حق متقاضی حمایت بینالمللی یا تکمیلی برای افتتاح حساب بانکی
افتتاح حساب بانکی یک امتیاز نیست، بلکه یک حق اساسی است.
برای متقاضیان حمایت بینالمللی یا حمایت تکمیلی، این اقدام نخستین گام در مسیر ادغام اجتماعی، شغلی و اداری بهشمار میرود. با این حال، با وجود وضوح قانون، هنوز در برخی دفاتر پست و مؤسسات مالی از اجرای عملی این حق خودداری میشود؛ امری که نشان میدهد اصل برابری هنوز در عمل بهطور کامل تحقق نیافته است.
۱. چارچوب قانونی: یک حق شخصیِ شناختهشده
بر اساس آییننامهٔ وزارت اقتصاد و دارایی شمارهٔ ۷۰ سال ۲۰۱۸، بهاصطلاح «حساب پایه» (conto di base) ایجاد شد؛ حسابی بانکی که هر فرد مقیم قانونی در اتحادیهٔ اروپا ــ از جمله متقاضیان حمایت بینالمللی یا تکمیلی ــ میتواند آن را افتتاح کند.
این آییننامه، در اجرای دستورالعمل اتحادیهٔ اروپا 2014/92/EU، حق هر شخص حقیقی را ــ حتی بدون درآمد ــ برای دسترسی به خدمات پایهٔ بانکی چون سپردهگذاری، برداشت، پرداخت و انتقال وجوه تضمین میکند.
این حق، ماهیتی شخصی و مطلق دارد و تا زمانی که فرد بهصورت قانونی در ایتالیا اقامت دارد، نمیتوان آن را بهدلیل تابعیت یا وضعیت اقامت محدود کرد.
۲. دستورالعملهای پست ایتالیا: افتتاح حساب با مجوز اقامت موقت مجاز است
از ژوئن ۲۰۱۹ و در پی بخشنامهٔ انجمن بانکهای ایتالیا (ABI) مورخ ۱۹ آوریل ۲۰۱۹، شرکت Poste Italiane S.p.A. از طریق ابلاغیهٔ داخلی اعلام کرد که متقاضیان حمایت میتوانند با ارائهٔ اجازهٔ اقامت موقت یا رسید تمدید اقامت صادرشده از سوی ادارهٔ پلیس (Questura)، مطابق با فرمان قانونگذاری شمارهٔ ۱۴۲/۲۰۱۵ و اصلاحیهٔ آن فرمان شمارهٔ ۱۱۳/۲۰۱۸، یک حساب پایهٔ بانکوپُستا (Bancoposta) افتتاح کنند.
مکاتبات رسمی صادرشده از سوی Poste Italiane در پاسخ به شکایات مطرحشده از سوی نگارنده (با شمارههای پروتکل PB-250109170/2025، PB-250521121/2025، PB-250201058/2025 و PB-250606324/2025) بهروشنی تأیید میکند که:
-
اجازهٔ اقامت موقت برای درخواست حمایت بینالمللی یا تکمیلی مدرکی معتبر برای شناسایی و افتتاح حساب است؛
-
اگر کُد مالیاتی (Codice Fiscale) در آن درج شده باشد، میتواند بهعنوان مدرک مالی نیز پذیرفته شود؛
-
حساب پایه همیشه قابل افتتاح است، هرچند محصولات مالی دیگر (مانند کارتهای پیشپرداخت دارای IBAN) ممکن است نیازمند اجازهٔ اقامت دائمی باشند.
۳. حمایت تکمیلی: همان حق، با منبعی متفاوت
مادهٔ ۱۹، بندهای ۱ و ۱.۱ فرمان قانونگذاری شمارهٔ ۲۸۶ سال ۱۹۹۸، اخراج یا بازگرداندن هر بیگانهای را که منجر به نقض حقوق بنیادین انسان شود، ممنوع میکند.
بر این اساس، دارندهٔ حمایت تکمیلی، مقیم قانونی محسوب میشود و از همان حقوق مدنی و اجتماعی برخوردار است که برای دارندگان حمایت بینالمللی پیشبینی شده است، از جمله حق افتتاح حساب بانکی.
در موارد متعدد تحت پیگیری نگارنده، شرکت Poste Italiane اعتبار مجوز اقامت بهدلیل حمایت ویژه یا تکمیلی را برای احراز هویت بانکی تأیید کرده است و بدینسان، شمول این گروه را در چارچوب آییننامهٔ وزارت اقتصاد و دارایی شمارهٔ ۷۰/۲۰۱۸ به رسمیت شناخته است.
۴. زمانی که امتناع غیرقانونی و تبعیضآمیز است
امتناع از افتتاح حساب برای متقاضی حمایت ــ چه بینالمللی و چه تکمیلی ــ نقض یک حق شخصیِ تضمینشده توسط قانون است.
چنین رفتاری فاقد مبنای قانونی و از نظر ماهوی تبعیضآمیز است، زیرا دسترسی فرد به خدمات اساسی را صرفاً بهدلیل وضعیت اقامتی او محدود میکند.
در این موارد، متقاضی میتواند:
-
شکایت کتبی به Poste Italiane یا بانک مربوطه ارائه دهد؛
-
به هیأت داوری بانکی و مالی (ABF) مراجعه کند؛
-
تخلف را به بانک ایتالیا (Banca d’Italia)، مرجع نظارت بانکی، گزارش نماید.
۵. حساب بانکی بهعنوان ابزار ادغام
داشتن حساب بانکی به فرد امکان میدهد تا دستمزد خود را دریافت کند، اجاره پرداخت کند، به خدمات درمانی دسترسی یابد و در زندگی اقتصادی مشارکت داشته باشد.
انکار این حق، فرآیند ادغام را دشوار و افراد را به سوی حاشیهنشینی سوق میدهد.
ازاینرو، دسترسی به خدمات بانکی نوعی شهروندی اقتصادی است که مکمل حمایت حقوقی حاصل از حمایت بینالمللی یا تکمیلی است.
۶. نتیجهگیری
حق متقاضی حمایت بینالمللی یا تکمیلی برای افتتاح حساب بانکی، در قوانین ایتالیا و دستورالعملهای اتحادیهٔ اروپا بهصراحت بهرسمیت شناخته شده است.
نهادهای عمومی و مؤسسات مالی موظفاند این حق را بهطور مؤثر تضمین کنند؛ نه صرفاً بهعنوان تعهدی قانونی، بلکه بهعنوان اقدامی ملموس در راستای عدالت اجتماعی و ادغام واقعی.
تضمین افتتاح حساب بانکی یعنی تضمین کرامت، استقلال و قانونمداری — سه ستون اساسی یک جامعهٔ منسجم و عادلانه.
وکیل فابیو لوسربو (Avv. Fabio Loscerbo)
وکیل متخصص در حقوق مهاجرت
www.avvocatofabioloscerbo.it
