دیوان عالی ایتالیا در سال ۲۰۲۶ اصل مهمی را درباره اجازه اقامت خانوادگی روشن کرده است: صرف منقضی شدن طولانیمدت اجازه اقامت، در همه موارد مانع درخواست اقامت خانوادگی نیست. اگر فرد خارجی درگیر یک روند اداری یا قضایی باشد که ممکن است به صدور اجازه اقامت منتهی شود، یا اخراج او با حق زندگی خانوادگی در ایتالیا تعارض جدی پیدا کند، وضعیت باید بهطور واقعی و فردی بررسی شود.
رأی شماره ۶۵۳۵ سال ۲۰۲۶ دیوان عالی چه میگوید؟
شعبه اول دیوان عالی ایتالیا با رأی شماره ۶۵۳۵/۲۰۲۶ که در ۱۹ مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، به پرونده مردی خارجی رسیدگی کرد که همسر او دارای اجازه اقامت بلندمدت اتحادیه اروپا بود. دادگاه تجدیدنظر پیشتر پذیرفته بود که رابطه خانوادگی واقعی است و خانواده شرایط اصلی مربوط به مسکن مناسب و درآمد کافی را دارد، اما فقط به این دلیل که وضعیت اقامتی مرد منظم نبود، درخواست اقامت خانوادگی را نپذیرفته بود.
دیوان عالی این رویکرد را رد کرد. مطابق تفسیر ارائهشده از ماده ۳۰ بند ۱ حرف c قانون مهاجرت ایتالیا، مفهوم «خارجی دارای اقامت قانونی» نباید همیشه به شکل محدود و صرفاً صوری فهمیده شود. در برخی وضعیتها حتی فردی که اجازه اقامت او بیش از یک سال پیش منقضی شده است میتواند در دایره حمایتی این مقرره قرار گیرد.
انقضای اجازه اقامت همیشه پایان راه نیست
اهمیت عملی رأی در این است که اداره مهاجرت یا دادگاه نمیتواند فقط به تاریخ انقضای کارت اقامت نگاه کند و بدون بررسی وضعیت واقعی خانواده پرونده را خاتمه دهد. دیوان عالی دو وضعیت را بهطور مشخص برجسته کرده است.
نخست، حالتی که شخص یک روند اداری یا قضایی در جریان دارد و نتیجه آن ممکن است صدور اجازه اقامت با هر عنوان قانونی باشد. برای نمونه، ممکن است درخواست دیگری برای اقامت، تجدیدنظر نسبت به رد یک مجوز، یا دعوایی در دادگاه در جریان باشد که هنوز درباره حق اقامت شخص تصمیم نهایی گرفته نشده است.
دوم، حالتی که اخراج فرد باید با توجه به پیوندهای خانوادگی او در ایتالیا ارزیابی شود. ماده ۱۳ بند ۲-bis قانون مهاجرت و همچنین ماده ۸ کنوانسیون اروپایی حقوق بشر ایجاب میکنند که در تصمیمات مربوط به دور کردن یک شخص از ایتالیا، ماهیت و استحکام زندگی خانوادگی او در این کشور مورد توجه قرار گیرد.
این رأی به معنی «اقامت خودکار» نیست
این نکته بسیار مهم است. رأی دیوان عالی به این معنا نیست که هر شخصی با اجازه اقامت منقضی، فقط به دلیل ازدواج یا داشتن بستگان در ایتالیا، بهطور خودکار حق دریافت اجازه اقامت خانوادگی پیدا میکند.
رابطه خانوادگی باید واقعی و قابل اثبات باشد. علاوه بر آن، در مواردی که قانون شرایط ماده ۲۹ قانون مهاجرت را لازم میداند، باید موضوعاتی مانند درآمد کافی و مسکن مناسب نیز بررسی شود. اگر پرونده بر حق زندگی خصوصی و خانوادگی استوار است، کیفیت و ثبات رابطه، مدت حضور در ایتالیا، زندگی مشترک، وجود فرزندان، وابستگی متقابل اعضای خانواده و پیامدهای واقعی اخراج اهمیت پیدا میکند.
در پرونده سال ۲۰۲۶، همین موضوع تعیینکننده بود: دادگاه قبلی وجود رابطه واقعی خانوادگی، مسکن مناسب و درآمد کافی را پذیرفته بود، اما با وجود این، فقط بر نامنظم بودن وضعیت اقامت تمرکز کرده بود. دیوان عالی اعلام کرد چنین ارزیابیای کافی نیست.
برای کسی که اجازه اقامتش منقضی شده چه اقدامی مهم است؟
در این نوع پروندهها، اقدام سریع و مستند اهمیت زیادی دارد. شخص باید بتواند نشان دهد که دقیقاً چه روند اداری یا قضایی درباره اقامت او در جریان است و چه مدارکی از زندگی خانوادگی خود در ایتالیا دارد. سند ازدواج، گواهی اقامت، وضعیت اقامتی همسر، قرارداد اجاره یا مدارک مسکن، مدارک درآمدی، تولد فرزندان، مدارک مدرسه، وضعیت کاری و هر مدرکی که استمرار زندگی مشترک را نشان دهد میتواند در ارزیابی مؤثر باشد.
همچنین نباید تصور کرد که Questura موظف است بدون درخواست مشخص، بهترین نوع اجازه اقامت را برای شخص انتخاب کند. در حقوق مهاجرت ایتالیا، نوع درخواست و مدارکی که همراه آن ارائه میشود اهمیت اساسی دارد. بنابراین اگر مبنای خانوادگی وجود دارد، باید آن مبنا بهطور صریح و با اسناد لازم مطرح شود.
پیام رأی برای خانوادههای خارجی در ایتالیا
رأی شماره ۶۵۳۵/۲۰۲۶ نشان میدهد که در حقوق اقامت، وضعیت یک خانواده را نمیتوان فقط به «معتبر بودن یا نبودن کارت اقامت» تقلیل داد. قانون ایتالیا و حقوق اروپایی در موارد مشخص از زندگی خانوادگی واقعی حمایت میکنند و اداره و دادگاه باید میان کنترل مهاجرت و حق احترام به زندگی خانوادگی تعادل برقرار کنند.
برای افراد فارسیزبانی که همسر یا خانواده ثابت و قانونی در ایتالیا دارند اما اجازه اقامت خودشان منقضی شده یا پرونده دیگری درباره اقامتشان در جریان است، این رأی میتواند اهمیت عملی زیادی داشته باشد. با این حال، نتیجه هر پرونده به جزئیات آن وابسته است و لازم است وضعیت اقامتی، سابقه پرونده، نوع رابطه خانوادگی و خطرات احتمالی اخراج بهصورت یکجا بررسی شود.
Avv. Fabio Loscerbo
Avvocato Cassazionista
Iscritto nel Registro dei rappresentanti di interessi della Camera dei deputati in materia di Immigrazione
Lobbista registrato presso il Registro per la Trasparenza dell’Unione europea n. 280782895721-36 in materia di Migrazione e Asilo
ORCID: 0009-0004-7030-0428
Articolo redatto con l’ausilio di strumenti di AI, sotto la direzione, revisione e responsabilità editoriale dell’autore.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر