۲۱ سال یا والدین، صرف وجود رابطه خانوادگی کافی نیست و وابستگی اقتصادی واقعی باید با مدارک مناسب اثبات شود.

تفاوت با الحاق خانواده عادی

وقتی شخص مقیم ایتالیا خود تبعه غیراروپایی است، مسیر معمول الحاق خانواده از طریق درخواست نولا اوستا نزد Sportello Unico در Prefettura آغاز می‌شود و شرایطی مانند نوع اجازه اقامت، درآمد، مسکن و در برخی موارد مدت اقامت قانونی بررسی می‌شود. اما برای عضو خانواده خارجی شهروند ایتالیایی یا اروپایی، مسیر متفاوت است و درخواست ویزا مستقیماً در نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی انجام می‌شود. بنابراین، نباید این دو روند با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

ویزای ملی نوع D برای زندگی خانوادگی

از اول ژوئن ۲۰۲۴، برای اعضای خانواده خارجی شهروندان ایتالیایی یا اتحادیه اروپا که قصد دارند به طور پایدار به عضو خانواده خود در ایتالیا بپیوندند، ویزای ملی نوع D برای دلایل خانوادگی صادر می‌شود، مشروط بر وجود شرایط قانونی. این ویزا با ویزای کوتاه‌مدت گردشگری یا دیدار خانوادگی متفاوت است، زیرا هدف آن ورود برای اقامت پایدار است.

مدارک معمولاً شامل فرم درخواست، گذرنامه معتبر، عکس، مدارک رسمی اثبات رابطه خانوادگی و اعلامیه شهروند ایتالیایی یا اروپایی درباره رابطه خانوادگی و اقامت در ایتالیا است. در مواردی که وابستگی اقتصادی شرط است، باید اسناد کافی برای اثبات تحت تکفل بودن ارائه شود.

وضعیت متقاضیان ایرانی در سال ۲۰۲۶

سفارت ایتالیا در تهران در ۱۱ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرده است که ارائه همه خدمات کنسولی پس از بازگشایی، از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ از سر گرفته شده است. برای دسته‌های مختلف ویزا، رزرو وقت از طریق مرکز رسمی VisaMetric انجام می‌شود. بنابراین متقاضیان ایرانی باید علاوه بر قواعد حقوقی، دستورالعمل‌های جاری سفارت و مرکز ویزا را نیز بررسی کنند.

در این پرونده‌ها، صرف ارائه سند ازدواج یا مدرک خانوادگی همیشه کافی نیست. اسناد صادرشده در ایران باید از نظر ترجمه، تأیید و قابلیت استفاده در ایتالیا به‌درستی آماده شوند و در صورت درخواست کنسولگری، مدارک تکمیلی ارائه شود.

پس از ورود به ایتالیا

ورود با ویزای خانوادگی پایان روند نیست. عضو خانواده غیراروپایی باید پس از ورود برای دریافت عنوان اقامت مناسب اقدام کند. نوع دقیق مدرک اقامت می‌تواند بسته به وضعیت شهروند ایتالیایی یا اروپایی و اعمال حق آزادی رفت‌وآمد اتحادیه اروپا متفاوت باشد.

در بسیاری از Questuraها امکان درخواست از طریق سامانه PrenotaFacile یا کیت پستی وجود دارد. معمولاً گذرنامه، ویزا و مهر ورود، مدرک هویت عضو خانواده ایتالیایی یا اروپایی، مدرک رابطه خانوادگی، مدارک محل سکونت و در موارد لازم مدارک اقتصادی درخواست می‌شود. بهتر است این مرحله بلافاصله پس از ورود و مطابق دستورالعمل Questura محل اقامت آغاز شود.

اگر ویزا رد شود

در صورت رد ویزای خانوادگی، باید دقیقاً بررسی شود که کدام شرط مورد اختلاف قرار گرفته است: رابطه خانوادگی، وابستگی اقتصادی، اعتبار اسناد یا شرایط دیگری که اداره اعلام کرده است. در این نوع پرونده‌ها، مقررات ملی همراه با قواعد اتحادیه اروپا درباره حقوق اعضای خانواده شهروندان اروپایی اهمیت دارد و تصمیم رد باید از نظر حقوقی و اسنادی به‌صورت موردی بررسی شود.

نکته عملی

اگر فردی به دلیل ازدواج یا رابطه مستقیم خانوادگی با شهروند ایتالیایی یا اروپایی قصد ورود به ایتالیا را دارد، نخست باید روشن شود که آیا اصلاً نولا اوستا لازم است یا خیر. در بسیاری از این پرونده‌ها پاسخ منفی است. انتخاب مسیر درست از ابتدا می‌تواند از ماه‌ها تأخیر و رفت‌وآمد اداری غیرضروری جلوگیری کند.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

۱۴۰۵ شهریور ۷, شنبه

از دست دادن شغل در ایتالیا: اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» و محدودیت‌های آن در سال ۲۰۲۶

برای یک شهروند غیراروپایی، پایان یافتن قرارداد کار یا اخراج از شغل به‌خودیِ خود به معنای از دست دادن فوری حق اقامت در ایتالیا نیست. قانون مهاجرت ایتالیا برای بسیاری از دارندگان اجازه اقامت کاری، سازوکاری به نام «permesso di soggiorno per attesa occupazione» پیش‌بینی کرده است تا فرد بتواند برای مدتی قانونی در کشور بماند و شغل جدیدی پیدا کند. با این حال، این امکان یک «راه عمومی برای قانونی کردن اقامت» نیست و در سال ۲۰۲۶ دادگاه اداری نیز مرزهای آن را با صراحت بیشتری مشخص کرده است.

پس از از دست دادن کار چه اتفاقی برای اجازه اقامت می‌افتد؟

بر اساس ماده ۲۲، بند ۱۱، قانون واحد مهاجرت ایتالیا (Testo Unico Immigrazione)، اگر یک کارگر خارجی که به‌طور قانونی در ایتالیا اقامت دارد شغل خود را در نتیجه اخراج، پایان قرارداد یا حتی استعفا از دست بدهد، اصل بر این نیست که اجازه اقامت او فوراً بی‌اعتبار شود. به‌جز موارد مربوط به کار فصلی، شخص می‌تواند برای مدت باقی‌مانده اعتبار اجازه اقامت و در هر حال برای دوره‌ای که معمولاً کمتر از یک سال نیست، در فهرست‌های مربوط به جویندگان کار ثبت شود. اگر فرد از حمایت‌های درآمدی ناشی از بیکاری برخوردار باشد و مدت آن بیش از این دوره باشد، وضعیت اقامتی می‌تواند با مدت آن حمایت نیز ارتباط پیدا کند.

در عمل، مراجعه سریع به Centro per l’Impiego و ثبت وضعیت جست‌وجوی کار اهمیت اساسی دارد. نگهداری اسناد مربوط به پایان رابطه کاری، ارتباطات کارفرما، ثبت در مرکز اشتغال و هر مدرکی که نشان دهد فرد واقعاً در حال جست‌وجوی کار جدید است، می‌تواند در مرحله صدور یا تمدید اجازه اقامت تعیین‌کننده باشد.

تفاوت میان «از دست دادن شغل» و «شکست از ابتدا در روند ورود کاری»

یکی از نکات مهمی که در رویه قضایی سال ۲۰۲۶ مورد تأکید قرار گرفته این است که اجازه اقامت برای «انتظار اشتغال» مخصوص فردی است که پیش‌تر به‌طور قانونی وارد چرخه اقامت و کار شده و سپس شغل خود را از دست داده است. این عنوان اقامتی نمی‌تواند همیشه برای جبران یک روند ورود کاری که از ابتدا فاقد شرایط قانونی بوده استفاده شود.

دادگاه اداری منطقه‌ای لومباردیا، شعبه برشا، در رأی شماره ۴۷۷ مورخ ۲ آوریل ۲۰۲۶ تصریح کرده است که اگر روند ورود قانونی برای کار به دلیل نبود شرایط لازم برای صدور nulla osta از ابتدا به نتیجه نرسیده باشد، صرف این‌که کارگر شخصاً مقصر نبوده، برای دریافت اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» کافی نیست. دادگاه تأکید کرده است که در غیر این صورت، این عنوان اقامتی می‌توانست به ابزاری برای دور زدن شرایط قانونی ورود کاری تبدیل شود.

بنابراین باید میان دو وضعیت کاملاً متفاوت تمایز گذاشت: نخست، فردی که دارای وضعیت اقامتی و کاری معتبر بوده و بعداً شغل خود را از دست می‌دهد؛ دوم، فردی که روند ورود او برای کار اساساً به دلیل فقدان شرایط قانونی کامل نشده است. در وضعیت نخست، حمایت قانونی «انتظار اشتغال» می‌تواند قابل استفاده باشد؛ در وضعیت دوم، نمی‌توان به‌طور خودکار به این راه‌حل تکیه کرد.

آیا این اجازه اقامت بیش از یک سال قابل تمدید است؟

مدت یک‌ساله را نباید همیشه به‌عنوان یک سقف مطلق در نظر گرفت. وزارت کشور پیش‌تر روشن کرده است که در موارد خاص، تمدید اجازه اقامت برای انتظار اشتغال می‌تواند فراتر از یک سال نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این مرحله، ارزیابی Questura صرفاً به وجود یا نبود یک قرارداد کار محدود نمی‌شود و می‌تواند وضعیت واقعی زندگی شخص در ایتالیا را نیز در بر گیرد.

از جمله عواملی که ممکن است اهمیت داشته باشند می‌توان به وجود منابع مالی کافی مطابق معیارهای قانونی، پیوندهای خانوادگی، مدت اقامت در ایتالیا، میزان ادغام اجتماعی، سابقه شغلی و همچنین وضعیت کلی فرد اشاره کرد. به همین دلیل، در پرونده‌ای که فرد هنوز شغل جدید پیدا نکرده است، ارائه یک پرونده مستند درباره زندگی خانوادگی، منابع اقتصادی، مسیر اشتغال و ادغام در جامعه می‌تواند تفاوت مهمی ایجاد کند.

یک نکته جدید و عملی در سال ۲۰۲۶: برخی حقوق اجتماعی

در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶، INPS با پیام شماره ۲۰۵ اعلام کرد که دارندگان اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» می‌توانند، در صورت داشتن سایر شرایط قانونی، برای Assegno Unico e Universale و Bonus Asilo Nido نیز درخواست دهند. این تغییر پس از چند رأی دادگاه‌های ایتالیا صورت گرفت که این نوع اجازه اقامت را در چارچوب «permesso unico lavoro» قابل ارزیابی دانسته بودند.

با این حال، INPS تصریح کرده است که این پرداخت‌ها در حال حاضر با نوعی شرط و ذخیره حقوقی انجام می‌شوند، زیرا موضوع همچنان می‌تواند در نتیجه رسیدگی‌های قضایی بالاتر تغییر کند. بنابراین کسانی که بر مبنای این عنوان اقامتی درخواست مزایا می‌کنند باید از این وضعیت حقوقی موقت آگاه باشند.

در عمل چه باید کرد؟

فردی که شغل خود را از دست داده نباید منتظر پایان اعتبار اجازه اقامت بماند. ثبت وضعیت در Centro per l’Impiego، نگهداری مدارک پایان کار، بررسی امکان دریافت حمایت بیکاری، آماده‌سازی درخواست اقامتی از طریق مسیر اداری مربوط و کنترل دقیق زمان انقضای اجازه اقامت از اقدامات اساسی هستند. درخواست این نوع اجازه اقامت معمولاً از طریق کیت پستی و دفاتر دارای Sportello Amico انجام می‌شود و مدارک مربوط به وضعیت اشتغال باید با دقت ضمیمه شوند.

اگر Questura درخواست را رد کند، یا اگر پرونده برای مدت غیرمعقول بدون تصمیم باقی بماند، باید بررسی شود که آیا شرایط اعتراض اداری یا قضایی وجود دارد. در چنین پرونده‌هایی، جزئیات اهمیت زیادی دارند: نوع اجازه اقامت قبلی، نحوه پایان رابطه کاری، تاریخ ثبت در مرکز اشتغال، وضعیت درآمدی و خانوادگی و نیز این‌که ورود اولیه به ایتالیا بر چه مبنای قانونی انجام شده است.

از دست دادن شغل در ایتالیا لزوماً به معنای از دست دادن اقامت نیست، اما این حمایت قانونی زمانی مؤثر است که فرد به‌موقع اقدام کند و بتواند نشان دهد که اقامت قبلی او قانونی بوده و اکنون واقعاً در مسیر یافتن شغل جدید قرار دارد. اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» یک ابزار حمایتی برای جلوگیری از بی‌قاعده شدن وضعیت اقامت است، نه یک جایگزین برای شرایط قانونی ورود به ایتالیا.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.