وکیل مهاجرتAvv. Fabio Loscerbo

وبلاگ رسمی "Avv. Fabio Loscerbo" به وبلاگ رسمی Avv. Fabio Loscerbo خوش آمدید. این وبلاگ به موضوعات حقوق مهاجرت، حمایت‌های بین‌المللی و مکمل و دفاع از حقوق بنیادی اختصاص دارد. از طریق مقالات، تحلیل‌های قضایی و راهنمایی‌های کاربردی، تلاش می‌کنیم اطلاعات حقوقی مفیدی ارائه دهیم. هدف ما حمایت از وکلا، فعالان حقوقی و مهاجران برای درک بهتر قوانین و حقوق آن‌هاست. Avv. Fabio Loscerbo

۱۴۰۵ شهریور ۷, شنبه

از دست دادن شغل در ایتالیا: اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» و محدودیت‌های آن در سال ۲۰۲۶

برای یک شهروند غیراروپایی، پایان یافتن قرارداد کار یا اخراج از شغل به‌خودیِ خود به معنای از دست دادن فوری حق اقامت در ایتالیا نیست. قانون مهاجرت ایتالیا برای بسیاری از دارندگان اجازه اقامت کاری، سازوکاری به نام «permesso di soggiorno per attesa occupazione» پیش‌بینی کرده است تا فرد بتواند برای مدتی قانونی در کشور بماند و شغل جدیدی پیدا کند. با این حال، این امکان یک «راه عمومی برای قانونی کردن اقامت» نیست و در سال ۲۰۲۶ دادگاه اداری نیز مرزهای آن را با صراحت بیشتری مشخص کرده است.

پس از از دست دادن کار چه اتفاقی برای اجازه اقامت می‌افتد؟

بر اساس ماده ۲۲، بند ۱۱، قانون واحد مهاجرت ایتالیا (Testo Unico Immigrazione)، اگر یک کارگر خارجی که به‌طور قانونی در ایتالیا اقامت دارد شغل خود را در نتیجه اخراج، پایان قرارداد یا حتی استعفا از دست بدهد، اصل بر این نیست که اجازه اقامت او فوراً بی‌اعتبار شود. به‌جز موارد مربوط به کار فصلی، شخص می‌تواند برای مدت باقی‌مانده اعتبار اجازه اقامت و در هر حال برای دوره‌ای که معمولاً کمتر از یک سال نیست، در فهرست‌های مربوط به جویندگان کار ثبت شود. اگر فرد از حمایت‌های درآمدی ناشی از بیکاری برخوردار باشد و مدت آن بیش از این دوره باشد، وضعیت اقامتی می‌تواند با مدت آن حمایت نیز ارتباط پیدا کند.

در عمل، مراجعه سریع به Centro per l’Impiego و ثبت وضعیت جست‌وجوی کار اهمیت اساسی دارد. نگهداری اسناد مربوط به پایان رابطه کاری، ارتباطات کارفرما، ثبت در مرکز اشتغال و هر مدرکی که نشان دهد فرد واقعاً در حال جست‌وجوی کار جدید است، می‌تواند در مرحله صدور یا تمدید اجازه اقامت تعیین‌کننده باشد.

تفاوت میان «از دست دادن شغل» و «شکست از ابتدا در روند ورود کاری»

یکی از نکات مهمی که در رویه قضایی سال ۲۰۲۶ مورد تأکید قرار گرفته این است که اجازه اقامت برای «انتظار اشتغال» مخصوص فردی است که پیش‌تر به‌طور قانونی وارد چرخه اقامت و کار شده و سپس شغل خود را از دست داده است. این عنوان اقامتی نمی‌تواند همیشه برای جبران یک روند ورود کاری که از ابتدا فاقد شرایط قانونی بوده استفاده شود.

دادگاه اداری منطقه‌ای لومباردیا، شعبه برشا، در رأی شماره ۴۷۷ مورخ ۲ آوریل ۲۰۲۶ تصریح کرده است که اگر روند ورود قانونی برای کار به دلیل نبود شرایط لازم برای صدور nulla osta از ابتدا به نتیجه نرسیده باشد، صرف این‌که کارگر شخصاً مقصر نبوده، برای دریافت اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» کافی نیست. دادگاه تأکید کرده است که در غیر این صورت، این عنوان اقامتی می‌توانست به ابزاری برای دور زدن شرایط قانونی ورود کاری تبدیل شود.

بنابراین باید میان دو وضعیت کاملاً متفاوت تمایز گذاشت: نخست، فردی که دارای وضعیت اقامتی و کاری معتبر بوده و بعداً شغل خود را از دست می‌دهد؛ دوم، فردی که روند ورود او برای کار اساساً به دلیل فقدان شرایط قانونی کامل نشده است. در وضعیت نخست، حمایت قانونی «انتظار اشتغال» می‌تواند قابل استفاده باشد؛ در وضعیت دوم، نمی‌توان به‌طور خودکار به این راه‌حل تکیه کرد.

آیا این اجازه اقامت بیش از یک سال قابل تمدید است؟

مدت یک‌ساله را نباید همیشه به‌عنوان یک سقف مطلق در نظر گرفت. وزارت کشور پیش‌تر روشن کرده است که در موارد خاص، تمدید اجازه اقامت برای انتظار اشتغال می‌تواند فراتر از یک سال نیز مورد بررسی قرار گیرد. در این مرحله، ارزیابی Questura صرفاً به وجود یا نبود یک قرارداد کار محدود نمی‌شود و می‌تواند وضعیت واقعی زندگی شخص در ایتالیا را نیز در بر گیرد.

از جمله عواملی که ممکن است اهمیت داشته باشند می‌توان به وجود منابع مالی کافی مطابق معیارهای قانونی، پیوندهای خانوادگی، مدت اقامت در ایتالیا، میزان ادغام اجتماعی، سابقه شغلی و همچنین وضعیت کلی فرد اشاره کرد. به همین دلیل، در پرونده‌ای که فرد هنوز شغل جدید پیدا نکرده است، ارائه یک پرونده مستند درباره زندگی خانوادگی، منابع اقتصادی، مسیر اشتغال و ادغام در جامعه می‌تواند تفاوت مهمی ایجاد کند.

یک نکته جدید و عملی در سال ۲۰۲۶: برخی حقوق اجتماعی

در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶، INPS با پیام شماره ۲۰۵ اعلام کرد که دارندگان اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» می‌توانند، در صورت داشتن سایر شرایط قانونی، برای Assegno Unico e Universale و Bonus Asilo Nido نیز درخواست دهند. این تغییر پس از چند رأی دادگاه‌های ایتالیا صورت گرفت که این نوع اجازه اقامت را در چارچوب «permesso unico lavoro» قابل ارزیابی دانسته بودند.

با این حال، INPS تصریح کرده است که این پرداخت‌ها در حال حاضر با نوعی شرط و ذخیره حقوقی انجام می‌شوند، زیرا موضوع همچنان می‌تواند در نتیجه رسیدگی‌های قضایی بالاتر تغییر کند. بنابراین کسانی که بر مبنای این عنوان اقامتی درخواست مزایا می‌کنند باید از این وضعیت حقوقی موقت آگاه باشند.

در عمل چه باید کرد؟

فردی که شغل خود را از دست داده نباید منتظر پایان اعتبار اجازه اقامت بماند. ثبت وضعیت در Centro per l’Impiego، نگهداری مدارک پایان کار، بررسی امکان دریافت حمایت بیکاری، آماده‌سازی درخواست اقامتی از طریق مسیر اداری مربوط و کنترل دقیق زمان انقضای اجازه اقامت از اقدامات اساسی هستند. درخواست این نوع اجازه اقامت معمولاً از طریق کیت پستی و دفاتر دارای Sportello Amico انجام می‌شود و مدارک مربوط به وضعیت اشتغال باید با دقت ضمیمه شوند.

اگر Questura درخواست را رد کند، یا اگر پرونده برای مدت غیرمعقول بدون تصمیم باقی بماند، باید بررسی شود که آیا شرایط اعتراض اداری یا قضایی وجود دارد. در چنین پرونده‌هایی، جزئیات اهمیت زیادی دارند: نوع اجازه اقامت قبلی، نحوه پایان رابطه کاری، تاریخ ثبت در مرکز اشتغال، وضعیت درآمدی و خانوادگی و نیز این‌که ورود اولیه به ایتالیا بر چه مبنای قانونی انجام شده است.

از دست دادن شغل در ایتالیا لزوماً به معنای از دست دادن اقامت نیست، اما این حمایت قانونی زمانی مؤثر است که فرد به‌موقع اقدام کند و بتواند نشان دهد که اقامت قبلی او قانونی بوده و اکنون واقعاً در مسیر یافتن شغل جدید قرار دارد. اجازه اقامت «در انتظار اشتغال» یک ابزار حمایتی برای جلوگیری از بی‌قاعده شدن وضعیت اقامت است، نه یک جایگزین برای شرایط قانونی ورود به ایتالیا.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: بدون سهمیه و بدون انتظار برای «کلیک‌دی»

در سال ۲۰۲۶، یکی از مهم‌ترین فرصت‌های عملی برای دانشجویان خارجی در ایتالیا این است که تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به اجازه اقامت کاری، در چارچوب مقررات فعلی، به‌طور کلی خارج از سهمیه‌های سالانه «Decreto Flussi» انجام می‌شود. بنابراین، در صورت وجود شرایط لازم، دانشجو مجبور نیست برای ارائه درخواست تبدیل منتظر روزهای موسوم به «click day» بماند.

این تغییر از نظر عملی بسیار مهم است، زیرا در گذشته بسیاری از دارندگان اجازه اقامت تحصیلی تصور می‌کردند که برای تبدیل وضعیت خود به کار باید منتظر باز شدن سهمیه‌های سالانه باشند. در چارچوب فعلی، تبدیل اجازه اقامت برای تحصیل به کار تابع سازوکار متفاوتی است و می‌تواند بدون رقابت بر سر سهمیه‌های ورود کارگران از خارج از ایتالیا انجام شود.

تفاوت میان کار با اجازه اقامت تحصیلی و تبدیل آن به اجازه کار

داشتن اجازه اقامت تحصیلی به خودی خود مانع کار نیست. دارنده این نوع اجازه اقامت می‌تواند در حدودی که قانون تعیین کرده است کار کند: حداکثر ۲۰ ساعت در هفته و در مجموع تا ۱٬۰۴۰ ساعت در سال. این امکان برای کسی که می‌خواهد در کنار تحصیل درآمد محدود و قانونی داشته باشد کافی است، اما اگر قرارداد یا فعالیت شغلی از این حدود فراتر برود، معمولاً لازم است وضعیت اقامت از «تحصیل» به «کار» تبدیل شود.

این تفاوت را نباید دست‌کم گرفت. یک قرارداد تمام‌وقت را نمی‌توان صرفاً با تکیه بر اجازه اقامت تحصیلی اجرا کرد. در چنین وضعیتی باید به‌موقع روند تبدیل آغاز شود تا رابطه کاری و وضعیت اقامتی شخص با یکدیگر سازگار باشند.

آیا در سال ۲۰۲۶ سهمیه لازم است؟

برای تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کار، مقررات برنامه‌ریزی جریان‌های ورود برای دوره ۲۰۲۶ تا ۲۰۲۸ امکان ارائه درخواست خارج از سهمیه‌های سالانه را حفظ کرده است. این بدان معناست که تبدیل از تحصیل به کار subordinato یا autonomo در زمره درخواست‌هایی قرار می‌گیرد که به تعداد مشخصی از «quote» محدود نیستند.

در نتیجه، از نظر حقوقی نباید این نوع تبدیل را با ورود یک کارگر جدید از خارج از ایتالیا اشتباه گرفت. در تبدیل، شخص از قبل به‌طور قانونی در ایتالیا حضور دارد و درخواست می‌کند دلیل اقامت قانونی او تغییر کند. همین تفاوت، منطق حقوقی خروج این درخواست‌ها از نظام سهمیه‌بندی را توضیح می‌دهد.

برای کار استخدامی چه فرم‌هایی استفاده می‌شود؟

برای تبدیل به کار استخدامی، انتخاب فرم به وضعیت شخص بستگی دارد. فرم VA برای تبدیل از اجازه اقامت تحصیلی، کارآموزی یا آموزش حرفه‌ای به کار subordinato استفاده می‌شود. در برخی مسیرهای دانشگاهی، از فرم V2 استفاده می‌شود؛ از جمله برای کسانی که در ایتالیا به سن قانونی رسیده‌اند یا در چارچوب شرایط پیش‌بینی‌شده برای تحصیلات دانشگاهی در ایتالیا قرار می‌گیرند.

راهنمای عملی منتشرشده در سال ۲۰۲۶ از سوی برخی Prefetture همچنین میان دانشجویان دانشگاهی و دارندگان اجازه اقامت مربوط به دوره‌های آموزشی، کارآموزی یا آموزش حرفه‌ای تمایز می‌گذارد. برای دوره‌های غیر دانشگاهی، ممکن است تکمیل دوره یا کارآموزی پیش از درخواست تبدیل لازم باشد؛ در حالی که برای برخی دانشجویان دانشگاهی امکان ارائه درخواست حتی پیش از پایان کامل دوره تحصیلی پیش‌بینی شده است.

اگر هدف، کار مستقل باشد چه می‌شود؟

تبدیل به کار مستقل نیز ممکن است. در این حالت معمولاً از فرم‌های Z یا Z2، بسته به وضعیت تحصیلی و مسیر قانونی متقاضی، استفاده می‌شود. اما کار مستقل صرفاً با اعلام قصد راه‌اندازی یک فعالیت اقتصادی محقق نمی‌شود. متقاضی باید نشان دهد که شرایط واقعی و قانونی لازم برای انجام آن فعالیت را دارد، از جمله مجوزها یا ثبت‌های حرفه‌ای احتمالی، منابع اقتصادی کافی و سایر الزامات مربوط به نوع فعالیت.

بنابراین، پیش از انتخاب مسیر کار مستقل باید بررسی شود که فعالیت مورد نظر در ایتالیا آزاد است یا به مجوز، عضویت در یک نظام حرفه‌ای، ثبت در Camera di Commercio یا شرایط خاص دیگری نیاز دارد.

درخواست از کجا ارائه می‌شود؟

درخواست تبدیل از طریق Portale Servizi ALI وزارت کشور ارائه می‌شود. دسترسی به سامانه با هویت دیجیتال، مانند SPID یا CIE، انجام می‌شود. پس از انتخاب نوع صحیح درخواست، مدارک باید در بخش مخصوص بارگذاری شوند. اهمیت این مرحله بسیار زیاد است، زیرا بسیاری از ادارات تأکید می‌کنند که مدارک ناقص یا بارگذاری‌شده خارج از روش تعیین‌شده ممکن است قابل بررسی نباشند.

پس از ارائه درخواست، ارتباطات مربوط به پرونده معمولاً در بخش شخصی کاربر در همان سامانه قابل مشاهده است. بنابراین، فقط ارسال اولیه درخواست کافی نیست؛ متقاضی باید مرتب وضعیت پرونده و بخش «Comunicazioni» را کنترل کند تا در صورت درخواست تکمیل مدارک یا تعیین وقت، مهلت‌ها از دست نروند.

نقش Sportello Unico و Questura

تبدیل اجازه اقامت فرایندی است که چند اداره در آن نقش دارند. Sportello Unico per l’Immigrazione در Prefettura مرحله مربوط به تبدیل و بررسی شرایط کاری را مدیریت می‌کند، در حالی که Questura مسئول صدور نهایی اجازه اقامت است. به همین دلیل، مثبت بودن یک مرحله الزاماً به معنای پایان کامل روند نیست.

پس از نتیجه مثبت بررسی، متقاضی ممکن است برای تکمیل روند نزد Sportello Unico فراخوانده شود و سپس مراحل مربوط به درخواست یا صدور کارت اقامت کاری در برابر Questura ادامه پیدا کند. نگهداری نسخه قرارداد، رسیدهای سامانه، مکاتبات، مدارک درآمدی و هر مدرکی که به درخواست مرتبط است، در تمام طول این روند ضروری است.

اعتبار اجازه اقامت تحصیلی را نادیده نگیرید

از نظر عملی، نباید درخواست تبدیل را تا روزهای پایانی اعتبار اجازه اقامت تحصیلی به تأخیر انداخت. بسیاری از دستورالعمل‌های اداری تأکید می‌کنند که درخواست باید زمانی ارائه شود که وضعیت اقامتی شخص همچنان منظم و قابل اثبات باشد. هرچند درباره برخی وضعیت‌های خاص ممکن است مسائل حقوقی و قضایی متفاوتی مطرح شود، بهترین راه این است که پرونده پیش از پایان اعتبار عنوان اقامت آماده و ارسال شود.

کسی که پیشنهاد شغلی واقعی در اختیار دارد، بهتر است ابتدا نوع قرارداد، ساعات کار، محل کار، وضعیت کارفرما و مدارک مورد نیاز برای تبدیل را بررسی کند و سپس درخواست را در سامانه ثبت کند. اقدام دیرهنگام می‌تواند موضوعی که در اصل ساده است را به اختلاف اداری یا حتی قضایی تبدیل کند.

نکته مهم برای دانشجویان ایرانی

برای بسیاری از دانشجویان ایرانی که تحصیل خود را در ایتالیا آغاز کرده‌اند، تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری می‌تواند مهم‌ترین مرحله برای تثبیت حضور قانونی پس از ورود باشد. مزیت نظام فعلی این است که پیدا کردن یک فرصت شغلی واقعی الزاماً به معنای انتظار برای Decreto Flussi سال بعد نیست. با این حال، خارج بودن از سهمیه به معنای خودکار بودن تبدیل نیست: قرارداد باید واقعی و منطبق با قانون باشد، فرم صحیح انتخاب شود و شرایط مربوط به نوع کار و وضعیت تحصیلی احراز شود.

اگر Prefettura درخواست را رد کند یا روند بدون دلیل برای مدت طولانی متوقف بماند، تصمیم اداری یا سکوت اداره را می‌توان از نظر حقوقی بررسی کرد. در چنین پرونده‌ای، تاریخ ارائه درخواست، رسید سامانه، وضعیت اجازه اقامت، قرارداد کاری و تمامی مکاتبات با اداره اهمیت ویژه‌ای دارند.

نتیجه عملی روشن است: در سال ۲۰۲۶، دانشجویی که در ایتالیا فرصت شغلی مناسبی پیدا می‌کند نباید به‌طور خودکار تصور کند که باید منتظر سهمیه یا click day بماند. تبدیل اجازه اقامت تحصیلی به کاری مسیر مستقلی دارد، اما موفقیت آن به انتخاب درست نوع درخواست و آماده‌سازی دقیق مدارک بستگی دارد.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: پنج سال اقامت، درآمد و آزمون زبان A2

برای بسیاری از شهروندان غیراروپایی که سال‌ها به‌طور قانونی در ایتالیا زندگی کرده‌اند، «اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای مقیمان بلندمدت» یکی از مهم‌ترین مراحل تثبیت وضعیت اقامتی است. این عنوان با یک اجازه اقامت عادی تفاوت اساسی دارد: وضعیت حقوقی آن اصولاً دائمی است، اما برای دریافت آن باید مجموعه‌ای از شرایط مربوط به مدت اقامت، درآمد، زبان ایتالیایی و در برخی موارد وضعیت مسکن رعایت شود.

شرط اصلی: دست‌کم پنج سال اقامت قانونی

بر اساس ماده ۹ قانون واحد مهاجرت ایتالیا، متقاضی باید دست‌کم پنج سال به‌طور قانونی و مستمر در ایتالیا اقامت داشته باشد و در زمان ارائه درخواست دارای اجازه اقامت معتبر باشد. این پنج سال صرفاً به معنای حضور فیزیکی در ایتالیا نیست، بلکه باید بر پایه اقامت قانونی قابل محاسبه باشد.

غیبت‌های کوتاه از ایتالیا لزوماً این دوره را قطع نمی‌کنند. در حالت عادی، غیبت‌هایی که کمتر از شش ماه متوالی باشند و در مجموع طی پنج سال از ده ماه تجاوز نکنند، می‌توانند همچنان در محاسبه دوره پنج‌ساله منظور شوند. در موارد خاص، مانند دلایل جدی و مستند پزشکی یا سایر دلایل مهم، امکان ارزیابی متفاوت نیز وجود دارد.

درآمد لازم در سال ۲۰۲۶

متقاضی باید نشان دهد که درآمدی کمتر از میزان سالانه «کمک‌هزینه اجتماعی» ایتالیا ندارد. برای سال ۲۰۲۶، مبلغ سالانه این شاخص ۷٬۱۰۱٫۱۲ یورو است. بنابراین برای یک فرد تنها، این رقم معیار پایه‌ای ارزیابی درآمد محسوب می‌شود.

اگر درخواست برای اعضای خانواده نیز مطرح شود، میزان درآمد لازم افزایش می‌یابد و بر اساس تعداد اعضای خانواده و معیارهای مقرر در مقررات مربوط به الحاق خانواده محاسبه می‌شود. در چنین پرونده‌هایی، علاوه بر درآمد، ممکن است اثبات مناسب بودن محل سکونت نیز ضروری باشد. به همین دلیل پیش از ارائه درخواست باید وضعیت درآمدی و خانوادگی به‌صورت دقیق بررسی شود، زیرا صرف داشتن پنج سال اقامت برای دریافت این عنوان کافی نیست.

آزمون زبان ایتالیایی در سطح A2

یکی از شرایط مهم، اثبات آشنایی کافی با زبان ایتالیایی در سطح حداقل A2 است. در عمل، بسیاری از متقاضیان باید آزمون زبان مخصوص مقیمان بلندمدت را بگذرانند. درخواست شرکت در آزمون از طریق سامانه الکترونیکی وزارت کشور ارسال می‌شود و Prefettura متقاضی را برای جلسه آزمون دعوت می‌کند.

در صورتی که فرد بدون عذر موجه در آزمون حاضر نشود یا آن را قبول نشود، طبق رویه اعلام‌شده از سوی Prefetture باید ۹۰ روز برای ثبت درخواست جدید آزمون صبر کند. بنابراین بی‌توجهی به تاریخ دعوت می‌تواند فرایند دریافت اجازه اقامت بلندمدت را چند ماه به تأخیر بیندازد.

چه کسانی از آزمون زبان معاف هستند؟

همه متقاضیان الزاماً نیاز به شرکت در آزمون ندارند. از جمله، افراد زیر چهارده سال، اشخاصی که به دلیل سن، بیماری یا معلولیت دارای محدودیت جدی در توانایی یادگیری زبان هستند و این وضعیت توسط مرجع پزشکی عمومی تأیید شده است، و همچنین برخی افرادی که مدرک تحصیلی یا مدرک معتبر زبان ایتالیایی حداقل در سطح A2 دارند، ممکن است از آزمون معاف باشند.

دانشجویان برخی دوره‌های دانشگاهی، دارندگان مدارک تحصیلی ایتالیایی و برخی گروه‌های حرفه‌ای خاص نیز ممکن است با ارائه مدارک مناسب نیازی به شرکت در آزمون نداشته باشند. در این موارد باید به جای ثبت‌نام برای آزمون، مدرکی ارائه شود که معافیت را ثابت کند.

وضعیت ویژه دارندگان حمایت بین‌المللی

دارندگان وضعیت پناهندگی یا حمایت فرعی نیز می‌توانند تحت شرایط مقرر برای اجازه اقامت اتحادیه اروپا برای مقیمان بلندمدت اقدام کنند. برای این افراد، دوره پنج‌ساله از زمان ارائه درخواست حمایت بین‌المللی محاسبه می‌شود و آنان از الزام آزمون زبان ایتالیایی معاف هستند. این تفاوت می‌تواند برای افرادی که سال‌ها پیش درخواست پناهندگی داده‌اند اهمیت عملی زیادی داشته باشد.

این اجازه اقامت دائمی است، اما کارت آن تاریخ دارد

یکی از نکات مهمی که گاه باعث سوءتفاهم می‌شود این است که «وضعیت مقیم بلندمدت» ماهیت دائمی دارد، اما کارت فیزیکی صادرشده برای اثبات این وضعیت مدت اعتبار مشخص دارد. برای افراد بزرگسال کارت معمولاً ده سال و برای افراد زیر سن قانونی پنج سال اعتبار دارد و پس از پایان اعتبار باید با ارائه درخواست و عکس جدید تمدید شود. تمدید کارت به معنای شروع دوباره ارزیابی پنج سال اقامت نیست.

مزایای عملی این عنوان

داشتن این وضعیت معمولاً ثبات اقامتی بسیار بیشتری نسبت به اجازه‌های موقت ایجاد می‌کند. دارنده آن می‌تواند در ایتالیا کار کند، بدون نیاز به تمدیدهای مکررِ عادی از ثبات بیشتری برخوردار باشد و تحت شرایط مقرر از حقوق وسیع‌تری در حوزه‌های اجتماعی و اداری استفاده کند. همچنین این وضعیت می‌تواند در برخی شرایط امکان جابه‌جایی و اقامت طولانی‌تر در دیگر کشورهای عضو اتحادیه اروپا را تسهیل کند، هرچند انتقال به کشور دیگر خودکار نیست و تابع مقررات همان کشور مقصد است.

چه کسانی نمی‌توانند مستقیماً درخواست دهند؟

برخی انواع اجازه اقامت برای محاسبه مستقیم یا ارائه درخواست مناسب نیستند. برای مثال، افرادی که صرفاً با اجازه کوتاه‌مدت، برخی عناوین موقت، یا در وضعیت درخواست پناهندگی بدون شناسایی نهایی هستند، نمی‌توانند صرفاً بر مبنای آن وضعیت درخواست اقامت بلندمدت بدهند. همچنین دوره‌های اقامت با برخی عناوین، مانند تحصیل، قواعد خاص خود را دارند و باید قبل از اقدام دقیقاً بررسی شود که چه میزان از آن دوره قابل محاسبه است.

قبل از ارائه درخواست چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

بهترین کار این است که پیش از ثبت درخواست، سابقه کامل اجازه‌های اقامت، تاریخ ورود و خروج از ایتالیا، وضعیت ثبت محل اقامت، درآمد سال‌های اخیر، وضعیت خانوادگی و مدرک زبان بررسی شود. بسیاری از رد شدن‌ها یا درخواست‌های تکمیل مدارک نه به دلیل نبود اصل حق، بلکه به دلیل ارائه ناقص مدارک یا محاسبه اشتباه دوره اقامت رخ می‌دهد.

اگر شرایط اصلی فراهم باشد، این اجازه اقامت می‌تواند یکی از مهم‌ترین ابزارهای تثبیت موقعیت حقوقی یک فرد خارجی در ایتالیا باشد. به همین دلیل، بررسی دقیق شرایط پیش از ارائه درخواست از اتلاف زمان، هزینه و ایجاد مشکل در روند اداری جلوگیری می‌کند.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

کارت آبی اتحادیه اروپا در ایتالیا در سال ۲۰۲۶: مجوز کار ۳۰ روزه و قرارداد اقامت دیجیتال

برای نیروی کار متخصص خارج از اتحادیه اروپا، «کارت آبی اتحادیه اروپا» یکی از مهم‌ترین مسیرهای ورود قانونی به ایتالیا است. این مسیر خارج از سهمیه‌های Decreto Flussi عمل می‌کند و در سال ۲۰۲۶ با کاهش مهلت صدور مجوز کار به ۳۰ روز و امکان امضای دیجیتال قرارداد اقامت، سریع‌تر و عملی‌تر شده است.

کارت آبی اتحادیه اروپا یا Carta Blu UE برای اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا طراحی شده است که قصد دارند در ایتالیا یک فعالیت کاری با مهارت و تخصص بالا انجام دهند. مزیت اصلی این مسیر آن است که ورود به ایتالیا به سهمیه‌های سالانه Decreto Flussi وابسته نیست. بنابراین، در صورت وجود پیشنهاد شغلی مناسب و احراز شرایط قانونی، کارفرما می‌تواند در طول سال برای صدور مجوز کار اقدام کند.

چه کسانی می‌توانند از مسیر کارت آبی استفاده کنند؟

قانون ایتالیا چند مسیر جایگزین برای اثبات «صلاحیت حرفه‌ای بالا» پیش‌بینی کرده است. متقاضی می‌تواند دارای مدرک تحصیلات عالی یا مدرک حرفه‌ای پس از دبیرستان باشد که دست‌کم یک دوره سه‌ساله آموزش عالی را اثبات کند. برای حرفه‌های مقررات‌گذاری‌شده، مانند برخی مشاغل پزشکی یا حرفه‌ای، رعایت مقررات خاص شناسایی صلاحیت نیز ضروری است.

در برخی موارد، مدرک دانشگاهی شرط مطلق نیست. تجربه حرفه‌ای نیز می‌تواند جایگزین مدرک شود: معمولاً حداقل پنج سال تجربه حرفه‌ای مرتبط با شغل مورد نظر لازم است. برای مدیران و متخصصان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، قانون امکان اثبات صلاحیت از طریق حداقل سه سال تجربه مرتبط در هفت سال قبل از درخواست را نیز پیش‌بینی کرده است.

پیشنهاد شغلی باید واقعی و حداقل شش‌ماهه باشد

درخواست کارت آبی از سوی کارفرما ارائه می‌شود و باید به یک قرارداد کار یا پیشنهاد شغلی الزام‌آور با مدت حداقل شش ماه مربوط باشد. میزان حقوق نیز باید با قراردادهای جمعی ملی ایتالیا سازگار باشد و از حداقل‌های قانونی مربوط به این نوع استخدام پایین‌تر نباشد. به همین دلیل، قبل از ارسال درخواست باید هم سطح شغلی و هم میزان دستمزد با دقت بررسی شود.

در پرونده‌هایی که مدرک تحصیلی یا تجربه حرفه‌ای در خارج از ایتالیا به دست آمده است، اسناد باید مطابق مقررات مربوط به تأیید، ترجمه و در موارد لازم شناسایی مدرک آماده شوند. برای مدارک تحصیلات عالی ممکن است «Dichiarazione di valore» یا، در شرایط مقرر، گواهی‌های مربوط به CIMEA مورد استفاده قرار گیرد. نقص در این قسمت یکی از مواردی است که می‌تواند روند صدور مجوز را متوقف یا طولانی کند.

مهلت ۳۰ روزه برای صدور nulla osta

از مهم‌ترین تغییرات مؤثر در سال ۲۰۲۶، کاهش مهلت قانونی صدور nulla osta al lavoro برای کارت آبی است. Sportello Unico per l’Immigrazione باید در صورت کامل بودن پرونده و مثبت بودن بررسی‌ها، تصمیم را اصولاً ظرف ۳۰ روز اتخاذ کند. پس از صدور nulla osta، پرونده به نمایندگی دیپلماتیک یا کنسولی ایتالیا ارسال می‌شود تا متقاضی خارج از کشور بتواند برای ویزای ورود اقدام کند.

این مهلت به این معنا نیست که هر پرونده الزاماً در روز سی‌ام به پایان می‌رسد. اگر مدارک ناقص باشند یا اداره نیاز به تکمیل اسناد داشته باشد، روند می‌تواند متوقف شود. از این رو، آماده‌سازی صحیح مدارک از ابتدا اهمیت عملی زیادی دارد.

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ قرارداد اقامت می‌تواند دیجیتال امضا شود

از ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶، وزارت کشور امکان جدیدی را در Portale Servizi فعال کرده است: برای پرونده‌های کارت آبی، قرارداد اقامت می‌تواند از طریق سامانه به‌صورت دیجیتال امضا و ارسال شود. پس از ورود کارگر به ایتالیا، کارفرما ابتدا اطلاعات ورود را در بخش اختصاصی سامانه ثبت می‌کند و سپس مدارکی را که از طریق PEC دریافت می‌کند امضا و ارسال می‌نماید. همچنان امکان امضای دستی کارگر نیز طبق مقررات وجود دارد.

این تغییر جنبه صرفاً فنی ندارد. یکی از مشکلات عملی سال‌های گذشته فاصله زمانی میان ورود قانونی، امضای قرارداد اقامت و آغاز روند صدور کارت اقامت بود. دیجیتالی‌شدن این مرحله می‌تواند بخشی از رفت‌وآمدهای اداری و تأخیرهای غیرضروری را کاهش دهد.

مدت اعتبار کارت آبی و تغییر شغل

اگر قرارداد کار نامحدود باشد، کارت آبی معمولاً برای دو سال صادر می‌شود. در قراردادهای مدت‌دار، اعتبار کارت برابر با مدت قرارداد به‌اضافه سه ماه خواهد بود.

در دوازده ماه نخست اشتغال قانونی در ایتالیا، دارنده کارت آبی نمی‌تواند آزادانه از حوزه کار «با مهارت بالا» خارج شود و تغییر کارفرما نیز تابع کنترل اولیه اداره بازرسی کار است. پس از این دوره، آزادی شغلی بیشتر می‌شود. در عین حال، قانون اجازه می‌دهد دارنده کارت آبی در کنار شغل اصلی تخصصی، در صورت داشتن مجوزها و شرایط لازم، فعالیت مستقل نیز انجام دهد.

از دست دادن شغل به معنی لغو فوری اقامت نیست

از دست دادن شغل، به‌تنهایی، موجب لغو فوری کارت آبی نمی‌شود. دارنده این اجازه اقامت می‌تواند برای یافتن شغل جدید در ایتالیا باقی بماند و مقررات مربوط به جست‌وجوی کار نیز درباره او اعمال می‌شود. این موضوع برای افرادی که پس از ورود با پایان قرارداد یا قطع رابطه کاری مواجه می‌شوند اهمیت ویژه‌ای دارد.

امکان پیوستن خانواده

دارنده کارت آبی اتحادیه اروپا از حق پیوستن اعضای خانواده برخوردار است و این حق به کوتاه یا بلند بودن مدت کارت آبی وابسته نیست. در صورت فراهم بودن شرایط قانونی، اعضای خانواده می‌توانند اجازه اقامت خانوادگی دریافت کنند و در مواردی که درخواست‌ها هم‌زمان ارائه شوند، صدور اجازه اقامت خانواده نیز می‌تواند هم‌زمان با کارت آبی انجام شود.

نکته عملی

برای متخصصان ایرانی که پیشنهاد شغلی واقعی از یک کارفرمای ایتالیایی دارند، کارت آبی می‌تواند از نظر حقوقی مسیر مناسبی‌تر از انتظار برای سهمیه‌های Decreto Flussi باشد. اما وجود یک عنوان شغلی «تخصصی» در قرارداد کافی نیست. سطح مدرک یا تجربه، ارتباط آن با شغل، میزان حقوق، وضعیت حرفه‌های مقررات‌گذاری‌شده و صحت اسناد خارجی باید پیش از ارسال درخواست کنترل شود. یک پرونده کامل از ابتدا، در نظامی که اکنون مهلت ۳۰ روزه را پیش‌بینی کرده است، اهمیت بیشتری از گذشته دارد.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

۱۴۰۵ شهریور ۶, جمعه

ویزای تحصیلی ایتالیا برای متقاضیان ایرانی در سال ۲۰۲۶: وقت سفارت، مدارک و مهلت ۳۰ نوامبر

برای متقاضیان ایرانی که قصد دارند در سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ در دانشگاه‌های ایتالیا ثبت‌نام کنند، روند درخواست ویزای تحصیلی در تهران دوباره به‌طور کامل فعال شده است؛ اما این روند برای ویزای «تحصیل ـ ثبت‌نام دانشگاهی» با سایر انواع ویزا یکسان نیست. مهم‌ترین نکته این است که متقاضی باید ابتدا پیش‌ثبت‌نام خود را در سامانه Universitaly به‌درستی تکمیل کند و سپس، در مورد ویزای تحصیلی مخصوص ثبت‌نام دانشگاهی، منتظر تماس رسمی VisaMetric بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در همان سامانه باشد.

فعالیت کنسولی سفارت ایتالیا در تهران از سر گرفته شده است

سفارت ایتالیا در تهران پس از بازگشایی در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرده است که از ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ همه خدمات کنسولی از سر گرفته شده‌اند. در اطلاعیه رسمی ۱۱ اوت ۲۰۲۶ نیز تأکید شده که خدمات مربوط به ویزا دوباره فعال است. برای اغلب انواع ویزا، رزرو وقت از طریق شرکت رسمی VisaMetric انجام می‌شود؛ با این حال، ویزای تحصیلی برای ثبت‌نام دانشگاهی از این قاعده عمومی مستثناست و تابع شیوه ویژه‌ای است که سفارت برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ اعلام کرده است.

برای ویزای تحصیلی دانشگاهی، خودتان وقت رزرو نکنید

بر اساس اطلاعیه اختصاصی سفارت ایتالیا در تهران، متقاضیان ویزای تحصیلی با هدف ثبت‌نام دانشگاهی نیازی ندارند شخصاً برای گرفتن وقت اقدام کنند. از اواخر ژوئن، VisaMetric به‌صورت تدریجی با دانشجویانی تماس می‌گیرد که پیش‌ثبت‌نام آن‌ها در Universitaly از نظر شکلی صحیح بوده و از سوی دانشگاه مربوط تأیید شده است. تماس از طریق همان نشانی ایمیلی انجام می‌شود که متقاضی در Universitaly وارد کرده است.

بنابراین، درج یک ایمیل فعال و قابل دسترس در Universitaly اهمیت عملی زیادی دارد. دانشجو باید پوشه Spam یا Junk را نیز مرتب بررسی کند و از تغییر بی‌دلیل ایمیل در میانه روند خودداری کند. همچنین پرداخت پول به واسطه‌هایی که وعده «وقت سریع‌تر» یا «کانال ویژه سفارت» می‌دهند، مبنای رسمی ندارد. سفارت ایتالیا صراحتاً نسبت به چنین واسطه‌هایی هشدار داده است.

پیش‌ثبت‌نام در Universitaly شرط لازم است، اما تضمین ویزا نیست

پیش‌ثبت‌نام برای متقاضیان بین‌المللی باید از طریق Universitaly، یعنی سامانه رسمی و رایگان وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا، انجام شود. برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷، سفارت تهران تصریح کرده است که اصولاً فقط دانشجویانی می‌توانند درخواست ویزای تحصیلی ارائه کنند که درخواست پیش‌ثبت‌نام آن‌ها بدون قید تأیید شده باشد؛ استثنا مربوط به موارد محدودی است که قید صرفاً به آزمون زبان یا آزمون ورودی هنوز برگزارنشده مربوط می‌شود.

با این حال، تأیید دانشگاه به‌تنهایی به معنای صدور ویزا نیست. طبق مقررات رسمی ایتالیا، تصمیم نهایی درباره ویزای تحصیلی در صلاحیت انحصاری نمایندگی دیپلماتیک ـ کنسولی است. سفارت علاوه بر بررسی مدارک، می‌تواند درباره واقعی بودن هدف تحصیل، انسجام مسیر آموزشی، وضعیت اقتصادی متقاضی و خانواده او و سایر عواملی که نشان می‌دهد هدف اصلی سفر واقعاً ادامه تحصیل است، ارزیابی مستقل انجام دهد. در صورت لزوم، متقاضی ممکن است برای مصاحبه کنسولی نیز دعوت شود.

مهلت ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ را با آخرین فرصت دانشگاه اشتباه نگیرید

برای دوره‌های اصلی دانشگاهی مانند Laurea، Laurea Magistrale و دوره‌های دانشگاهی یا آکادمیک هم‌سطح، مهلت عمومی ارائه درخواست ویزا برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ حداکثر تا ۳۰ نوامبر ۲۰۲۶ تعیین شده است. اما این تاریخ به این معنا نیست که همه دانشجویان می‌توانند تا روز آخر منتظر بمانند. هر دانشگاه بر اساس زمان آغاز کلاس‌ها، امتحانات ورودی و مقررات داخلی خود می‌تواند مهلت زودتری برای تکمیل مراحل ثبت‌نام و ارائه ویزا تعیین کند.

برای دوره‌هایی مانند Master، دکتری، Erasmus، دوره‌های تک‌درس و Foundation Course معمولاً مهلت عمومی ثابت ۳۰ نوامبر اعمال نمی‌شود، ولی درخواست ویزا در هر حال باید پیش از آغاز فعالیت آموزشی مربوط ارائه شود. بنابراین در عمل، زمان‌بندی دانشگاه انتخاب‌شده باید هم‌زمان با مقررات کنسولی بررسی شود.

مدارک مالی در سال ۲۰۲۶: حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو در سال

چک‌لیست رسمی سفارت ایتالیا در تهران برای سال تحصیلی ۲۰۲۶/۲۰۲۷ مقرر کرده است که متقاضی باید توان مالی حداقل ۱۰٬۱۷۹٫۸۵ یورو برای یک سال را اثبات کند. این مبلغ می‌تواند از منابع شخصی یا خانوادگی تأمین شود و در برخی شرایط از سوی بستگان تا درجه چهارم، افراد مقیم قانونی در ایتالیا یا نهادهای معتبر نیز پشتیبانی شود.

صرف نشان دادن وجه نقد یا ارائه ضمانت‌نامه بانکی به‌تنهایی برای اثبات این شرط کافی نیست. سفارت برای متقاضی یا حامی مالی، صورت‌حساب بانکی حداقل شش ماه اخیر را می‌خواهد که حداکثر هفت روز پیش از ارائه درخواست ویزا صادر شده باشد. اگر حساب متعلق به یکی از بستگان باشد، باید اسناد مربوط به نسبت خانوادگی و همچنین مدارک شغلی و مالی او نیز ارائه شود. علاوه بر مبلغ فوق، متقاضی باید توان مالی لازم برای بازگشت به ایران را نیز جداگانه نشان دهد؛ ارائه بلیت بازگشت می‌تواند در این ارزیابی مورد توجه قرار گیرد.

مدرک زبان B2 و مدارک تحصیلی

برای دوره‌های برگزارشده به زبان انگلیسی یا ایتالیایی، چک‌لیست سفارت تهران مدرک زبان حداقل سطح B2 را مطالبه می‌کند. برای زبان انگلیسی، از جمله نمرات حداقلی ذکرشده در چک‌لیست می‌توان به IELTS 6، TOEFL 78 و FCE 169 اشاره کرد. برای دوره‌های ایتالیایی نیز گواهی‌های معتبر مانند CELI، CILS، Roma Tre و Dante Alighieri مورد اشاره قرار گرفته‌اند. اعتبار گواهی زبان طبق چک‌لیست دو سال از تاریخ صدور است.

مدارک تحصیلی مورد نیاز با توجه به نوع دوره متفاوت است. برای دوره کارشناسی یا دوره‌های یکپارچه، مدرک پایان تحصیلات متوسطه با حداقل دوازده سال سابقه تحصیل و کارنامه مربوط لازم است. برای دوره کارشناسی ارشد نیز مدرک مقطع قبلی و کارنامه تحصیلی مطالبه می‌شود. ترجمه، قانونی‌سازی و ارائه اصل اسناد باید دقیقاً مطابق چک‌لیست رسمی انجام شود.

سفارت تهران همچنین توصیه کرده است دانشجویان برای کاهش زمان برخی مراحل مربوط به قانونی‌سازی مدارک و Declaration of Value، امکان استفاده از گواهی CIMEA را بررسی کنند. با توجه به تفاوت پرونده‌ها، بهتر است این موضوع پیش از اقدام نهایی با الزامات دانشگاه و چک‌لیست همان پرونده تطبیق داده شود.

مسکن، بیمه و بلیت نیز بخشی از پرونده ویزاست

پرونده ویزای تحصیلی فقط به پذیرش دانشگاه و تمکن مالی محدود نمی‌شود. متقاضی باید مدرکی درباره محل اقامت در ایتالیا ارائه کند؛ برای مثال رزرو هتل، قرارداد اجاره، محل اقامت دانشگاهی یا اعلام میزبانی معتبر. بیمه درمانی برای پوشش هزینه‌های درمان و بستری و همچنین بلیت سفر نیز از مدارک اصلی است. تاریخ سفر باید با زمان شروع دوره تحصیلی هماهنگی منطقی داشته باشد.

یک پرونده کامل هم صدور ویزا را تضمین نمی‌کند

در پایان چک‌لیست رسمی سفارت تهران تصریح شده است که نبود حتی یکی از مدارک مورد مطالبه می‌تواند به رد درخواست منجر شود. در عین حال، حتی کامل بودن پرونده نیز صدور ویزا را تضمین نمی‌کند؛ زیرا تصمیم نهایی پس از ارزیابی مستقل سفارت اتخاذ می‌شود. بنابراین مهم است که پرونده از نظر مدارک، منطق مسیر تحصیلی، منابع مالی و هدف واقعی اقامت در ایتالیا منسجم باشد.

برای متقاضیان ایرانی، مهم‌ترین راهبرد در شرایط فعلی این است که پیش‌ثبت‌نام Universitaly را بدون نقص انجام دهند، ایمیل ثبت‌شده را مرتب کنترل کنند، مدارک مالی و تحصیلی را از قبل آماده سازند و به هیچ واسطه‌ای که وعده دور زدن مسیر رسمی می‌دهد اعتماد نکنند. روند ویزای تحصیلی ایتالیا در تهران فعال است، اما موفقیت در آن بیش از هر چیز به آمادگی دقیق و رعایت کامل مقررات بستگی دارد.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

حمایت تکمیلی در ایتالیا: دیوان عالی می‌گوید ادغام را نمی‌توان فقط با قرارداد کار سنجید

در پرونده‌های حمایت تکمیلی و حمایت ویژه، وضعیت شخص در ایتالیا باید به‌صورت کلی و واقعی ارزیابی شود. دیوان عالی ایتالیا در یکی از تصمیم‌های سال ۲۰۲۶ تأکید کرده است که قاضی نمی‌تواند صرفاً به کوتاه بودن قرارداد کار یا پایین بودن درآمد نگاه کند و سایر عناصر مهم مانند ورود فرد به ایتالیا در سن پایین، یادگیری زبان، حضور در نظام پذیرش و مسیر اجتماعی او را نادیده بگیرد.

موضوع پرونده چه بود؟

رأی شماره ۱۷۸۹۱ سال ۲۰۲۶ شعبه اول دیوان عالی ایتالیا مربوط به یک تبعه تونس بود که در سن پایین وارد ایتالیا شده بود. دادگاه بدوی درخواست او برای حمایت ویژه را رد کرده و از جمله به این نکته استناد کرده بود که قرارداد کاری ارائه‌شده فقط مدت کوتاهی اعتبار داشته و به‌تنهایی نمی‌توانسته نشان‌دهنده یک ادغام اجتماعی و اقتصادی پایدار باشد.

دیوان عالی این روش ارزیابی را کافی ندانست. به نظر دیوان، دادگاه باید مجموعه وضعیت فرد را در نظر می‌گرفت و نمی‌توانست فقط بر یک عنصر اقتصادی، مانند طول قرارداد کار، تمرکز کند.

ادغام فقط اشتغال نیست

در ارزیابی وضعیت یک تبعه خارجی، قرارداد کار مهم است، اما تنها معیار نیست. دیوان عالی تأکید کرده است که دانستن زبان ایتالیایی، حضور منظم در نظام پذیرش، رعایت قواعد اجتماعی، شرکت در دوره‌های آموزشی، روابط اجتماعی و مسیری که شخص از زمان ورود به ایتالیا طی کرده است نیز می‌تواند اهمیت حقوقی داشته باشد.

به‌ویژه برای کسانی که در سن نوجوانی و بدون خانواده وارد ایتالیا شده‌اند، سن ورود و شرایط آسیب‌پذیری ناشی از زندگی به‌عنوان یک فرد نابالغ و بدون همراه باید به‌طور مشخص بررسی شود. این موضوع می‌تواند در ارزیابی کلی وضعیت شخص و آثار احتمالی بازگشت به کشور مبدأ نقش داشته باشد.

برای متقاضی چه نتیجه عملی دارد؟

کسی که درخواست حمایت ویژه یا حمایت تکمیلی دارد نباید پرونده خود را فقط بر قرارداد کار بنا کند. بهتر است تمام مدارکی که نشان‌دهنده مسیر واقعی زندگی او در ایتالیا است جمع‌آوری و ارائه شود: گواهی زبان، مدارک آموزشی، گواهی حضور در مراکز پذیرش، قراردادهای کار حتی اگر کوتاه‌مدت باشند، فیش حقوقی، گواهی کارفرما، مدارک مربوط به سکونت، فعالیت‌های اجتماعی و هر مدرکی که نشان دهد شخص در جامعه ایتالیا یک مسیر واقعی و قابل اثبات را طی کرده است.

در پرونده‌های مربوط به افرادی که در سن پایین وارد ایتالیا شده‌اند، مدارک مربوط به سن ورود، وضعیت «کودک بدون همراه»، مسیر حمایتی طی‌شده، مدرسه، آموزش حرفه‌ای و روابط ایجادشده در ایتالیا اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

آیا این رأی به معنای اعطای خودکار حمایت است؟

خیر. دیوان عالی نگفته است که داشتن یک قرارداد کار کوتاه یا دانستن زبان ایتالیایی به‌طور خودکار موجب صدور اجازه اقامت می‌شود. اصل مهم این است که قاضی باید همه عوامل مرتبط را به‌صورت مجموعی و فردی بررسی کند و نمی‌تواند با تمرکز بر یک داده منفی، سایر عناصر پرونده را نادیده بگیرد.

در عمل، این تفاوت بسیار مهم است. در بسیاری از پرونده‌ها، شخص هنوز در آغاز مسیر کاری خود قرار دارد و قراردادهای نخستین او کوتاه‌مدت یا ناپایدار است. اگر دادگاه فقط به این نکته توجه کند، ممکن است تصویری ناقص از وضعیت واقعی فرد به دست آید. دیوان عالی تأکید کرده است که ارزیابی باید گسترده‌تر باشد و شرایط شخص در زمان تصمیم‌گیری بررسی شود.

اهمیت رأی برای پرونده‌های در حال رسیدگی

این رأی به‌ویژه برای پرونده‌هایی اهمیت دارد که در آنها فرد سابقه حضور طولانی در ایتالیا ندارد، اما شواهدی از آغاز یک مسیر جدی ادغام اجتماعی، زبانی و کاری وجود دارد. همچنین برای کسانی که در سن پایین وارد ایتالیا شده‌اند، سابقه آسیب‌پذیری ناشی از سن و جدایی از خانواده نمی‌تواند صرفاً به‌عنوان یک واقعیت مربوط به گذشته کنار گذاشته شود.

در صورت صدور تصمیم منفی، باید بررسی شود که آیا اداره یا دادگاه تمام عناصر پرونده را واقعاً ارزیابی کرده است یا خیر. نادیده گرفتن مدارک مهم، ارزیابی ناقص وضعیت شخصی یا تمرکز بیش از حد بر یک عنصر، می‌تواند در یک دعوای قضایی مورد اعتراض قرار گیرد.

نتیجه: در پرونده‌های مهاجرتی، ادغام یک واقعیت چندبعدی است. کار اهمیت دارد، اما زبان، آموزش، سن ورود، وضعیت خانوادگی، مسیر پذیرش و روابط اجتماعی نیز می‌توانند در کنار هم تصویری کامل از وضعیت شخص ارائه دهند. رأی جدید دیوان عالی ایتالیا بار دیگر یادآوری می‌کند که در تصمیم‌های مربوط به حمایت تکمیلی، ارزیابی باید شخصی، واقعی و جامع باشد.

Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista

Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione

Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo

ORCID: 0009-0004-7030-0428

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.

تابعیت ایتالیا از طریق اقامت در سال ۲۰۲۶: درآمد، زبان B1 و مهلت رسیدگی

برای بسیاری از اتباع غیراروپایی که سال‌ها به‌طور قانونی در ایتالیا زندگی کرده‌اند، درخواست تابعیت از طریق اقامت مرحله‌ای مهم است؛ اما طول مدت اقامت به‌تنهایی کافی نیست. در سال ۲۰۲۶، ارزیابی پرونده همچنان بر پیوستگی اقامت قانونی، وضعیت درآمدی، سطح ادغام، دانش زبان ایتالیایی و نبود موانع کیفری استوار است. اشتباه در محاسبه اقامت یا در ارائه مدارک مالی می‌تواند حتی پس از سال‌ها انتظار، موجب درخواست تکمیل مدارک یا رد پرونده شود.

برای یک شهروند غیراروپایی چند سال اقامت لازم است؟

قاعده عمومی برای شهروندان کشورهای خارج از اتحادیه اروپا، دست‌کم ده سال اقامت قانونی در ایتالیا است. منظور از اقامت قانونی فقط حضور فیزیکی در کشور نیست، بلکه اقامت باید از نظر ثبت در شهرداری و وضعیت اقامت مهاجرتی قابل اثبات و تا حد امکان پیوسته باشد. در برخی وضعیت‌های خاص، قانون دوره‌های کوتاه‌تری پیش‌بینی می‌کند؛ از جمله برای پناهندگان، افراد بدون تابعیت، شهروندان اتحادیه اروپا، اشخاص متولد ایتالیا یا برخی افراد دارای پیوندهای خاص با شهروندان ایتالیایی.

در عمل، پیش از ثبت درخواست باید سابقه ثبت اقامت در شهرداری‌ها بررسی شود. جابه‌جایی میان شهرها، حذف از فهرست ساکنان به دلیل عدم حضور، یا فاصله‌های ثبت‌نشده ممکن است در محاسبه دوره اقامت مشکل ایجاد کند، حتی اگر فرد در تمام آن مدت در ایتالیا زندگی کرده باشد.

درآمد فقط هنگام ثبت درخواست بررسی نمی‌شود

در پرونده تابعیت از طریق اقامت، توانایی اقتصادی متقاضی یکی از عناصر اساسی ارزیابی است. اداره تابعیت معمولاً درآمد سه سال پیش از درخواست را بررسی می‌کند، اما اهمیت موضوع به آن سه سال محدود نمی‌شود: وضعیت اقتصادی باید تا پایان رسیدگی نیز قابل دفاع باشد. به همین دلیل، از دست دادن طولانی‌مدت درآمد یا تغییر اساسی در وضعیت خانوادگی می‌تواند در جریان پرونده اهمیت پیدا کند.

در راهنمایی‌های رسمی منتشرشده از سوی برخی Prefetturaها، برای متقاضی بدون افراد تحت تکفل، حداقل درآمد سالانه حدود 8.263,31 یورو در نظر گرفته شده است. در صورت وجود همسر تحت تکفل، این مقدار به حدود 11.362,05 یورو می‌رسد و برای هر فرزند تحت تکفل نیز مبلغی افزوده می‌شود. در بسیاری از موارد می‌توان درآمد برخی اعضای خانواده‌ای را که در همان خانوار زندگی می‌کنند نیز در ارزیابی وارد کرد، مشروط بر اینکه مدارک مالی و اظهارنامه‌های لازم به‌درستی ارائه شود.

همه منابع مالی قابل محاسبه نیستند. موجودی حساب بانکی به‌خودی‌خود جایگزین درآمد محسوب نمی‌شود و برخی پرداخت‌های حمایتی یا مزایا نیز ممکن است برای احراز شرط درآمد قابل احتساب نباشند. بنابراین قبل از ثبت درخواست، صرف نگاه کردن به موجودی حساب یا مجموع پول دریافتی کافی نیست؛ باید بررسی شود که کدام درآمد از نظر مالیاتی و اداری قابل استفاده است.

زبان ایتالیایی در سطح B1

برای بسیاری از درخواست‌های تابعیت، اثبات دانش زبان ایتالیایی حداقل در سطح B1 لازم است. این شرط می‌تواند با مدرک تحصیلی معتبر در ایتالیا یا گواهی صادرشده از سوی مراکز مورد تأیید اثبات شود. دارندگان اجازه اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا و برخی افرادی که مشمول توافق ادغام هستند، در شرایط مقرر قانونی ممکن است از ارائه گواهی جداگانه زبان معاف باشند.

بهتر است مدرک زبان پیش از شروع روند آماده باشد. ارائه گواهی نامعتبر یا صادرشده از مؤسسه‌ای که در فهرست مراجع مورد قبول قرار ندارد، می‌تواند موجب توقف یا رد مرحله اولیه بررسی شود.

درخواست چگونه ثبت می‌شود؟

درخواست تابعیت به‌صورت آنلاین از طریق پورتال وزارت کشور و با استفاده از هویت دیجیتال SPID ثبت می‌شود. برای پرونده تابعیت از طریق اقامت، معمولاً مدارکی مانند گواهی تولد، گواهی سوءپیشینه کشور مبدأ و در صورت لزوم کشورهای محل اقامت قبلی، مدرک هویتی، مدرک اقامت، اسناد مربوط به زبان و مدارک مالی لازم است. اسناد خارجی باید مطابق مقررات ترجمه و در صورت لزوم قانونی یا آپوستیل شوند.

گواهی سوءپیشینه خارجی معمولاً اعتبار محدودی دارد و در بسیاری از رویه‌های اداری اعتبار شش‌ماهه برای آن در نظر گرفته می‌شود. بنابراین زمان دریافت این مدرک باید با زمان ثبت درخواست هماهنگ باشد. همچنین پرداخت هزینه 250 یورویی و تمبر مالیاتی 16 یورویی بخشی از روند است.

مهلت ۲۴ ماهه و امکان تمدید تا ۳۶ ماه

برای درخواست‌هایی که مشمول مقررات فعلی هستند، مهلت عادی رسیدگی 24 ماه است و اداره می‌تواند آن را تا حداکثر 36 ماه تمدید کند. این مهلت از زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کند که درخواست کامل و قابل رسیدگی باشد. درخواست ناقص، درخواست تکمیل مدارک یا مسائل مربوط به احراز هویت و بررسی‌های امنیتی می‌تواند روند را پیچیده‌تر کند.

وضعیت پرونده و ارتباطات اداری باید از طریق بخش شخصی پورتال تابعیت پیگیری شود. اتکا به ایمیل عادی یا انتظار برای تماس تلفنی از سوی Prefettura روش مناسبی نیست، زیرا درخواست‌های تکمیل مدارک یا سایر ابلاغ‌ها ممکن است در حساب کاربری درج شوند.

اگر پرونده بیش از حد طول بکشد چه باید کرد؟

عبور از مهلت قانونی به معنای اعطای خودکار تابعیت نیست. با این حال، پس از پایان مهلت قابل اعمال، متقاضی می‌تواند وضعیت پرونده را به‌صورت رسمی پیگیری کند و در صورت ادامه سکوت اداری، بسته به مرحله پرونده و مرجع مسئول، ارسال اخطار رسمی و ارزیابی اقدام قضایی علیه تأخیر را در نظر بگیرد. در این مرحله مهم است که ابتدا روشن شود پرونده نزد Prefettura، وزارت کشور یا مرجع دیگری در چه مرحله‌ای قرار دارد.

برای متقاضیان فارسی‌زبان، مهم‌ترین توصیه این است که درخواست تابعیت را صرفاً بر اساس تعداد سال‌های زندگی در ایتالیا ثبت نکنند. پیش از ارسال، باید سابقه اقامت، درآمد قابل قبول، وضعیت خانوادگی، مدارک خارجی و شرط زبان به‌صورت یک مجموعه بررسی شود. پرونده‌ای که از ابتدا منظم و کامل تهیه شده باشد، احتمال ایجاد مشکلات قابل پیشگیری در سال‌های بعد را به‌طور محسوسی کاهش می‌دهد.

Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.