از سال ۲۰۲۶ مقررات صدور و تمدید مجوزهای اقامت کاری در ایتالیا تغییر کرده است. مهمترین نکته برای بسیاری از اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا این است که در مورد «مجوز واحد کار»، پس از تکمیل درخواست، مهلت قانونی صدور مجوز به ۳۰ روز کاهش یافته است. همزمان، مقررات عمومی مربوط به تمدید و برخی دیگر از درخواستهای اقامت نیز با مهلت ۹۰ روزه تنظیم شدهاند.
این اصلاحات با فرمان تقنینی شماره ۸۳ مورخ ۱۶ آوریل ۲۰۲۶ برای اجرای دستورالعمل اتحادیه اروپا ۲۰۲۴/۱۲۳۳ وارد حقوق ایتالیا شدهاند. طبق ماده ۴ این فرمان، مقررات جدید از ۲۲ مه ۲۰۲۶ قابل اعمال هستند.
مجوز واحد کار چیست؟
مجوز واحد کار، مجوز اقامتی است که به تبعه کشور ثالث اجازه میدهد هم در ایتالیا اقامت داشته باشد و هم بهطور قانونی کار کند. این سازوکار برای سادهتر کردن رابطه میان اجازه اقامت و فعالیت کاری ایجاد شده است و در بسیاری از مواردِ ورود برای کار تابع، پس از طی مرحله مجوز کار و ورود قانونی به ایتالیا، مبنای صدور اجازه اقامت قرار میگیرد.
در کارت اقامت مربوط، عبارت «perm. unico lavoro» درج میشود. مقررات جدید همچنین پیشبینی کردهاند که اطلاعات بیشتری درباره شرایط کار، حقوق دارنده مجوز و تضمینهای رویهای در اسناد اقامت درج شود.
مهلت ۳۰ روزه برای صدور مجوز واحد کار
یکی از مهمترین تغییرات سال ۲۰۲۶ این است که کوئستورا باید مجوز واحد کار را حداکثر ظرف ۳۰ روز از زمان تکمیل درخواست صادر کند. این مهلت خاص، کوتاهتر از مهلت عمومی است و با هدف کاهش فاصله زمانی میان ورود قانونی کارگر و دریافت سند اقامت وضع شده است.
نکته مهم این است که مبدأ محاسبه، «تکمیل درخواست» است. بنابراین اگر اداره برای تکمیل پرونده مدرک یا اقدام دیگری درخواست کند، باید بررسی شود که پرونده در چه تاریخی از نظر اداری کامل تلقی شده است. در اختلافهای مربوط به تأخیر، همین تاریخ میتواند اهمیت عملی زیادی داشته باشد.
برای تمدید و سایر درخواستها، مهلت ۹۰ روزه
قانون اصلاحشده مقرر میکند که در حالت عمومی، اجازه اقامت باید ظرف ۹۰ روز از تاریخ ارائه درخواست صادر، تمدید یا تبدیل شود؛ مشروط بر اینکه شرایط قانونی لازم وجود داشته باشد. این قاعده با مهلت خاص ۳۰ روزه برای مجوز واحد کار متفاوت است.
همچنین متن جدید ماده ۵ قانون مهاجرت مقرر میکند که درخواست تمدید اصولاً دستکم ۹۰ روز پیش از تاریخ انقضای مجوز مطرح شود. از نظر عملی، بهتر است دارنده مجوز اقامت منتظر روزهای آخر اعتبار سند نماند و مدارک لازم برای تمدید را از چند ماه قبل آماده کند.
با این حال، هر پرونده باید جداگانه بررسی شود. تأخیر در ارائه درخواست تمدید همیشه به معنای رد خودکار نیست و ممکن است عوامل مختلفی مانند ادامه رابطه کاری، درآمد، وضعیت خانوادگی، سابقه اقامت و امکان رفع نقص اداری در ارزیابی مؤثر باشند.
کارفرما موظف است کارگر خارجی را در جریان قرار دهد
اصلاحات ۲۰۲۶ یک تضمین مهم دیگر نیز اضافه کردهاند: کارفرما باید تبعه خارجی را فوراً از هرگونه ارتباط یا ابلاغی که درباره روند «مجوز کار» دریافت میکند، مطلع کند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا در بسیاری از پروندهها ارتباطات اداری ابتدا از طریق کارفرما یا سامانههای مربوط به او انجام میشود.
در نتیجه، کارگر خارجی نباید صرفاً منتظر تماس کنسولگری، کوئستورا یا اداره مهاجرت بماند. لازم است ارتباط منظم با کارفرما حفظ شود و هر پیام یا درخواست تکمیل مدرک که از سوی اداره دریافت میشود، فوراً بررسی گردد.
این مقررات شامل همه انواع اقامت نیست
اصطلاح «مجوز واحد کار» نباید با هر نوع اجازه اقامتی که امکان کار کردن میدهد اشتباه شود. قانون برای گروههای متعددی استثنا قائل شده است. برای نمونه، مجوزهای مربوط به کار مستقل، سرمایهگذاران، برخی کارکنان منتقلشده درون شرکتی، حمایت موقت، تحصیل و آموزش، حمایت ویژه، برخی مجوزهای پزشکی، اقامت انتخابی و چند عنوان دیگر در رژیم خاص مجوز واحد کار قرار نمیگیرند.
بنابراین صرف اینکه یک اجازه اقامت اجازه کار نیز میدهد، به این معنا نیست که مهلت ویژه ۳۰ روزه صدور مجوز واحد کار حتماً در مورد آن قابل استناد است. ابتدا باید نوع دقیق عنوان اقامت و مبنای قانونی آن مشخص شود.
اگر کوئستورا مهلت قانونی را رعایت نکند چه باید کرد؟
تعیین مهلت ۳۰ یا ۹۰ روزه به این معنا نیست که در عمل هر پرونده دقیقاً در همان بازه پایان مییابد. در صورت تأخیر، اولین اقدام باید بررسی دقیق وضعیت پرونده باشد: آیا درخواست کامل شده است؟ آیا نقص مدرک اعلام شده؟ آیا پرونده نزد کوئستورا، اداره مهاجرت یا نهاد دیگری متوقف است؟
پس از مشخص شدن وضعیت، میتوان حسب مورد اخطار رسمی برای تسریع رسیدگی، درخواست دسترسی به اسناد پرونده یا سایر ابزارهای اداری و قضایی را ارزیابی کرد. در پروندههایی که تأخیر طولانی و بدون دلیل موجه باشد، امکان طرح اقدام قضایی علیه سکوت یا بیعملی اداره نیز ممکن است مطرح شود.
اهمیت عملی برای اتباع فارسیزبان
برای شهروندان ایرانی و سایر فارسیزبانانی که قصد دارند از مسیر کار وارد ایتالیا شوند، این اصلاحات دو نتیجه مهم دارد. نخست، پس از ورود و تکمیل درخواست مجوز واحد کار، قانون برای کوئستورا یک مهلت روشن و کوتاهتر تعیین کرده است. دوم، کارفرما دیگر نمیتواند ارتباطات مربوط به روند مجوز کار را نزد خود نگه دارد و باید کارگر را بهموقع مطلع کند.
در عمل، موفقیت پرونده همچنان به صحت مرحله اولیه ورود، اعتبار قرارداد یا پیشنهاد کاری، مدارک ارائهشده، رعایت الزامات اقامتی و پیگیری منظم پرونده بستگی دارد. مقررات جدید میتوانند روند را شفافتر کنند، اما جای بررسی دقیق وضعیت فردی و کنترل مستندات را نمیگیرند.
در پروندههای کاری، بهتر است از همان ابتدا تاریخهای کلیدی ــ درخواست مجوز کار، صدور ویزا، ورود به ایتالیا، تکمیل درخواست اقامت و هرگونه ابلاغ بعدی ــ بهطور دقیق نگهداری شوند. این تاریخها در صورت بروز تأخیر یا اختلاف با اداره میتوانند تعیینکننده باشند.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Registro per la Trasparenza UE n. 280782895721-36 – Migrazione e Asilo
ORCID 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر