برای بسیاری از متقاضیان حمایت بینالمللی در ایتالیا، یکی از مهمترین مسائل عملی این است که آیا در مدت انتظار برای تصمیم کمیسیون سرزمینی میتوانند بهطور قانونی کار کنند و اگر درخواست پناهندگی رد شود، وضعیت اشتغال آنان چه خواهد شد. در سال ۲۰۲۶ پاسخ همچنان روشن است: در شرایط مقرر قانونی، متقاضی پناهندگی میتواند پیش از صدور تصمیم نهایی وارد بازار کار شود، اما ادامه این حق پس از رد درخواست به وضعیت اقامت و اثر حقوقی اعتراض قضایی بستگی دارد.
حق کار از چه زمانی آغاز میشود؟
بر اساس مقررات ایتالیا، اجازه اقامت برای درخواست پناهندگی پس از گذشت شصت روز از ارائه درخواست حمایت بینالمللی، امکان انجام کار را فراهم میکند؛ مشروط بر اینکه رسیدگی به پرونده هنوز پایان نیافته باشد و تأخیر به رفتار یا قصور خود متقاضی نسبت داده نشود. در عمل، این مهلت با ثبت رسمی درخواست، که معمولاً از طریق تکمیل فرم C3 در Questura انجام میشود، ارتباط مستقیم دارد.
بنابراین لازم نیست متقاضی تا زمان مصاحبه در کمیسیون سرزمینی یا تا صدور تصمیم نهایی منتظر بماند. اگر شصت روز گذشته باشد و پرونده همچنان در جریان باشد، امکان انعقاد قرارداد کار قانونی وجود دارد. رسیدی که ثبت درخواست حمایت بینالمللی را ثابت میکند نیز در این مرحله نقش مهمی دارد، زیرا بهعنوان مدرک اقامت موقت متقاضی شناخته میشود و باید در کنار سایر مدارک مربوط به استخدام نگهداری شود.
آیا کارفرما میتواند به دلیل نداشتن کارت اقامت قطعی از استخدام خودداری کند؟
صرف اینکه کارت فیزیکی اجازه اقامت هنوز صادر نشده یا پرونده پناهندگی در انتظار تصمیم است، بهخودی خود به معنی ممنوعیت اشتغال نیست. آنچه اهمیت دارد این است که درخواست حمایت بینالمللی بهطور رسمی ثبت شده باشد، مهلت قانونی شصت روز سپری شده باشد و متقاضی همچنان حق اقامت در ایتالیا را داشته باشد. در این وضعیت، کارفرما باید مدارکی را بررسی کند که اقامت و وضعیت در حال رسیدگی را اثبات میکنند، نه اینکه صرفاً به نبود یک کارت نهایی استناد کند.
همچنین اجازه اقامت برای درخواست پناهندگی از همان ابتدا امکان شرکت در دورههای کارآموزی و فعالیتهای داوطلبانه را فراهم میکند. این موضوع برای کسانی که هنوز به مرحله اشتغال عادی نرسیدهاند، میتواند مسیر مهمی برای ورود به بازار کار، آموزش حرفهای و ایجاد سابقه شغلی در ایتالیا باشد.
اگر کمیسیون درخواست پناهندگی را رد کند چه اتفاقی برای کار میافتد؟
رد درخواست از سوی کمیسیون سرزمینی همیشه به این معنا نیست که فرد باید همان روز کار خود را متوقف کند. اگر اعتراض قضایی در مهلت قانونی مطرح شود و به موجب قانون، یا بر اثر دستور دادگاه، حق ماندن متقاضی در ایتالیا تا زمان رسیدگی قضایی ادامه داشته باشد، اجازه اقامت مربوط به درخواست پناهندگی میتواند تمدید یا تجدید شود و حق کار نیز در همان چارچوب ادامه پیدا میکند.
با این حال، این قاعده را نباید به همه پروندهها بهصورت خودکار تعمیم داد. در برخی رویههای تسریعشده، مرزی یا پروندههایی که با بازداشت اداری همراه هستند، صرف ثبت اعتراض قضایی لزوماً اجرای تصمیم منفی را متوقف نمیکند. در چنین مواردی ممکن است لازم باشد همزمان با اعتراض، درخواست تعلیق اجرای تصمیم نیز مطرح شود. مهلتها نیز در بعضی از این پروندهها کوتاهتر از مهلت عادی هستند. به همین دلیل، پس از دریافت تصمیم منفی، بررسی فوری متن تصمیم و نوع رویهای که پرونده در آن رسیدگی شده است اهمیت اساسی دارد.
مهلت اعتراض را نباید از دست داد
در رویه عادی، اعتراض به تصمیم کمیسیون معمولاً باید ظرف سی روز از ابلاغ تصمیم مطرح شود، اما در برخی رویههای خاص این مهلت کاهش مییابد. از دست دادن مهلت اعتراض میتواند مستقیماً بر حق اقامت و در نتیجه بر امکان ادامه اشتغال تأثیر بگذارد. برای همین، کسی که در زمان دریافت تصمیم منفی شاغل است نباید فقط به اعتبار قرارداد کار یا فیش حقوقی تکیه کند؛ باید بلافاصله وضعیت اقامت و امکان تعلیق آثار تصمیم را نیز بررسی کند.
آیا اجازه اقامت پناهندگی را میتوان به اجازه کار تبدیل کرد؟
نکته مهم دیگر این است که اجازه اقامت برای درخواست پناهندگی، صرفاً به دلیل یافتن شغل، به اجازه اقامت کاری تبدیل نمیشود. این عنوان اقامتی به روند حمایت بینالمللی وابسته است. بنابراین داشتن قرارداد کار، هرچند برای استقلال اقتصادی و ادغام اجتماعی بسیار مهم است، جایگزین تصمیم در پرونده پناهندگی نمیشود و بهتنهایی یک مسیر خودکار برای تبدیل اجازه اقامت ایجاد نمیکند.
در عین حال، سابقه کار منظم، پرداخت حق بیمه، ثبات اقتصادی و پیوندهای اجتماعی میتوانند در سایر ارزیابیهای حقوقی مربوط به وضعیت شخص اهمیت پیدا کنند. به همین دلیل نگهداری قراردادهای کار، فیشهای حقوقی، گواهیهای INPS، مدارک محل سکونت، دورههای آموزشی و سایر اسناد مربوط به زندگی واقعی فرد در ایتالیا از نظر عملی بسیار مهم است.
اگر کارت یا رسید تمدید دیر صادر شود
تأخیر اداری در صدور یا تمدید مدرک اقامت نباید بهطور خودکار به از دست رفتن حق کار منجر شود، مشروط بر اینکه درخواست لازم بهطور صحیح ثبت شده و فرد همچنان طبق قانون حق اقامت داشته باشد. در چنین وضعیتی، رسید درخواست، گواهیهای صادرشده از Questura و مدارک مربوط به پرونده قضایی باید به کارفرما ارائه شوند. اگر اختلافی درباره امکان ادامه کار ایجاد شود، باید وضعیت پرونده بهصورت موردی بررسی شود، زیرا تفاوت میان یک اعتراض دارای اثر تعلیقی و یک اعتراض بدون اثر تعلیقی میتواند تعیینکننده باشد.
نتیجه عملی این است که متقاضی پناهندگی در ایتالیا نباید تصور کند تا پایان پرونده حق کار ندارد. پس از گذشت شصت روز از ثبت رسمی درخواست، در صورت وجود شرایط قانونی، اشتغال مجاز است. اما پس از صدور تصمیم منفی، ادامه این حق مستقیماً به حفظ حق اقامت در مرحله قضایی وابسته میشود؛ بنابراین واکنش سریع، رعایت مهلت اعتراض و بررسی دقیق نیاز به درخواست تعلیق میتواند برای حفظ همزمان اقامت و شغل تعیینکننده باشد.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’UE n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر